Адамларды қыйнап киятырған иллетлерден бири – коррупция болса, екиншиси – бюрократия. Жаңаланып атырған “Өзбекстан – 2030” стратегиясында мине усы иллетлерге шек қойыў нәзерде тутылмақта.

Ҳәр биримиз тез-тез жумысқа түсетуғын мәмлекетлик хызметлер көрсетиў тараўында бюрократияға қалай шек қойылады?

Бул сораўға Әдиллик министрлиги Мәмлекетлик хызметлер департаменти баслығы Элдор Маҳкамов жуўап берди:

– Стратегия шеңберинде усы ўақытқа шекем бюрократиялық тосқынлықларды азайтыў, мәмлекетлик хызметлерди әпиўайыластырыў ҳәм инсан мәпине бағдарлаў бағдарында бир қатар реформалар әмелге асырылды. Мәмлекетлик хызметлерди көрсетиўде “пуқара итибар орайында” принципи тийкарында мәмлекетлик хызметлер көрсетиў миллий системасы жаратылды.

Халқымыз үйме-үй жүриў ҳәм қағазпазлықтың орнына бир жерде жумысын тез ҳәм аңсат питкермекте. Ҳәзирги ўақытта 208 район ҳәм қалада зәрүр қолайлықларға ийе мәмлекетлик хызметлер орайлары жумыс алып бармақта. Район ҳәм қала орайларынан 50-100 км узақлықтағы шетки аймақларда 138 филиал жумысы жолға қойылған.

Тараўды халыққа және де жақынластырыў, мәмлекетимиз басшысы қойып атырған ўазыйпаларды әмелде жүзеге шығарыў мақсетинде “Бюрократияны сапластырыў” бағдарламасы иске қосылады.

Бағдарлама, бәринен бурын, мәмлекет ҳәм халық, мәмлекет ҳәм бизнес және мәмлекетлик структураның ишки қатнасықларында бюрократияны сапластырыў, ҳәр тәреплеме қолайлы мәмлекетлик хызметлер экосистемасын жаратыўға қаратылған.

Келеси 3 жылда барлық хызметлер бир айна принципи тийкарында қамтып алынады. Бирден-бир интерактив мәмлекетлик хызметлер порталы ҳәм мәмлекетлик хызметлер орайлары арқалы көрсетилетуғын хызметлер саны 900 ге жеткериледи.

Усы жылдың өзинде 250 хызмет электрон түрге өткериледи. Мәселен, автотранспорт қуралын дизимнен өткериў, қосымша қун салығын қайтарыў сыяқлы хызметлерден электрон пайдаланыў жолға қойылады.

Проактив ҳәм композит хызметлер көрсетиў көлеми және де кеңееди. Бул арқалы пуқара мүрәжат етпестен оған хызмет көрсетилетуғын системаға өтиледи.

Барлық мәмлекетлик хызметлер хатлаўдан толық өткериледи. Онда бир-бирин қайталайтуғын, керексиз, пуқараларға жүк болып атырған талаплар бийкар етиледи. Лицензия ҳәм руқсатнамалар бериў, коммуналлық тармақларға жалғаныў, қурылыс тараўында 300 ден аслам мәмлекетлик хызмет әпиўайыластырылады.

Хызмет көрсетиў мүддетлери кескин қысқартылады ҳәм артықша ҳүжжет ҳәм мағлыўматлар талап етиў бийкар етиледи. Усы жылы жүзден аслам мәмлекетлик хызметлерди көрсетиў мүддетлери 50 процентке қысқарады ҳәм 110 нан аслам мағлыўмат ҳәм ҳүжжет талап етиў толық бийкар етиледи.

Мәмлекетлик хызметлер порталы, “Лицензия” системасы, “Бир айна” бажыхана платформасы ҳәм “Колл-орай”лар толық жасалма интеллект тийкарында ислеўге өтеди.

Мәмлекетлик шөлкемлердиң рейтингин жүргизиў жолға қойылмақта. Олардың жумысы хызметлерди санластырғаны, нызам бузылыўларына жол қойылмай атырғаны ҳәм пуқаралардың қанаатланыў дәрежесинен келип шығып баҳаланады.

Шетки аймақларда халықтың онлайн хызметлерден пайдаланыў имканиятын арттырыў мақсетинде 1 мыңнан аслам инфокиосклерди халық тығыз ҳәм алыс мәҳәллелерге жайластырыў илажлары көриледи.

Уйымлараралық толық интеграция жолға қойылады. Пуқара қандай да бир мағлыўматты мәмлекетке алып барыўы шәрт емес – уйымлар бул мағлыўматты бир-биринен электрон тәризде алыўға әдетленеди.

Хызметлерди санлы бақлаў имканияты жаратылады. Пуқара ҳәр бир хызмет басқышын онлайн көре алады. Инсан факторы болса минималластырылады. Функциялар 30 процентке шекем қысқартылады ҳәм системадағы артықша жүклерден азат етиледи.

Мәмлекетлик уйымлар жумысындағы бюрократияның тийкарғы себеплеринен бири, тәкирарланыўшы ҳәм заманға сай емес функциялар болып есапланады. Енди әҳмийетин жоғалтқан, әмелде пайда бермейтуғын, жеке меншик сектор орынлаўы мүмкин болған функциялар толық бийкар етиледи. Мәмлекетлик уйымлардың барлық функциялары басқышпа-басқыш талланады ҳәм оптималластырыў бойынша тийкарланған усыныслар таярланады.

Ўақыт жумсалыўы 50 процентке шекем қысқартылады – пуқара ушын реал жеңиллик жаратылады. Буны әмелге асырыў ушын басқарыўдағы артықша басқышлар сапластырылады. Талап етилетуғын ҳүжжетлер минималластырылады, платформалар өз-ара интеграцияланады, процесслер санластырылады.

Бул илажлар мәмлекетлик хызмет алыўды әпиўайы, тез ҳәм адамгершиликли процесске айландырыўға хызмет етеди.

Норгул Абдураимова,

ӨзА