Бердақ номидаги Қорақалпоқ адабиёти тарихи давлат музейида қорақалпоқ адабиётининг йирик сиймоларидан бири, кўп сонли лирик шеърлари ва достонлари халқимиз қалбидан кенг ўрин эгаллаган, қорақалпоқ адабиётини тематик, жанрий ва бадиий жиҳатдан ривожлантиришга ҳисса қўшган шоир Содиқ Нуримбетовнинг 125 йиллигига (1900-1972) бағишланган «Нуроний устоз аталган шоир» номли адабий суҳбат кечаси ўтказилди.

Унда соҳа мутахассислари, шоир ижодини ўрганиш билан шуғулланаётган профессор-ўқитувчилар, талаба-ёшлар ҳамда С.Нуримбетовнинг қариндош-уруғлари, невара-чеваралари иштирок этди.

Кечани музей директори Ш.Пайзуллаева очди ва олиб борди.

Таъкидланганидек, С.Нуримбетов 1900 йилда Кегейли туманида туғилган. У етти ёшидан отасидан айрилиб, отасининг қариндоши Сидиқнинг қўлида тарбияланади. У 1919 йили ёзган «Довуд кўл» қўшиғи, «Tиллахан», «Есетсан», «Жанаберган,» уруш даврида яратган «Фарзандим» асарлари билан машҳур бўлди. Урушдан кейинги йилларда унинг ижодида сатира жанри салмоқли ўрин эгаллади. Унинг «Мен шунда мақтайман», «Номус сўзи,» «Очилиб сиринг», «Иш ёқмасларга», «Шуғулларга», «Овора», «Сенинг ишқинг» ва бошқа асарлари пайдо бўлди. Шоир адабиётимизда сатира билан бирга, масал жанрини ҳам ривожлантиришга ўз ҳиссасини қўшди. Шунингдек, унинг эпик асарлари «Бердақ», «Қамари», «Денгизда», «Заримбетнинг ғабириси» достонлари, «Хоналаслар», «Бахтиёр» достонлари шоирнинг халқлар дўстлигини куйловчи асарлари адабиётимизни жанрий жиҳатдан бойитишда катта аҳамиятга эга бўлди.

– Шоир шеърларини тўплаб, уни нашрга тайёрлашда профессор А.Пахратдинов кўп шуғулланган,-дейди тадқиқотчи Т.Жаримбетова. – Содиқ шоирнинг уйига борганида, у инсон қанча машҳур бўлишига қарамасдан уни камтарлик билан кутиб олганига ҳайрон қолган.

Шоир асарларини 1920-1930 йиллари табел, акт қоғоз, завещание каби топилган қоғозларга ёзиб борган. Гоҳ қалам, гоҳ сиёҳ, қўлдан ясалган тариқ сиёҳ билан ёзган. Қўшиқларининг айрим сатрлари ўчиб қолаверган. Хуллас 1959 йилларга келиб, 28 босма табоқ ҳажмда келтирилиб нашрдан чиқарилади. Шоир ўзининг китобини кўриб жуда шод бўлиб қолган.

С.Нуримбетов инсон сифатида жуда яхши инсон бўлган, турмуш қийинчиликларига қарамасдан ҳеч нолимаган. У кичик билан ҳам, катта билан ҳам бир хил муносабатда бўлган. У жуда қатиқулоқ одам бўлган. Туркий халқ достонларининг барчасини ёддан ўқиган. Кунхўжа, Ажиниёз, Бердақ, Сидиқ, Абдиқодир, Қози Маўликнинг шеърларини ҳам ёддан билган. Қоғозга қарамасдан тонггача қўшиқ ўқиб, достон айта оладиган бўлган. У борган ерга халқ йиғилиб, қиссахонлик йўли билан ижро этган асарларини берилиб тинглайдиган бўлган.

Шоирнинг ўн набирасидан тарқалган авлод-аждодлари ҳам залнинг ярмини эгаллаб ўтирди. Улар ҳам ўзларининг шоир ҳақида кўрган-билгани, эшитган илиқ сўзлари ҳақидаги маълумотлари билан ўртоқлашди.

Кечада С.Нуримбетовнинг ҳаёти ва ижодига бағишланган ҳужжатли фильм намойиш этилди. Тўрткўл тумани маданият бўлими режиссёри И.Зинатдинов қиссахонлик йўли билан шеър ўқиди.

Кеча ёш истеъдодлар ижросидаги концерт дастури билан давом этди.

А.Жийемуратов,

Қорақалпоғистон ахборот агентлиги