Өзбекстан Республикасының 2016-жыл 4-январьдағы “Дәри қураллары ҳәм фармацевтика жумысы ҳаққында”ғы Нызамының 8-статьясына тийкарланып Мәмлекетлик фармакопея Өзбекстан Республикасы Денсаўлықты сақлаў министрлиги тәрепинен бес жылда кеминде бир мәрте басып шығарылыўы белгиленген.

Ҳәзирги ўақытта, бүгинги күнде фармацевтика тараўы дүньяда жедел пәтлер менен раўажланып, медицина ҳәм фармацевтикаға турақлы түрде жаңа әўлад дәри қураллары, заманагөй анализ усыллары ҳәм инновациялық технологиялар кирип келмекте. Сол себепли айланыста болған бир неше мың дәри-дәрмақлардың сапа стандартлары, сынақ усыллары да турақлы түрде жетилистирилип барылыўы нәзерде тутылмақта. Дүньяның ҳәрбир жетекши фармакопеялары, соның ишинде, Өзбекстан Республикасы Мәмлекетлик фармакопеясы тәрепинен айланыстағы барлық дәри қураллары ҳәм заманагөй анализ усылларын қамтып алыў ҳәм әмелиятқа енгизиў ушын белгили бир ўақыт талап етиледи.

Фармацевтика санааты ҳәм дәрилик затлардың сапа қадағалаўы бағдарларында хызмет көрсетип атырған субъектлерге қолайлық жаратыў мақсетинде Мәмлекетлик фармакопеяға киргизилип үлгерилмеген жағдайларда жетекши фармакопеялардың сынақ усылларынан пайдаланыў мақсетке муўапық болады.

Жоқарыдағыларға тийкарланып, Өзбекстан Республикасында дәри қуралларының сапасын тәмийинлеў ҳәм оларды халықаралық талаплар тийкарында баҳалаў системасын және де жетилистириў мақсетинде Өзбекстан Республикасы Денсаўлықты сақлаў министриниң 2025-жыл 12-декабрьдеги 15-санлы буйрығы менен дәри қуралларын стандартластырыўда Өзбекстан Республикасы Мәмлекетлик фармакопеясында нәзерде тутылмаған жағдайларда дүньяның жетекши фармакопеяларында белгиленген сынақ усылларын қолланыў тәртиби тастыйықланды.

Бул ҳүжжет Өзбекстан Республикасы Президентиниң 2025-жыл 19-августтағы “Дәри қураллары ҳәм медициналық үскенелер айланысын тәртипке салыўға байланыслы қосымша илажлар ҳаққында”ғы пәрманы ҳәм оның орынланыўына қаратылған Министрлер Кабинетиниң 2025-жыл 24-ноябрьдеги “Дәри қуралларын мәмлекетлик дизимнен өткериў тәртиби ҳаққындағы ҳәм Медициналық үскенелерди мәмлекетлик дизимнен өткериў тәртиби ҳаққындағы режелерди тастыйықлаў ҳаққында”ғы қарарына муўапық ислеп шығылған болып, дәри қураллары ҳәм медициналық өнимлер айланысын тәртипке салыў тараўындағы реформалардың избе-из даўамы болып есапланады.

Жаңа тәртипке бола, мәпдар шахслар дәри қуралын ислеп шығыўдан алдын, бәринен бурын, Мәмлекетлик фармакопеяда тийисли сынақ усылларының бар екенлиги, олардың анықлығы ҳәм қолланыў имканиятын таллаўы керек. Егер зәрүр сынаў усыллары жоқ болса ямаса оларды қолланыў мүмкин болмаған жағдайлар анықланса, Европа, АҚШ, Япония фармакопеялары, сондай-ақ, Жәҳән денсаўлықты сақлаў шөлкеминиң Халықаралық фармакопеясы ҳәм Фармакопея додалаў топары (PDG)ға ағза мәмлекетлер фармакопеяларында белгиленген сынақ усылларынан пайдаланыўға руқсат етиледи, бунда үстинлик биринши гезекте Европа фармакопеясына бериледи.

Таңлап алынған сынақ усыллары тийкарында лабораториялық сынақлар өткерилип, олар белгиленген тәртипте верификацияланады, яғный сынақ усылының гөзленген мақсетлерге ерисиў ушын жарамлы екенлиги әмелде, лаборатория шараятында дәлилленеди. Алынған нәтийжелер кәрхана фармакопея мақаласы жойбарына киргизиледи ҳәм де сынақ усылларының мақсети, абзаллықлары ҳәм баҳаланатуғын сапа көрсеткишлери түсиндириў хатында тийкарлап бериледи.

Бул ҳүжжетлер Өзбекстан Республикасы Денсаўлықты сақлаў министрлиги жанындағы Фармацевтика өнимлери қәўипсизлиги орайы тәрепинен белгиленген тәртипте қәнигелестирилген экспертизадан өткериледи. Бул қатнас дәри-дәрмақлардың сапасын халықаралық нормалар тийкарында баҳалаў имканиятын кеңейтип, фармацевтика ислеп шығарыўшылары ушын анық ҳәм ашық-айдын нормативлик механизмди қәлиплестиреди және халықты қәўипсиз, сапалы ҳәм нәтийжели дәри-дәрмақлар менен тәмийинлеўге хызмет етеди.

Усы буйрық Өзбекстан Республикасы Әдиллик министрлигинде мәмлекетлик дизимнен өткерилген болып, 2026-жыл 26-февральдан күшке киреди.

ӨзА