Халқаро экспертлар фикрича, АҚШ президентининг янги бож сиёсати ХХР экспортини сусайтиради, деган тахминлар 2025 йил якунида ўзини оқламади. Расмий маълумотларга кўра, Пекин йилни рекорд даражадаги — қарийб 1,2 триллион долларлик савдо фойдаси билан якунлади. Бу кўрсаткич айрим йирик давлатларнинг ялпи ички маҳсулотига тенг бўлиб, Хитойнинг глобал савдодаги таъсири ҳануз ниҳоятда кучли эканини кўрсатди.

Савдо профицити (экспорт импортдан ошиб кетган ҳолат) Хитой учун ички иқтисодий босимлар кучайган бир пайтда муҳим таянч бўлиб хизмат қилди. Кўчмас мулк бозоридаги инқироз ва ички талабнинг сустлиги фонида Пекин экспортни иқтисодий “таянч устун” сифатида фаол қўллади. Натижада, АҚШ бозоридаги йўқотишлар бошқа минтақалар ҳисобига қопланди: Африка, Жануби-Шарқий Осиё ва Лотин Америкаси ХХР маҳсулотлари учун янги асосий йўналишга айланди.

Рақамлар бу стратегиянинг самарасини яққол кўрсатди. 2025 йилда Қўшма Штатларга экспорт кескин — 20 фоизга камайган бўлса-да, Африка бозорига етказиб бериш қарийб 26 фоизга, Осиё давлатларига эса 13 фоиздан ортиқ ошди. Европа Иттифоқига экспорт ҳам ўсишда давом этди. Бу Хитойнинг савдо алоқаларини диверсификация қилиш, яъни, бир бозорга қарамликни камайтириш сиёсати тобора мустаҳкамланаётганини англатади.

ХХР божхона идоралари вакиллари ташқи муҳит мураккаблигича қолаётганини тан олган ҳолда, мамлакатнинг глобал хатарларга бардошлилиги сезиларли даражада ошганини таъкидлади. Иқтисодчилар эса кучли экспорт ички талабдаги заифликни вақтинча бўлсада мувозанатлаштириб турганини қайд этмоқда.

Ўлкада алоҳида эътибор автомобиль саноатига қаратилмоқда. Хитой 2025 йилда қарийб 5,8 миллион автомобиль экспорт қилди, электромобиллар эса деярли 50 фоизга ўсди. Бу Пекинни учинчи йил кетма-кет дунёдаги энг йирик автомобиль экспортчисига айлантирди. Шу билан бирга, расмий Пекин ҳаддан ташқари экспорт иқтисодий ва сиёсий қарама-қаршиликларни кучайтираётганини ҳам англай бошлади. Сўнгги ойлар импортни кенгайтириш, субсидияларни қисқартириш ва савдо мувозанатини тиклаш ҳақидаги баёнотлар шундан далолат беради.

Трамп тарифлари қисқа муддатда АҚШ–Хитой савдосини совутган бўлсада, умумий манзара аниқ: ХХР глобал савдо харитасида ўз ўрнини йўқотгани йўқ. Аксинча, у босим остида ҳам мослашиш, йўналишни ўзгартириш ва устунликни сақлаб қолиш қобилиятини намоён этди.

Мусулмон Зиё, ЎзА