Ижтимоий тармоқлар ва ёш чеклови: Дунёда қандай тақиқлар жорий этилмоқда?

15

Бугунги кунда ҳукуматлар ёшларнинг руҳий саломатлиги ва онлайн хавфсизлигини ҳимоя қилиш мақсадида ижтимоий тармоқларга кириш ёшини қатъий белгиламоқда.

Австралия – дунёдаги энг қатъий қонун:
2025-йил декабрь ойидан бошлаб Австралияда 16 ёшдан кичиклар учун ижтимоий тармоқлардан (жумладан, TikTok ва YouTube) фойдаланиш расман тақиқланди. Ҳатто аввал очилган аккаунтлар ҳам блок қилинган. Қоидани бузган компанияларни 35 миллион долларлик жарима кутмоқда.

Франция ва Португалия:
Францияда минимал ёш чегарасини 15 ёш қилиб белгилаш режалаштирилмоқда. Португалияда эса 13 ёшгача бўлганларга тўлиқ тақиқ қўйилган, 16 ёшгача бўлганларга эса ота-онанинг тасдиқланган розилиги талаб этилади.

Исроилда эса, 2026-йил 2-февралдан бошлаб бошланғич мактабларда мобил телефонлардан фойдаланиш бутунлай тақиқланди. Бу қарорни Таълим вазирлиги 2025-йил декабрда эълон қилган ва у бутун мамлакат бўйлаб амал қилади

АҚШдаги вазият:
Америкада чекловлар штатларга қараб фарқ қилади:

Виргиния: 16 ёшгача бўлганларга кунига фақат 1 соат фойдаланишга рухсат берилган.
Небраска: Чексиз лента (scrolling) ва видеоларни автоматик ижро этиш каби «ўзига ўргатувчи» функцияларни чекламоқда.

Нега бу чекловлар керак?
Тадқиқотларга кўра, ўсмирлар кунига ўртача 7,5 соатни интернетда ўтказмоқда. Бу эса қуйидаги хавфларни келтириб чиқаради:
Диққат тарқоқлиги ва уйқусизлик;
Депрессия ва ижтимоий ҳавотир;
Кибербуллинг (онлайн таҳқирлаш).

Кўпгина давлатлар энди нафақат тавсия бериш, балки қонуний тақиқлар орқали рақамли авлод саломатлигини назоратга олмоқда.