Hár bir mámlekettiń milliy qáwipsizligi hám qorǵanıwı bekkem bolıwın turmıstıń ózi talap etpekte. Mámlekettiń áskeriy hám qáwipsizlik tarawındaǵı mútájliklerin támiyinlewde bolsa mámleketlik qorǵanıw buyırtpası úlken áhmiyetke iye.
Mámleketimiz basshısı 2025-jıl 4-oktyabrde qol qoyǵan “Mámleketlik qorǵanıw buyırtpası haqqında”ǵı nızam usı maqsetke xızmet etedi.

Senattıń Qorǵanıw hám qáwipsizlik máseleleri komitetiniń baslıǵı Qutbiddin Burxonov nızamnıń áhmiyetli tárepleri haqqında aytıp berdi:
– Mámleketlik qorǵanıw buyırtpası, birinshi gezekte, mámlekettiń áskeriy tayarlıǵın arttırıwǵa xızmet etedi. Bul buyırtpalar áskeriy texnika, qural-jaraqlar, maǵlıwmatlar qáwipsizligi hám áskeriy oqıw processlerin rawajlandırıwǵa baǵdarlanadı.
Aytıp ótiw kerek, 2023-jıl 31-yanvarda “Ózbekstan Respublikası Qurallı Kúshlerin qural-jaraq penen támiyinlew hám qorǵanıw sanaatı tarawında mámleketlik basqarıwdı jetilistiriw boyınsha ilajlar haqqında”ǵı Prezident pármanı qabıl etildi.
Pármannıń orınlanıwın támiyinlew maqsetinde Qorǵanıw ministrligi janındaǵı Qorǵanıw sanaatı agentligi tárepinen “Mámleketlik qorǵanıw buyırtpası haqqında”ǵı nızam islep shıǵıldı.
Bul nızam 5 bap, 20 statyadan ibarat bolıp, bul nızam Ózbekstan Respublikasında qorǵanıw qábileti hám qáwipsizlikti támiyinlew, jámiyetlik tártipti saqlaw, ayrıqsha jaǵdaylardıń aldın alıw hám olardı saplastırıw, ayrıqsha jaǵday rejimin saqlap turıw, sonday-aq, mámleketlik sırlar menen baylanıslı bolǵan mámleketlik qorǵanıw buyırtpalarına baylanıslı qatnasıqlardı tártipke salıwǵa qaratılǵan.
Nızamda mámlekettiń milliy máplerinen, dúnyadaǵı hám regiondaǵı áskeriy-siyasiy jaǵdaydan, áskeriy tarawda milliy qáwipsizlikke bolǵan qáwip-qáterler dárejesinen, zamanagóy áskeriy kelispewshiliklerdiń ózgesheliginen kelip shıqqan halda mámleketlik qorǵanıw buyırtpasın qáliplestiriw máselesi sáwlelendirilgen. Sonıń menen birge, onı tastıyıqlaw hám orınlaw, sonday-aq, mámleketlik qorǵanıw buyırtpası ushın ajıratılǵan qarjı resurslarınan maqsetli hám nátiyjeli paydalanılıwın támiyinlew tiykarǵı wazıypa etip belgilendi.
Nızamǵa mámleketlik qorǵanıw buyırtpası menen bir qatarda buyırtpanıń orınlawshısı, eki túrli maqsetke mólsherlengen ónim, qorǵanıw sanaatı kárxanaları, áskeriy maqsetke mólsherlengen ónim, Qurallı Kúshlerdi qurallandırıw boyınsha mámleketlik komissiya, Qurallı Kúshlerdiń muwapıqlastırıwshı keńesi jáne Qurallı Kúshlerdi qurallandırıw wazıypaların ámelge asırıw boyınsha shólkemlestiriw-hákimshilik topar sıyaqlı tiykarǵı túsinikler kirgizilgen.
Sonıń ishinde, mámleketlik qorǵanıw buyırtpasınıń orınlawshısı – Ózbekstan Respublikasınıń rezidenti bolǵan, nızamshılıqta belgilengen tártipte áskeriy hám eki túrli maqsetke mólsherlengen ónimlerdi jetkerip beriw ushın mámleketlik qorǵanıw buyırtpası sheńberinde shártnama dúzgen hám usı tarawda tiyisli jumıs túrin ámelge asırıw huqıqına iye bolǵan fizikalıq yamasa yuridikalıq tárep bolıwı múmkin.
Mámleketlik qorǵanıw buyırtpası tarawındaǵı mámleketlik basqarıw nızam menen tártipke salındı. Atap aytqanda, Ministrler Kabinetiniń, Qorǵanıw ministrligi janındaǵı Qorǵanıw sanaatı agentliginiń, wákillikli mámleketlik uyımnıń, sonday-aq, buyırtpashılardıń tarawdaǵı wákillikleri anıq belgilendi.
Qorǵanıw sanaatı agentligi mámleketlik qorǵanıw buyırtpası tarawındaǵı wákillikli mámleketlik uyım etip belgilendi. Endi bul struktura mámleketlik qorǵanıw buyırtpasınıń joybarın qáliplestiredi. Mámleketlik uyımlar hám shólkemlerdiń, jergilikli atqarıwshı hákimiyat uyımlarınıń, qorǵanıw sanaatı kárxanalarınıń mámleketlik qorǵanıw buyırtpasın qáliplestiriw hám de orınlaw boyınsha jumısın muwapıqlastıradı. Qorǵanıw sanaatı kárxanalarınıń dizimin júrgizedi hám onı rásmiy ashıq dereklerge jaylastıradı. Buyırtpashılardıń qorǵanıw sanaatı kárxanaları menen birge islesiwin muwapıqlastıradı. Mámleketlik qorǵanıw buyırtpasınıń orınlanıwın monitoring etiw hám tallawdı ámelge asıradı.
Ministrler Kabineti mámleketlik qorǵanıw buyırtpası tarawındaǵı birden-bir mámleketlik siyasattıń ámelge asırılıwın támiyinleydi. Mámleket qorǵanıw buyırtpasın qáliplestiriw, kelisiw hám orınlaw tártibin tastıyıqlaydı.
Mámleketlik qorǵanıw buyırtpasın qáliplestiriw hám kelisiw tártipke salındı. Sonıń ishinde, gezektegi jıl ushın zárúr bolǵan áskeriy hám eki túrli maqsetke mólsherlengen ónimler ushın buyırtpashılar tárepinen tayarlanǵan buyırtpalar qarjılandırıw máseleleri boyınsha Ekonomika hám qarjı ministrligi menen kelisilgennen soń wákillikli mámleketlik uyımǵa hár jılı 1-iyulǵa shekem jiberiledi.
Mámleketlik qorǵanıw buyırtpasın arnawlı wákillikli komissiya tárepinen kórip shıǵıw hám tastıyıqlaw tártipleri belgilendi. Mámleketlik komissiya tárepinen tastıyıqlanǵan mámleketlik qorǵanıw buyırtpası gezektegi jıl ushın Mámleketlik byudjet haqqındaǵı nızam joybarın islep shıǵıwda inabatqa alınadı.
Mámleketlik qorǵanıw buyırtpasın qarjılandırıw derekleri, qorǵanıw buyırtpasınıń orınlanıwı ústinen qadaǵalaw shólkemlestiriw-hákimshilik topar tárepinen ámelge asırıladı. Mámleketlik qorǵanıw buyırtpasın qáliplestiriw, kelisiw, tastıyıqlaw hám orınlaw procesinde mámleketlik qorǵanıw buyırtpasınıń barlıq qatnasıwshılarınıń jasırınlıǵına baylanıslı qatnasıqlar belgilendi.
Nızam menen mámleketlik qorǵanıw buyırtpaların qáliplestiriw, kelisiw, tastıyıqlaw hám orınlawǵa baylanıslı qatnasıqlardı tártipke salıwdıń birden-bir huqıqıy mexanizmi jaratıldı.
Esletip ótemiz, nızam 2026-jıl 7-yanvardan kúshke kiredi.

ÓzA