Бүгинги тез өзгерип атырған глобалласыў дәўиринде қәўипсизлик түсиниги өзиниң дәстүрий шегараларынан шығып, кең көлемли ҳәм комплексли категорияға айланды. Егер алдын бул тараў тийкарынан мәмлекеттиң әскерий қүдирети, аймақлық пүтинлиги ҳәм сыртқы қәўиплерден қорғалыўы менен белгиленген болса, ҳәзирги ўақытта бул концепция экономикалық, социаллық, мәлимлеме, экологиялық ҳәм гуманитарлық тәреплерди қамтып алмақта. Глобаллық климат өзгериўи, санластырыў процесслери, халықаралық тәмийнат шынжырларындағы турақсызлық ҳәм геосиясий кескинликлер қәўипсизлик мәселесине пүткиллей жаңаша, инсан мәплери үстин болған қатнас жасаўды талап етпекте.

Санластырыў процесслериниң тереңлесиўи киберқәўипсизликти миллий қәўипсизликтиң ажыралмас бөлегине айландырды. Мәмлекетлик басқарыў, қаржы ҳәм социаллық тараўлардың санлы платформаларға өтиўи киберқәўиплердиң көлемин кеңейтип, оларды тек ғана экономикалық емес, ал сиясий қыйыншылықты келтирип шығарыўшы факторға айландырды.

Соның ушын мәлимлеме мәканындағы қәўипсизлик тек ғана техникалық илажлар менен емес, ал беккем ҳуқықый база ҳәм халықтың санлы мәдениятын арттырыў арқалы тәмийинлениўи зәрүр.

Соның менен бирге, ресурслар қәўипсизлиги, атап айтқанда, азық-аўқат ҳәм суў турақлылығы жәмийет тынышлығының стратегиялық тийкары болып қалмақта. Климат өзгериўи ҳәм суў ресурсларының азайыўы шараятында аўыл хожалығына инновацияларды енгизиў ҳәм трансшегаралық суў ресурсларынан ақылға уғрас пайдаланыў регионаллық турақлылықтың тийкарғы шәрти болып есапланады. Бул процесс энергетика қәўипсизлиги менен де үзликсиз байланыслы болып, қайта тиклениўши энергия дереклерине ҳәм “жасыл” технологияларға өтиў мәмлекеттиң экономикалық еркинлигин беккемлеўге хызмет етеди.

Жуўмақ орнында айтыў мүмкин, заманагөй қәўипсизлик системасы әскерий қорғаныў қәбилетин социаллық-экономикалық турақлылық пенен үйлестирген ҳалда комплексли қатнасты талап етеди. Бүгинги күнде қәўипсизлик тек ғана мәмлекет шегараларын қорғаў емес, ал халықтың саламатлығын, социаллық әдиллик ҳәм экологиялық турақлылықты тәмийинлеў арқалы турақлы келешекти кепиллеў болып есапланады. Қәўипсизлик түсинигиниң бундай эволюциясы мәмлекет ҳәм жәмийет институтларынан турақлы сергеклик, илимий болжаў ҳәм халықаралық бирге ислесиўди және де күшейтиўди талап етпекте.

Муслим Зиё таярлады, ӨзА