Япониянинг Ўзбекистондаги элчихонаси иккинчи котиби Кими Уно бошчилигидаги делегация Қорақалпоғистон Республикасида Япония ҳукумати томонидан молиялаштирилаётган Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Тараққиёт Дастурининг «Иқлимга чидамли қишлоқ хўжалиги орқали Оролбўйи ҳудудида барқарорликни қўллаб-қувватлаш» лойиҳаси доирасида амалга оширилаётган ишлар билан танишди.

Лойиҳанинг мақсади аҳолининг кам таъминланган қатламларининг озиқ-овқат ва иқтисодий хавфсизлигини ошириш, барқарор даромад манбаларини ривожлантириш ва замонавий экологик ечимларни жорий этишдан иборат. 2024-2025 йилларда лойиҳа доирасида фермерлар, хотин-қизлар ва ижтимоий муассасаларни қўллаб-қувватлашга қаратилган комплекс чора-тадбирлар амалга оширилди.

Кегейли туманида Япония ҳукумати кўмагида ва БМТТД ҳамкорлигида “AquaReuse – Дренаждан ўсиш сари” номли пилот лойиҳа амалга оширилмоқда. Лойиҳа дренаж сувларини йиғиш, тозалаш ва қайта фойдаланиш орқали боғ ва сабзавот етиштиришни йўлга қўйди. 48 850 долларлик ташаббус доирасида сув аввал балиқ ва артемия парваришига, кейин эса 15 кВт қуёш тизими орқали томчилатиб суғоришга ишлатилади. Лойиҳа дренаж сувидан самарали фойдаланиш орқали озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш ва янги иш ўринлари яратишга ҳисса қўшмоқда.

Нукус ва Кегейли туманларидаги «Саим ой» ва «Асадбек Дониёр» фермер хўжаликларида мевали боғлар ташкил этилгани муваффақиятли ташаббуслардан бири бўлди. 1 гектар майдонга 800 тупдан олма ва нок дарахти экилиб, сунъий сув ҳавзаларидан озиқлантириладиган замонавий томчилатиб суғориш тизимлари ўрнатилди. Бу нафақат озиқ-овқат хавфсизлигини мустаҳкамлади, балки қишлоқ аҳолиси учун мавсумий иш ўринлари яратди.

Нукус туманида томчилатиб суғориш тизимига эга 50 м² иссиқхона ташкил этган фуқаро Қаллибек Тлеуовнинг лойиҳаси қўллаб-қувватланди. Ўрганиш ва техник кўмак туфайли сабзавотларни йил давомида муваффақиятли етиштириб, оилага 7 хил янги маҳсулот ва қўшимча даромад олиб келмоқда.

Худди шу туманда Насиба Жолдасбаеванинг лойиҳаси амалга оширилди. У биогумус ишлаб чиқариш цехини очди. Ёмғир чувалчанглари ёрдамида олинадиган органик ўғит тупроқ унумдорлигини оширади ва маҳаллий фермерлар орасида талабга эга. Ишлаб чиқариш органик чиқиндиларни камайтиришга ва барқарор ривожланишни таъминлашга ёрдам беради.

Хотин-қизлар тадбиркорлигини қўллаб-қувватлашга алоҳида эътибор қаратилди. “Ҳовлиларда асаларичилик” дастури доирасида 24 нафар қишлоқ аҳолиси, жумладан, 15 нафар аёлга асалари уялари тўплами, асал тозалагич асбоб-ускуналар топширилди. Асалари уялари сонини 5 тадан 10 тага етказган Гуласал Реимбаева мисоли кичик ташаббуслар барқарор даромад ва эртанги кунга ишонч манбаи бўлиши мумкинлигини кўрсатди.

Лойиҳа, шунингдек, қишлоқ аҳолиси учун иш ўринлари ва янги имкониятларни таъминлайдиган устахоналар ва кичик корхоналарни ташкил этишга ёрдам беради. Масалан, Нукус туманида Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Тараққиёт Дастури кўмагида оқова сув қувурлари ва фитинглар ишлаб чиқариш цехи, Кегейли туманида эса йилига 600 тоннагача органик ўғит ишлаб чиқарадиган суюқ биогумус ишлаб чиқариш цехи очилди. Чимбой туманида маккажўхори таёқчалари ишлаб чиқариш цехи ташкил этилиб, йилига 1 минг 200 тоннагача маккажўхори ёрмаси қайта ишланади ва 4 нафар маҳаллий аҳоли доимий иш билан таъминланади.

Инфратузилма лойиҳалари ҳам муҳим аҳамиятга эга бўлди. Чимбой туманидаги «Пашентау» овул фуқаролар йиғинида сувни чучуклаштириш станцияси реконструкция қилиниб, 1 минг 897 нафар аҳоли тоза ичимлик суви билан таъминланди. Қуввати 12 м³/соат бўлган янги ускуналар ўрнатилди ва 1000 метр узунликдаги сув қувури ётқизилди.

Нукусда лойиҳа кўмагида Қорақалпоғистон ногиронларни реабилитация қилиш маркази негизида Япониянинг “Johkasou” оқова сувларни тозалаш тизими жорий этилди. Суткалик қуввати 20 м³ бўлган қурилма тозаланган сувни техник эҳтиёжлар учун қайта ишлатиш имконини беради. Бу эса атроф-муҳитга бўлган юкламани камайтиради ва муассасанинг маблағларини тежайди.

Кегейли туманидаги “Кўкўзак” маҳалла фуқаролар йиғини ҳудудидаги 38-умумий ўрта таълим мактаби филиалида реконструкция ишлари якунланди. Янгиланган бинода қуёш панеллари, сув иситиш қурилмаси, янги иситиш ва сув таъминоти тизими ўрнатилган. Эндиликда 80 нафар ўқувчи учун қулай ва хавфсиз таълим шароити яратилди. Бундан ташқари, Нукус туманида ойига 60 тонна маҳсулот ишлаб чиқариш қувватига эга «Bravion» корхонасининг помидорни қайта ишлаш цехи очилган бўлиб, унда 5 нафар маҳаллий аҳоли иш билан таъминланган. Маҳаллий хомашёдан табиий томат пастаси ишлаб чиқариш озиқ-овқат хавфсизлиги ва кичик бизнесни ривожлантиришга ёрдам беради.

Лойиҳа доирасида тадбиркорликни ривожлантириш, маҳсулдорлик ва маҳсулот сифатини оширишга қаратилган Япониянинг “Бир қишлоқ – бир маҳсулот” (OVOP) ва “Кайзен” методикалари ҳам жорий этилмоқда. Қорақалпоғистон туманларидан 100 дан ортиқ иштирокчи ўқитилди. Улар технологияларни ўзлаштирдилар ва аллақачон маҳаллий ишлаб чиқаришнинг ноёб маҳсулотларини яратмоқдалар.

Япония ҳукумати кўмагида амалга оширилаётган ушбу ташаббусларнинг барчаси инновациялар, маҳаллий ресурслар ва инсон салоҳияти Оролбўйи минтақасини барқарор ривожлантиришнинг ҳаракатлантирувчи кучига айланиши мумкинлигини яққол кўрсатади.

Қорақалпоғистон ахборот агентлиги