Нефть бозорида тўрт кунлик нарх ўсишидан кейин жорий ҳафтада кўрсатгич бироз пасайди. Бу бир томондан, Венесуэла нефть экспортини қайта бошлаётгани билан боғлиқ бўлса, иккинчи томондан, Эрон бўйича хавотирлар ҳолатга жиддий таъсир қилмоқда. “Brent” навли нефть нархи баррель учун 65,38 доллар атрофида, АҚШнинг “West Texas Intermediate” (WTI) нефти эса 61,03 долларга баҳоланмоқда.

Охирги пайтларда “Brent” ва “WTI” нархлари тахминан 9,2% га кўтарилган эди, бу эса айнан Эрон ичидаги оммавий норозиликлар ва етказиб беришдаги узилиш хавфи туфайли юзага келган геосиёсий риск ҳолатидан далолат беради. Эрон OPEKнинг тўртинчи йирик нефть ишлаб чиқарувчиси бўлгани учун бу мамлакатдаги сиёсий нотинчлик бозорни ўзгарувчан деб ҳисоблашга ундамоқда.

Экспертлар фикрича, ҳозирча норозиликлар ўлканинг асосий нефть ишлаб чиқариш ҳудудларига тарқалмаган.Ҳозирги хавф асосан сиёсий ва логистика муаммолари билан боғлиқ бўлиб, ҳақиқий ишлаб чиқариш узилишларини келтириб чиқармайди.

Венесуэлада эса вазият қарама-қарши томонга ўзгармоқда: Қўшма Штатлар билан эришилган келишув асосида икки супертанкер ҳар бири тахминан 1,8 миллион баррель нефть билан портдан жўнаб кетди — бу узоқ вақт тўхтаб қолган экспортнинг илк аломатлари бўлиши мумкин. Шу йўл билан глобал таъминотдаги бўшлиқларни тўлдиришга уринишлар кучаймоқда.

Бозорнинг ҳозирги ҳолати шуни кўрсатадики, нефть нархлари асосан таъминот-талаб мувозанати билан эмас, балки геосиёсий хавотирлар ва глобал сиёсатдаги ноаниқлик билан шаклланмоқда. АҚШ омборларидаги нефть захиралари кутилмаган тарзда 5,23 миллион баррелга ошгани ҳам бозорни барқарорлаштиришга хизмат қилмоқда.

Хулоса қилиб айтганда, нархлар бўйича қисқа муддатли ўсиш Эрон билан боғлиқ сиёсий рисклар туфайли юзага келган бўлсада, глобал таъминот оқимларининг тикланаётгани, хусусан Венесуэланинг экспорти қайтаётгани боис нархлар энди барқарорлашиш йўлига кираётгандек кўринмоқда.

Мусулмон Зиё, ЎзА