Жыл даўамында бизнес орталығы унамлы көрсеткишлер аралығында сақланып қалды ҳәм орташа жыллық баҳасы 57 бәнтти қурады, бул болса Өзбекстандағы исбилерменлик орталығының жағдайы унамлы екенин аңлатады.

Экономикалық изертлеўлер ҳәм реформалар орайының республика бойлап исбилерменлер арасында ҳәр айда өткерилген сораўнамалар тийкарында 2025-жыл ушын бизнес орталығы индексин таллаў нәтийжелерине бола, улыўмаластырылған бизнес орталығы индекси орташа 57 бәнтти қурады. Бул 2024-жыл көрсеткишинен 7 процентке жоқары. Өсиў тийкарынан ҳәзирги жағдай бойынша баҳалардың жақсыланыўы есабынан тәмийинленди. Соның ишинде, бизнестиң ҳәзирги жағдайы индексиниң орташа жыллық баҳасы 22 процентке өсип, 47 пунктке жетти.

Соның менен бирге, бизнестиң келешектеги күтилмелери индекси 68 пункттен 66 пунктке шекем бираз төменлеген болса да, жетерли дәрежеде жоқары түрде сақланып қалды. Бул болса ҳәзирги шараятлардың улыўма жақсыланыўы фонында кәрханалар тәрепинен келешек перспективаларына белгили дәрежеде абайлылық бар екенлигин сәўлелендиреди.

Жыл даўамында бизнес орталығы жыйынды индексиниң динамикасы түрлише көриниске ийе болды. Ең жоқары көрсеткиш июнь айында дизимге алынып, 63 пунктти қураған болса, ең төменги көрсеткиш январь айында бақланып, 52 пунктке тең болды.

Көрсеткиштиң жыл даўамындағы өзгерислери ҳәм мәўсимлик факторларды, ҳәм бизнестиң тез өзгериўшең экономикалық шараятларға бейимлесиўин сәўлелендирди.

Соның менен бирге, жылдың ақырына келип кәрханалар арасында жоқары дәрежедеги оптимизм сақланып қалды. Декабрь айында бизнес орталығы индекси 58 пунктти қурап, 2024-жылдың сәйкес дәўирине салыстырғанда 2 пунктке өсиў атап өтилди.

2025-жылы экономиканың көпшилик тармақларында бизнес орталығының жақсыланыўы бақланды. Хызмет көрсетиў тараўында индекс 58 пунктти қурап, 14,7 процентке өсти, қурылыста – 57 пункт (+14,2 процент), санаатта болса – 54 пункт (+6,8 процент) дизимге алынды.

Аўыл хожалығында индекс көрсеткиши дерлик өзгериссиз қалды ҳәм 56 бәнтти қурады. Бул усы секторда бизнес жүргизиў шараятлары бойынша бурынғы баҳалаўлар сақланып қалып атырғанынан дерек береди.

Аймақлар кесиминде орташа жыллық Бизнес орталығы индекси өткен жылға салыстырғанда республиканың 11 аймағында өскен. Соның менен бирге, 7 аймақта индекстиң орташа жыллық мәниси 57 бәнтти қурады.

Жылдың жуўмақларына бола, бизнес орталығының ең сезилерли дәрежеде жақсыланыўы Қашқадәрья, Жиззақ, Хорезм ўәлаятларында бақланды. Қарақалпақстан Республикасында өсиў 19 процентти қурады.

Самарқанд ўәлаятында индекс бираз төменлегени менен, бизнес орталығының орташа жыллық баҳасы унамлы сақланып қалды ҳәм 51 пунктти қурады. Ташкент ўәлаятында болса көрсеткиш өзгериссиз қалып, 44 пункт дәрежесинде атап өтилди.

Бизнестиң баҳалар динамикасы ҳәм талап бойынша күтилмелери 2025-жылдың жуўмақларына бола, исбилерменлер арасында келешекте баҳалардың өсиўин атап өткенлердиң үлеси жыллық орташа 23 процентти қураған, бул болса 2024-жылдағы көрсеткиштен 2 процентке төмен.

Жыл даўамында инфляциялық күтилмелер 18-27 процент аралығында теңселип турды ҳәм ең жоқары көрсеткиш апрель айында, ең төмен көрсеткишлер болса сентябрь ҳәм декабрь айларында атап өтилди. Ең жоқары баҳа күтилмелери аўыл хожалығы ҳәм қурылыс секторы ўәкиллери арасында бақланды. Бул қәрежетлердиң өзине тәнлиги және мәўсимлик ҳәм ҳаўа-райы факторларының тәсири менен байланыслы.

Соның менен бирге, базар шараятлары бойынша баҳалар жетерли дәрежеде жоқары түрде сақланып қалды. Орташа 66 процент исбилерменлер товар ҳәм хызметлерге талап артыўын билдирген болса, 57 процент исбилерменлер жумысшылар саны көбеетуғынын билдирген. Улыўма алғанда, нәтийжелер баҳалар динамикасын орташа баҳалаған ҳалда, исбилерменлик белсендилиги ҳәм бәнтлик бойынша унамлы күтилмелер сақланып қалып атырғанын көрсетпекте.

2025-жыл ушын Бәнтлик индекси 43 пунктти қурады. Бул болса 12 процентлик өсиўге сәйкес келеди. Көрсеткиштиң ең сезилерли өсиўи хызмет көрсетиў, қурылыс, санаат, аўыл хожалығы тараўларында атап өтилди.

Талап индекси де жақсыланыўды көрсетти. Орташа жыллық муғдар 48 пунктти қурап, 13 процентке өсти. Өсиўге ең үлкен үлести хызмет көрсетиў секторы қосты (көрсеткиш 19 процентке артты), қалған тармақларда болса – қурылыс, санаат ҳәм аўыл хожалығында талап индекси сәйкес түрде 6 проценттен артты.

Жыл даўамында бизнес жүргизиўдеги тосқынлықлардың басқышпа-басқыш азайыўы бақланды. Сораў нәтийжелерине бола, 60 процент исбилерменлер бизнес жүргизиўде қыйыншылықларға дус келмегенин билдирген. Бул 2024-жылға салыстырғанда 6 процентке жоқары.

Санаат тараўында электр тәмийнаты, жоқары салық ставкалары, қаржыландырыўға байланыслы машқалалар азайған.

Соның менен бирге, аўыл хожалығы ҳәм қурылыста қаржыландырыўға байланыслы тосқынлықлар сәйкес түрде 7 процент ҳәм 5 процентке сезилерли дәрежеде қысқарды. Шағымлардың улыўма азайыўына қарамастан, қурылыс ҳәм санааттағы исбилерменлер еле де тийкарғы тосқынлық сыпатында қаржыландырыўды (ҳәр бир тармақта 11 проценттен) көрсетпекте.

Мағлыўмат ушын: бизнес орталығының өзгериўи индекаторы IFО институты (Германия) методологиясына тийкарланған. Сораўлар даўамында кәрхана басшылары өндирис динамикасы, талап, баҳалар ҳәм басқа да көрсеткишлер тийкарында исбилерменлик жумысындағы ағымдағы ҳәм күтилип атырған өзгерислерди баҳалайды.

Моҳигул ҚОСИМОВА таярлады,

ӨзА