Өзбекстан – Саудия Арабстаны бирге ислесиўи: тарийхый тамырлар, заманагөй раўажланыў үнлеслиги

20-февраль – Өзбекстан Республикасы ҳәм Саудия Арабстаны Патшалығы арасында дипломатиялық қатнасық орнатылған күн сыпатында тарийхқа мөрленген. Бул сәне еки туўысқан халық арасындағы заманагөй бирге ислесиўдиң жаңа басқышы басланған әҳмийетли ноқат болып есапланады.
Улыўма, бул қатнасықлар тек ғана сиясий ҳәм экономикалық мәпке емес, ал әсирлер сынағынан өткен улыўма тарийх, муқаддес ислам дини ҳәм улыўма руўхый қәдириятларға сүйенеди. Тарийхый жақтан Уллы Жипек жолы арқалы байланысқан байланыслар илим, мәденият ҳәм ағартыўшылық алмасыўында өзине тән көпир ўазыйпасын атқарған. Буның айқын тымсалларынан бири пүткил ислам дүньясының мақтанышы Имам Бухарий ҳәзиретлери болып есапланады. Ол илим талабы, ҳәдис илими үгит-нәсиятлаў жолында Мекке ҳәм Мадина қалаларында көп жыл жасап, жумыс алып барған. Ҳәзирги жағдай еки ел арасындағы руўхый байланыстың терең тамырларынан дәрек береди.

Муқаддес қалаларда ата-бабаларымыз тәрепинен қурылған, “Бухарийлер” аты менен белгили мәҳәллелер, тарийхый рабатлар да байланыслардың қаншелли ески ҳәм беккемлигин тастыйықлайды. Диний тараўдағы бирге ислесиў де қатнасықларымыздың тийкарғы бағдарларынан бири болып есапланады. Кейинги жылларда мәмлекет басшыларының ҳәрекетлери нәтийжесинде ўатанласларымыз ушын Ҳаж ҳәм Умра зыяратын орынлаў ушын мисли көрилмеген кең имканиятлар жаратылды.
Зыяратшылар ушын шөлкемлестириў процеси жетилистирилди, орынлар саны сезилерли дәрежеде арттырылды, заманагөй хызмет көрсетиў системасы енгизилди. Буған тек ғана пуқараларымыз муқаддес парызды орынлаўы ушын шараят жаратылып қоймастан, ал еки халық арасындағы диний-ағартыўшылық қарым-қатнас да беккемленбекте.
Сиясий сөйлесиў жоқары дәрежеге көтерилген. Өз-ара рәсмий сапарлар, жоқары дәрежедеги ушырасыўлар ҳәм халықаралық майдандағы қатнасық исенимли, турақлы түрге енди. Атап айтқанда, Ислам бирге ислесиў шөлкеми шеңбериндеги шериклик улыўма мәпти алға қойыўда үлкен әҳмийетке ийе.
Экономикалық бағдарда да бирге ислесиў жедел раўажланбақта. Саудия Республикамыз экономикасына ең көп инвестиция киргизип атырған мәмлекетлерден бирине айланған. Әсиресе, “Жасыл энергия” ҳәм қайта тиклениўши энергетика тараўындағы жойбарлар айрықша итибарға ылайық. Дүньяға белгили “ACWA Power” энергетика компаниясы тәрепинен әмелге асырылып атырған бир қатар жойбарлар мәмлекетимизде самал ҳәм қуяш электр станцияларын қурыў, энергия нәтийжелилигин арттырыў ҳәм экологиялық турақлылықты тәмийинлеўге хызмет етпекте. Бул процесс “Өзбекстан-2030” раўажланыў стратегиясы ҳәм “Saudi Vision-2030” бағдарламасының өз-ара үйлесимлилиги тийкарында избе-из даўам етпекте.
Мәдений-гуманитарлық тараўда да байланыслар көлеми барған сайын кеңеймекте. Қолжазбаларды изертлеў, ислам цивилизациясы мийрасын үйрениў, илимий әнжуман ҳәм көргизбелер шөлкемлестириў арқалы еки халық руўхый жақтан және де жақынласпақта. Жоқары билимлендириў мәкемелери арасындағы бирге ислесиў, студентлер ҳәм илимпазлардың алмасыўы болса зыялы келешек әўладлар ушын беккем тийкар жаратпақта.
Жуўмақлап айтқанда, Өзбекстан ҳәм Саудия Арабстаны арасындағы қатнасықлар тек ғана еки мәмлекеттиң мәпине емес, ал пүткил ислам дүньясында тынышлық, турақлылық ҳәм ағартыўшылықты орнатыўға хызмет етпекте. Әсирлер даўамында қәлиплескен руўхый байланыслар бүгинги стратегиялық шерикликти және де беккемлеп, жаңа мазмун ҳәм сапа менен байытпақта.
Фардона Яхшибоева, ӨзА