Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq ádebiyatı tariyxı mámleketlik muzeyinde qaraqalpaq ádebiyatınıń iri tulǵalalarınıń biri, kóp sanlı lirikalıq qosıqları hám dástanlıq shıǵarmaları xalqımızdıń júreginen keńnen orın alǵan, qaraqalpaq ádebiyatın tematikalıq, janrlıq hám kórkemlik jaqtan rawajlandırıwǵa úles qosqan shayır Sadıq Nurımbetovtıń 125 jıllıǵına (1900-1972) baǵıshlanǵan “Nuranıy ustaz atanǵan shayır” atamasındaǵı ádebiy saz sáwbetli keshe ótkerildi.

Oǵan taraw qánigeleri, shayır dóretiwshiligin izertlew jumısları menen shuǵıllanıp atırǵan professor-oqıtıwshılar, student-jaslar hám S.Nurımbetovtıń tuwǵan-tuwısqanları, aqlıq-shawlıqları qatnastı.
Kesheni muzey direktorı Sh.Payzullaeva ashtı hám alıp bardı.
Atap ótilgenindey, S.Nurımbetov 1900-jılı Kegeyli rayonında tuwılǵan. Ol jeti jasınan ákesinen ayırılıp, ákesiniń tuwısqanı Sıdıqtıń qolında tárbiyalanadı. Ol 1919-jılı jazǵan “Dawıt kól” qosıǵı, “Tillaxan, “Esetseń”, “Jańabergen”, urıs dáwirinde dóretken “Perzentim” shıǵarmaları menen belgili boldı. Urıstan sońǵı jılları onıń dóretiwshiliginde satira janrı belgili orındı iyeledi. Onıń “Men sonda maqtayman”, “Namıs sózi”, “Ashılıp sırıń”, “Is jaqpaslarǵa”, “Shuǵıllarǵa”, “Áwere”, “Seniń ıshqıń” h.t.b. shıǵarmaları payda boldı. Shayır ádebiyatımızda satira menen birge, tımsal janrın da rawajlandırıwǵa óz úlesin qostı. Sonday-aq, onıń epikalıq shıǵarmaları “Berdaq”, “Qamarı”, “Teńizde”, “Zarımbettiń ǵabırısı” poemaları, “Xanalaslar” “Baxtıyar” dástanları shayırdıń xalıqlar doslıǵın jırlawshı shıǵarmaları ádebiyatımızdı janrlıq jaqtan bayıtıwda úlken áhmiyetke iye boldı.
– Shayırdıń qosıqların toplap onı baspaǵa tayarlawda professor Á.Paxratdinov kóp shuǵıllanǵan,-deydi ilimiy-izleniwshi T.Járimbetova. – Sadıq shayırdıń úyine barǵanında, ol insan qansha ataqlı bolıwına qaramastan onı kishipeyillik penen kútip alǵanına hayran qalǵan.
Shayır shıǵarmaların 1920-1930-jılları tabel, akt qaǵaz, zaveщanie sıyaqlı tabılǵan qaǵazlarǵa jaza bergen. Gá qálem, gá sıya, qoldan islengen tarı sıya menen jazǵan. Qosıqlarınıń ayırım qatarları óship qala bergen. Qullası 1959-jıllarǵa kelip, 28 baspa tabaq kólemde keltirilip baspadan shıǵarıladı. Shayır óziniń kitabın kórip júdá quwanıp qalǵan.
S.Nurımbetov insan sıpatında oǵada jaqsı insan bolǵan, turmıslıq jetispewshilikke qaramastan hesh nalımaǵan. Ol kishi menen de, úlken menen de birdey qatnasta bolǵan. Ol oǵada qatıqulaq adam bolǵan. Túrkiy xalıq dástanlarınıń barlıǵın yadtan oqıǵan. Kúnxoja, Ájiniyaz, Berdaq, Sıdıq, Ábdiqádir, Qazı Máwliktiń qosıqların da yadtan bilgen. Qaǵazǵa qaramastan azanǵa shekem qosıq oqıp, dástan ayta alatuǵın bolǵan. Ol barǵan jerge xalıq jıynalıp, qıssaxanlıq jolı menen atqarǵan shıǵarmaların uyıp tıńlaytuǵın bolǵan.
Shayırdıń on aqlıǵınan dóregen úrip-putaqları da zaldıń yarımın iyelep otırdı. Olar da ózleriniń shayır haqqında kórgen-bilgeni, esitken jıllı sózleri haqqındaǵı maǵlıwmatları menen ortaqlastı.
Keshede S.Nurımbetovtıń ómiri hám dóretiwshiligine baǵıshlanǵan hújjetli film qoyıp berildi. Tórtkúl rayonı mádeniyat bólimi rejissyorı I.Zinatdinov qıssaxanlıq jolı menen qosıq oqıdı.
Keshe jas talantlılardıń atqarıwındaǵı koncert baǵdarlaması menen dawam etti.

Á.Jiyemuratov,
Qaraqalpaqstan xabar agentligi