Умумхалқ референдуми натижасида қабул қилинган Ўзбекистон Республикасининг янгиланган Конституцияси замонавий ҳуқуқий давлатни шакллантириш учун мустаҳкам пойдевор бўлди.

Янгиланган Конституциянинг энг муҳим жиҳатларидан бири – шахсий ва сиёсий ҳуқуқлар ҳимоясини кучайтиришдир. Ҳужжатда шахснинг дахлсизлиги, сўз, виждон ва эътиқод эркинлиги тўғрисидаги нормалар аниқ мустаҳкамланган.

Шунингдек, ахборотдан фойдаланиш, давлат ишларини бошқаришда иштирок этиш ва ўз позициясини қонуний тарзда билдириш ҳуқуқи белгилаб қўйилди. Буларнинг барчаси одамларнинг фуқаролик фаоллигини ошириш ва давлат институтларига ишончни мустаҳкамлашга хизмат қилади.

Конституция фуқароларнинг ижтимоий ҳуқуқларига бўлган муносабатни янгилаб, уларнинг рўйхатини сезиларли даражада кенгайтирди ва амалга ошириш механизмларини кучайтирди. Бугунги кунда ҳар бир инсон учун сифатли таълим олиш, муносиб тиббий ёрдам, аҳолининг ёрдамга муҳтож қатламларини ижтимоий қўллаб-қувватлаш, меҳнат ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ва хавфсиз меҳнат шароитларини яратиш, кексалар, аёллар ва болаларга давлат томонидан ғамхўрлик қилиш кафолатланган. Аҳолининг муносиб турмуш даражасини таъминлаш ва ҳеч кимни эътибордан четда қолдирмайдиган шароит яратиш масалаларига алоҳида эътибор қаратилди.

Сўнгги йилларда жамиятимизда рўй бераётган янги ўзгаришлар инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилишда янгича ёндашувларни талаб этмоқда. Шу боис Ўзбекистон Республикасининг янги Конституциясида илк бор фуқароларнинг рақамли ҳуқуқлари: шахсий маълумотларнинг дахлсизлиги, тармоқда шахсий ҳаётнинг ҳимояланганлиги, рақамли технологиялардан хавфсиз фойдаланиш ҳуқуқи мустаҳкамланди.

Шу билан бирга, кенг жамоатчилик ўртасида экологик ҳуқуқларни кучайтириш ҳам муҳим бўлди. Асосий қонунимизда ҳар бир инсоннинг қулай атроф-муҳитга эга бўлиши, шунингдек, ишончли экологик ахборот олиш ҳуқуқи белгиланган. Бу меъёрлар «яшил» сиёсат ва давлатнинг табиий ресурсларига масъулиятли муносабатини ривожлантириш учун ҳуқуқий асос яратади.

Инсон ҳуқуқларини таъминлашда суд тизими асосий ўринни эгаллайди. Янгиланган Конституцияда судлар ва судьялар мустақиллиги кафолатлари сезиларли даражада мустаҳкамланди. Конституцияда суд қарорлари ижросининг мажбурийлиги, суд фаолиятига аралашишга йўл қўйилмаслиги, давлат органларининг ҳаракатлари устидан суд назорати механизмларини кенгайтириш назарда тутилмоқда.

Бу чора-тадбирлар фуқароларга ўз ҳуқуқларини самарали ҳимоя қилиш, адолат ва ҳуқуқий дахлсизликни таъминлаш имконини беради.

Бугунги кунда Конституция очиқ, адолатли ва ижтимоий йўналтирилган давлатни ривожлантиришга қаратилган ислоҳотлар учун стратегик асос бўлиб хизмат қилмоқда.

Барча асосий ўзгаришлар – суд-ҳуқуқ соҳасидан тортиб рақамлаштириш ва ижтимоий қўллаб-қувватлашни кучайтиришгача – конституциявий тамойилларга таянади ва фуқароларнинг ҳаёт сифатини оширишга қаратилган.

Б. Урумбоев,

Жиноят ишлари бўйича Қораўзак тумани судининг бошлиғи.

Қорақалпоғистон ахборот агентлиги