Házirgi globallasıw hám geosiyasiy kelispewshilikler sharayatında dinleraralıq sóylesiw, insanıy doslıq, sociallıq awızbirshilik máseleleri xalıqaralıq tınıshlıq hám turaqlı rawajlanıwdıń áhmiyetli faktorlarınan biri sıpatında kórinbekte.
Birlesken Milletler Shólkemi Bas Assambleyasınıń 2010-jıl 20-oktyabrdegi rezolyuciyasına muwapıq, hár jılı fevral ayınıń birinshi háptesi “Dinleraralıq tilekleslik hápteligi” hám 2020-jıl 21-dekabrdegi rezolyuciyasına muwapıq 4-fevral sánesi “Xalıqaralıq insanıy doslıq kúni” dep járiyalanǵan.
Bizge belgili, 2019-jıl 3-fevral kúni Birlesken Arab Ámirlikleriniń Abu-Dabi qalasında Insanıy doslıq boyınsha konferenciyada Rim Papası Fransisk hám Al-Azhar shayxı Ahmad Tayyib arasında “Insanıy doslıq – xalıqaralıq tınıshlıq hám awızbirshilik faktorı” atamasındaǵı hújjetke qol qoyılǵan.
Hújjetke qol qoyılıwı nátiyjesinde BMSh tárepinen 4-fevral – Xalıqaralıq insanıy doslıq kúni dep járiyalandı. Bul kúndi BMShqa aǵza mámleketlerde ilim, diniy jetekshiler hám jámiyetlik belsendilerdiń qatnasıwında keńnen belgilew názerde tutılǵan.
Usı múnásibet penen Ózbekstan xalıqaralıq islamtanıw akademiyası “Din tanıw hám dúnya dinlerin salıstırmalı úyreniw YuNESKO” kafedrası tárepinen usı jıldıń 3-5-fevral kúnleri Tashkent qalası hám Buxara wálayatında “Insaniy doslıq hám dinleraralıq qarım-qatnas – tınıshlıq hám turaqlılıq faktorı” súreni astında diniy-aǵartıwshılıq tarawı qánigeleri jáne bilimlendiriw mákemeleri studentleri arasında dástúriy ilimiy hám mádeniy-aǵartıwshılıq ilajlar hápteliginiń shólkemlestirilgeni mámleketimizde diniy keńpeyillik hám tınıshlıq súyer siyasattı úgit-násiyatlawǵa xızmet etedi.
Bul ilajlardan tiykarǵı maqset insanıy doslıq hám keńpeyillikti bekkemlew, óz-ara húrmet hám diniy isenimlerdiń hár túrliligin túsiniw dúnya xalıqları arasında tınıshlıq hám awızbirshilikti támiyinlewde áhmiyetli faktor ekenin jáne bir márte dálillewden ibarat.
Háptelik ilajları búgin “Insaniy doslıq hám dinleraralıq qarım-qatnas – xalıqaralıq awızbirshilik faktorı” atamasındaǵı xalıqaralıq ilimiy-ámeliy seminar menen baslandı.
Seminarǵa Ózbekstan musılmanları mákemesi, YuNESKO xalıqaralıq shólkemi, Ózbekstan Respublikası YuNESKO milliy komissiyası, Ózbekstan Respublikası Din isleri boyınsha komiteti, abıraylı sırt el joqarı oqıw orınları, ilimiy-aǵartıwshılıq mákemeleriniń wákilleri, dintanıwshı ekspertler, belgili ilimpazlar, elimizde jumıs alıp barıp atırǵan konfessiyalardıń wákilleri, sonday-aq, Ózbekstan xalıqaralıq islamtanıw akademiyasınıń professor-oqıtıwshıları hám studentleri qatnastı.
Seminar “Diniy táliymatlarda insan qádiri máselesi”, “Jámiyet turaqlılıǵına qáwip salıwshı jat ideyalarǵa diniy táliymatlardıń múnásibeti”, “Keńpeyillik hám dinleraralıq qarım-qatnastıń sociallıq áhmiyeti”, “Zamanagóy jámiyettiń rawajlanıwı diniy-aǵartıwshılıq qádiriyatlarınıń ornı” sıyaqlı bólimler tiykarında jumıs alıp bardı.
– Ózbekstanda baqlaǵanım sonı kórsetedi, “Xalıqaralıq insanıy doslıq kúni” tek ǵana bir kún menen sheklenip qalmaydı, – dedi Xoja Ahmad Yassawiy atındaǵı Xalıqaralıq qazaq-túrk universitetiniń docenti (Qazaqstan Respublikası) Lazzat Rıxsıbekova. – Bul ideya pútkil hápte dawamında keń túrde belgilenip, ilajlardıń mazmun-mánisi barlıq konfessiya wákillerin birden-bir shańaraq sıpatında birlestiretuǵını, barlıq din hám millet wákillerine teńdey qatnas kórsetilip atırǵanı da itibarǵa ılayıq. Bunday qatnas jámiyetshiliktegi óz-ara húrmet hám isenim, doslıq hám keńpeyillikti bekkemleydi.
Haqıyqatında da, insanıy doslıqqa tiykar salıwshı awızbirshilik, tatıwlıq hám óz-ara túsinisiw sıyaqlı ulıwmainsanıylıq qádiriyatlardı keńnen úgit-násiyatlaw arqalı insanıy doslıq tek ǵana ideya emes, al ulıwma keleshek ushın juwapkershilik ekenin ańlatıw – Jańa Ózbekstanda Úshinshi Renessans tiykarın bekkemlew jáne kóp milletli xalqımızdıń birligi hám elimizdiń tınıshlıǵın qásterlep saqlawda sheshiwshi áhmiyetke iye.

N.Usmonova, ÓzA