Ҳәзирги глобалласыў ҳәм геосиясий келиспеўшиликлер шараятында динлераралық сөйлесиў, инсаный дослық, социаллық аўызбиршилик мәселелери халықаралық тынышлық ҳәм турақлы раўажланыўдың әҳмийетли факторларынан бири сыпатында көринбекте.

Бирлескен Миллетлер Шөлкеми Бас Ассамблеясының 2010-жыл 20-октябрьдеги резолюциясына муўапық, ҳәр жылы февраль айының биринши ҳәптеси “Динлераралық тилеклеслик ҳәптелиги” ҳәм 2020-жыл 21-декабрьдеги резолюциясына муўапық 4-февраль сәнеси “Халықаралық инсаный дослық күни” деп жәрияланған.

Бизге белгили, 2019-жыл 3-февраль күни Бирлескен Араб Әмирликлериниң Абу-Даби қаласында Инсаный дослық бойынша конференцияда Рим Папасы Франсиск ҳәм Ал-Азҳар шайхы Аҳмад Таййиб арасында “Инсаный дослық – халықаралық тынышлық ҳәм аўызбиршилик факторы” атамасындағы ҳүжжетке қол қойылған.

Ҳүжжетке қол қойылыўы нәтийжесинде БМШ тәрепинен 4-февраль – Халықаралық инсаный дослық күни деп жәрияланды. Бул күнди БМШқа ағза мәмлекетлерде илим, диний жетекшилер ҳәм жәмийетлик белсендилердиң қатнасыўында кеңнен белгилеў нәзерде тутылған.

Усы мүнәсибет пенен Өзбекстан халықаралық исламтаныў академиясы “Дин таныў ҳәм дүнья динлерин салыстырмалы үйрениў ЮНЕСКО” кафедрасы тәрепинен усы жылдың 3-5-февраль күнлери Ташкент қаласы ҳәм Бухара ўәлаятында “Инсаний дослық ҳәм динлераралық қарым-қатнас – тынышлық ҳәм турақлылық факторы” сүрени астында диний-ағартыўшылық тараўы қәнигелери және билимлендириў мәкемелери студентлери арасында дәстүрий илимий ҳәм мәдений-ағартыўшылық илажлар ҳәптелигиниң шөлкемлестирилгени мәмлекетимизде диний кеңпейиллик ҳәм тынышлық сүйер сиясатты үгит-нәсиятлаўға хызмет етеди.

Бул илажлардан тийкарғы мақсет инсаный дослық ҳәм кеңпейилликти беккемлеў, өз-ара ҳүрмет ҳәм диний исенимлердиң ҳәр түрлилигин түсиниў дүнья халықлары арасында тынышлық ҳәм аўызбиршиликти тәмийинлеўде әҳмийетли фактор екенин және бир мәрте дәлиллеўден ибарат.

Ҳәптелик илажлары бүгин “Инсаний дослық ҳәм динлераралық қарым-қатнас – халықаралық аўызбиршилик факторы” атамасындағы халықаралық илимий-әмелий семинар менен басланды.

Семинарға Өзбекстан мусылманлары мәкемеси, ЮНЕСКО халықаралық шөлкеми, Өзбекстан Республикасы ЮНЕСКО миллий комиссиясы, Өзбекстан Республикасы Дин ислери бойынша комитети, абырайлы сырт ел жоқары оқыў орынлары, илимий-ағартыўшылық мәкемелериниң ўәкиллери, динтаныўшы экспертлер, белгили илимпазлар, елимизде жумыс алып барып атырған конфессиялардың ўәкиллери, сондай-ақ, Өзбекстан халықаралық исламтаныў академиясының профессор-оқытыўшылары ҳәм студентлери қатнасты.

Семинар “Диний тәлийматларда инсан қәдири мәселеси”,  “Жәмийет турақлылығына қәўип салыўшы жат идеяларға диний тәлийматлардың мүнәсибети”, “Кеңпейиллик ҳәм динлераралық қарым-қатнастың социаллық әҳмийети”, “Заманагөй жәмийеттиң раўажланыўы диний-ағартыўшылық қәдириятларының орны” сыяқлы бөлимлер тийкарында жумыс алып барды.

– Өзбекстанда бақлағаным соны көрсетеди, “Халықаралық инсаный дослық күни” тек ғана бир күн менен шекленип қалмайды, – деди Хожа Аҳмад Яссаўий атындағы Халықаралық қазақ-түрк университетиниң доценти (Қазақстан Республикасы) Лаззат Рыхсыбекова. – Бул идея пүткил ҳәпте даўамында кең түрде белгиленип, илажлардың мазмун-мәниси барлық конфессия ўәкиллерин бирден-бир шаңарақ сыпатында бирлестиретуғыны, барлық дин ҳәм миллет ўәкиллерине теңдей қатнас көрсетилип атырғаны да итибарға ылайық. Бундай қатнас жәмийетшиликтеги өз-ара ҳүрмет ҳәм исеним, дослық ҳәм кеңпейилликти беккемлейди.

Ҳақыйқатында да, инсаный дослыққа тийкар салыўшы аўызбиршилик, татыўлық ҳәм өз-ара түсинисиў сыяқлы улыўмаинсаныйлық қәдириятларды кеңнен үгит-нәсиятлаў арқалы инсаный дослық тек ғана идея емес, ал улыўма келешек ушын жуўапкершилик екенин аңлатыў – Жаңа Өзбекстанда Үшинши Ренессанс тийкарын беккемлеў және көп миллетли халқымыздың бирлиги ҳәм елимиздиң тынышлығын қәстерлеп сақлаўда шешиўши әҳмийетке ийе.

Н.Усмонова, ӨзА