Ўзбекистон Республикасининг 2016 йил 4 январдаги “Дори воситалари ва фармацевтика фаолияти тўғрисида”ги Қонунининг 8-моддасига асосан Давлат фармакопеяси Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан беш йилда камида бир марта чоп этилиши белгиланган.

Айни вақтда, бугунги кунда фармацевтика соҳаси жаҳонда жадал суръатлар билан ривожланиб, тиббиёт ва фармацевтикага доимий равишда янги авлод дори воситалари, замонавий таҳлил усуллари ва инновацион технологиялар кириб келмоқда. Шу сабабли муомалада бўлган бир неча минг дори воситаларининг сифат стандартлари, синов усуллари ҳам мунтазам равишда такомиллаштирилиб борилиши кўзда тутилмоқда. Дунёнинг ҳар бир етакчи фармакопеялари, шу жумладан, Ўзбекистон Республикаси Давлат фармакопеяси томонидан муомаладаги барча дори воситалари ва замонавий таҳлил усулларини қамраб олиш ва амалиётга жорий қилиш учун маълум бир вақт талаб этилади.

Фармацевтика саноати ва дори воситалари сифат назорати йўналишларида фаолият кўрсатаётган субъектларга қулайлик яратиш мақсадида Давлат фармакопеясига киритилиб улгурилмаган ҳолатларда етакчи фармакопеяларнинг синов усулларидан фойдаланиш мақсадга мувофиқ бўлади.

Юқоридагиларга асосан, Ўзбекистон Республикасида дори воситаларининг сифатини таъминлаш ва уларни халқаро талаблар асосида баҳолаш тизимини янада такомиллаштириш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирининг 2025 йил 12-декабрдаги 15-сон буйруғи билан дори воситаларини стандартлаштиришда Ўзбекистон Республикаси Давлат фармакопеясида назарда тутилмаган ҳолатларда дунёнинг етакчи фармакопеяларида белгиланган синов усулларини қўллаш тартиби тасдиқланди.

Мазкур ҳужжат Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 19 августдаги  “Дори воситалари ва тиббий жиҳозлар муомаласини тартибга солишга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги фармони ҳамда унинг ижросига қаратилган Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 24 ноябрдаги “Дори воситаларини давлат рўйхатидан ўтказиш тартиби тўғрисидаги ҳамда Тиббий жиҳозларни давлат рўйхатидан ўтказиш тартиби тўғрисидаги низомларни тасдиқлаш ҳақида”ги қарорига мувофиқ ишлаб чиқилган бўлиб, дори воситалари ва тиббий маҳсулотлар муомаласини тартибга солиш соҳасидаги ислоҳотларнинг изчил давоми ҳисобланади.

Янги тартибга кўра, манфаатдор шахслар дори воситасини ишлаб чиқишдан аввало, Давлат фармакопеясида тегишли синов усулларининг мавжудлиги, уларнинг аниқлиги ва қўллаш имкониятини таҳлил қилиши лозим. Агар зарур синов усуллари мавжуд бўлмаса ёки уларни қўллаш мумкин бўлмаган ҳолатлар аниқланса, Европа, АҚШ, Япония фармакопеялари, шунингдек Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилотининг Халқаро фармакопеяси ва Фармакопея муҳокама гуруҳи (PDG)га аъзо давлатлар фармакопеяларида белгиланган синов усулларидан фойдаланишга рухсат этилади, бунда устуворлик биринчи навбатда Европа фармакопеясига берилади.

Танланган синов усуллари асосида лаборатория синовлари ўтказилиб, улар ўрнатилган тартибда верификация қилинади, яъни синов усулининг кўзланган мақсадларга эришиш учун яроқли эканлиги амалда, лаборатория шароитида исботланади. Олинган натижалар корхона фармакопея мақоласи лойиҳасига киритилади ҳамда синов усулларининг мақсади, афзалликлари ва баҳоланадиган сифат кўрсаткичлари тушунтириш хатида асослаб берилади.

Мазкур ҳужжатлар Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Фармацевтика маҳсулотлари хавфсизлиги маркази томонидан белгиланган тартибда ихтисослаштирилган экспертизадан ўтказилади. Ушбу ёндашув дори воситаларининг сифатини халқаро мезонлар асосида баҳолаш имконини кенгайтириб, фармацевтика ишлаб чиқарувчилари учун аниқ ва шаффоф норматив механизмни шакллантиради ҳамда аҳолини хавфсиз, сифатли ва самарали дори воситалари билан таъминлашга хизмат қилади.

Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигида давлат рўйхатидан ўтказилган бўлиб, 2026 йил 26-февралдан эътиборан кучга киради.

Моҳигул Қосимова,  

ЎзА