Ҳәр бир мәмлекеттиң миллий қәўипсизлиги ҳәм қорғаныўы беккем болыўын турмыстың өзи талап етпекте. Мәмлекеттиң әскерий ҳәм қәўипсизлик тараўындағы мүтәжликлерин тәмийинлеўде болса мәмлекетлик қорғаныў буйыртпасы үлкен әҳмийетке ийе.

Мәмлекетимиз басшысы 2025-жыл 4-октябрьде қол қойған “Мәмлекетлик қорғаныў буйыртпасы ҳаққында”ғы нызам усы мақсетке хызмет етеди.

Сенаттың Қорғаныў ҳәм қәўипсизлик мәселелери комитетиниң баслығы Қутбиддин Бурхонов нызамның әҳмийетли тәреплери ҳаққында айтып берди:

– Мәмлекетлик қорғаныў буйыртпасы, биринши гезекте, мәмлекеттиң әскерий таярлығын арттырыўға хызмет етеди. Бул буйыртпалар әскерий техника, қурал-жарақлар, мағлыўматлар қәўипсизлиги ҳәм әскерий оқыў процесслерин раўажландырыўға бағдарланады.

Айтып өтиў керек, 2023-жыл 31-январьда “Өзбекстан Республикасы Қураллы Күшлерин қурал-жарақ пенен тәмийинлеў ҳәм қорғаныў санааты тараўында мәмлекетлик басқарыўды жетилистириў бойынша илажлар ҳаққында”ғы Президент пәрманы қабыл етилди.

Пәрманның орынланыўын тәмийинлеў мақсетинде Қорғаныў министрлиги жанындағы Қорғаныў санааты агентлиги тәрепинен “Мәмлекетлик қорғаныў буйыртпасы ҳаққында”ғы нызам ислеп шығылды.

Бул нызам 5 бап, 20 статьядан ибарат болып, бул нызам Өзбекстан Республикасында қорғаныў қәбилети ҳәм қәўипсизликти тәмийинлеў, жәмийетлик тәртипти сақлаў, айрықша жағдайлардың алдын алыў ҳәм оларды сапластырыў, айрықша жағдай режимин сақлап турыў, сондай-ақ, мәмлекетлик сырлар менен байланыслы болған мәмлекетлик қорғаныў буйыртпаларына байланыслы қатнасықларды тәртипке салыўға қаратылған.

Нызамда мәмлекеттиң миллий мәплеринен, дүньядағы ҳәм региондағы әскерий-сиясий жағдайдан, әскерий тараўда миллий қәўипсизликке болған қәўип-қәтерлер дәрежесинен, заманагөй әскерий келиспеўшиликлердиң өзгешелигинен келип шыққан ҳалда мәмлекетлик қорғаныў буйыртпасын қәлиплестириў мәселеси сәўлелендирилген. Соның менен бирге, оны тастыйықлаў ҳәм орынлаў, сондай-ақ, мәмлекетлик қорғаныў буйыртпасы ушын ажыратылған қаржы ресурсларынан мақсетли ҳәм нәтийжели пайдаланылыўын тәмийинлеў тийкарғы ўазыйпа етип белгиленди.

Нызамға мәмлекетлик қорғаныў буйыртпасы менен бир қатарда буйыртпаның орынлаўшысы, еки түрли мақсетке мөлшерленген өним, қорғаныў санааты кәрханалары, әскерий мақсетке мөлшерленген өним, Қураллы Күшлерди қуралландырыў бойынша мәмлекетлик комиссия, Қураллы Күшлердиң муўапықластырыўшы кеңеси және Қураллы Күшлерди қуралландырыў ўазыйпаларын әмелге асырыў бойынша шөлкемлестириў-ҳәкимшилик топар сыяқлы тийкарғы түсиниклер киргизилген.

Соның ишинде, мәмлекетлик қорғаныў буйыртпасының орынлаўшысы – Өзбекстан Республикасының резиденти болған, нызамшылықта белгиленген тәртипте әскерий ҳәм еки түрли мақсетке мөлшерленген өнимлерди жеткерип бериў ушын мәмлекетлик қорғаныў буйыртпасы шеңберинде шәртнама дүзген ҳәм усы тараўда тийисли жумыс түрин әмелге асырыў ҳуқықына ийе болған физикалық ямаса юридикалық тәреп болыўы мүмкин.

Мәмлекетлик қорғаныў буйыртпасы тараўындағы мәмлекетлик басқарыў нызам менен тәртипке салынды. Атап айтқанда, Министрлер Кабинетиниң, Қорғаныў министрлиги жанындағы Қорғаныў санааты агентлигиниң, ўәкилликли мәмлекетлик уйымның, сондай-ақ, буйыртпашылардың тараўдағы ўәкилликлери анық белгиленди.

Қорғаныў санааты агентлиги мәмлекетлик қорғаныў буйыртпасы тараўындағы ўәкилликли мәмлекетлик уйым етип белгиленди. Енди бул структура мәмлекетлик қорғаныў буйыртпасының жойбарын қәлиплестиреди. Мәмлекетлик уйымлар ҳәм шөлкемлердиң, жергиликли атқарыўшы ҳәкимият уйымларының, қорғаныў санааты кәрханаларының мәмлекетлик қорғаныў буйыртпасын қәлиплестириў ҳәм де орынлаў бойынша жумысын муўапықластырады. Қорғаныў санааты кәрханаларының дизимин жүргизеди ҳәм оны рәсмий ашық дереклерге жайластырады. Буйыртпашылардың қорғаныў санааты кәрханалары менен бирге ислесиўин муўапықластырады. Мәмлекетлик қорғаныў буйыртпасының орынланыўын мониторинг етиў ҳәм таллаўды әмелге асырады.

Министрлер Кабинети мәмлекетлик қорғаныў буйыртпасы тараўындағы бирден-бир мәмлекетлик сиясаттың әмелге асырылыўын тәмийинлейди. Мәмлекет қорғаныў буйыртпасын қәлиплестириў, келисиў ҳәм орынлаў тәртибин тастыйықлайды.

Мәмлекетлик қорғаныў буйыртпасын қәлиплестириў ҳәм келисиў тәртипке салынды. Соның ишинде, гезектеги жыл ушын зәрүр болған әскерий ҳәм еки түрли мақсетке мөлшерленген өнимлер ушын буйыртпашылар тәрепинен таярланған буйыртпалар қаржыландырыў мәселелери бойынша Экономика ҳәм қаржы министрлиги менен келисилгеннен соң ўәкилликли мәмлекетлик уйымға ҳәр жылы 1-июльға шекем жибериледи.

Мәмлекетлик қорғаныў буйыртпасын арнаўлы ўәкилликли комиссия тәрепинен көрип шығыў ҳәм тастыйықлаў тәртиплери белгиленди. Мәмлекетлик комиссия тәрепинен тастыйықланған мәмлекетлик қорғаныў буйыртпасы гезектеги жыл ушын Мәмлекетлик бюджет ҳаққындағы нызам жойбарын ислеп шығыўда инабатқа алынады.

Мәмлекетлик қорғаныў буйыртпасын қаржыландырыў дереклери, қорғаныў буйыртпасының орынланыўы үстинен қадағалаў шөлкемлестириў-ҳәкимшилик топар тәрепинен әмелге асырылады. Мәмлекетлик қорғаныў буйыртпасын қәлиплестириў, келисиў, тастыйықлаў ҳәм орынлаў процесинде мәмлекетлик қорғаныў буйыртпасының барлық қатнасыўшыларының жасырынлығына байланыслы қатнасықлар белгиленди.

Нызам менен мәмлекетлик қорғаныў буйыртпаларын қәлиплестириў, келисиў, тастыйықлаў ҳәм орынлаўға байланыслы қатнасықларды тәртипке салыўдың бирден-бир ҳуқықый механизми жаратылды.

Еслетип өтемиз, нызам 2026-жыл 7-январьдан күшке киреди.

 

ӨзА