Parashyuttan sekirgen birinshi qaraqalpaq qızın bilesiz be?

Hár bir dáwirdiń óz qaharmanları bolǵanı sıyaqlı, Shárigúl apa qanday dáwirde jasamasın, óziniń mártligi, bilimi, sheber shólkemlestiriwshilik uqıbı menen dáwir qaharmanı bolǵan hayal. Búgin parashyuttan sekiriw ápiwayı nárse bolıp qalǵan bolıwı múmkin, biraq, 1961-jılı qaraqalpaq qızınıń «júrek jutıp» parashyuttan sekiriwi bul sol dáwir hayal-qızları turmısındaǵı úlken jańalıq edi…
Burınǵı VLKSM nıń 50 jıllıǵı sovxozında (házigi Shortanbay elatı) juwapkerli jumıslarda islep júrgen waqıtlarında óziniń belsendiligi menen kózge túsken Shárigúl Yusupbaevanıń ómir jolındaǵı tájiriybesi sol alıs jaslıq jıllarda qalǵan ózine tán bolǵan qaysarlıǵı, ózine degen isenim menen taslaǵan qádeminen baslanǵan edi…
– Mektepti gúmis medal menen pitkerip, 1959-jılı Tashkent awıl xojalıq institutınıń ekonomika fakultetine oqıwǵa kirgen waqıtlarım edi, – deydi ol sol jaslıqtı eslep. Studentlerdiń hár qıylı dógereklerge qatnasıwı belgilenligi sebepli men DOSAAF tıń parashyuttan sekiriw dógeregine jazılıp, sırların úyrene basladım. Bir kúni samoletqa minip, parashyuttan sekiremiz dep medicinalıq tekseriwden óttik. Tekseriwden tabıslı ótken jaslar arasında birinshi ret 1961-jıldıń 12-mart kúni «An-2» samoletinen 800 metr biyiklikten sekirdim…
Ashıq hám kók-kómbek aspan qushaǵında appaq qulash jayǵan parashyutta jerge jetkenshe mártlikti moyınlap, táwekelshilikti tumar etken qaraqalpaq qızı sol kúni parashyuttan sekirgen birinshi qaraqalpaq qızı bolıp tariyxta qaldı. Mine sonnan berli de aradan 65 jıl waqıt ótipti. Siz kórip turǵan súwret «Wzbekiston xotin-qizlari» jurnalınıń fotoxabarshısı M. Rozenkranc tárepinen túsirilgen bolıp, berilgen tapsırmanı tabıslı orınlap, quwanıshtan júzleri jaynap turǵan gezinde túsirilgen bul súwrette jaslıqtıń, batırlıqtıń ózine tán bolǵan shıraylı kórinisi sáwlegengen. Tómende kútip turǵan dosları quwanısh penen qarsı alıp, bári «desant» lıqtı juwapkershilik penen orınlaǵan sol máwritler onıń bir ómir júrek tórinde saqlanıp qalǵan.
Sharigúl apa instituttı tamamlaǵannan soń Kegeyli rayonlıq burınǵı Jdanov atındaǵı xojalıqta ekonomist bolıp islewden miynet jolın basladı. Qaynap turǵan jiger, batıllıq penen dawam etip atırıǵan ómir jolında ol sol dáwirdegi xojalıq basshılarınıń isenimi menen komsomol komitetiniń jumıslarında juwapkerli wazıypalardı atqardı. 1967-jıldan baslap jańadan qonıs basqan Nókis rayonındaǵı VLKSM nıń 50 jıllıǵı sovxozında (házirgi Shortanbay) dáslep esapshı, sońınan kadrlar bóliminiń baslıǵı lawazımın atqarıp, 1975-jıldan baslap awıllıq keńeste xatker bolıp on eki jıl jumıs alıp bardı hám sońınan «Shortanbay» shirket xojalıǵınıń kásiplik awqamı komitetinde basshılıq etedi.
Qaraqalpaqtıń birinshi «desant» qızı ázelden qanına qarısqan mártligi menen ol miynet jolında qanday lawazımdı atqarmasın hám qatal hám miyrimli minez – qulqı menen barlıq jumıstı óz waqtında orınlap, el-jurt aldında jaqsı at, jaqsı abıray arttırdı. Er adamlarǵa tán ǵaybarlıǵı menen alıp barǵan sheber shólkemlestiriwshilik jumsıları arqalı ol salıgershilik penen at shıǵarǵan sovxozdıń ekonomikasınıń rawajlanıwında múnásip úles qostı.
1994-jıldan baslap húrmetli dem alısqa shıqqan Shárigúl Yusupbaeva «Nuranıy» qorınıń Shortanbay xojalıǵındaǵı jámáátlik orayına basshılıq etti. Ol basshılıq etken dáwirde oray «Eń jaqsı jámáátlik oray» tańlawınıń Ózbekstan basqıshında ekinshi orındı iyeledi.
Jaratılıstan názik tábiyatlı bolıp jaratılǵan hayal ushın onıń ómirin gózzallıqlar menen bezep, turmıs jolında «qos arıs» tı teńdey tartıp, awırın jeńil etetuǵın ómirlik joldastıń ornı ayrıqsha. Usınday wazıypanı múnásip atqarǵan, mektepte dene tárbiyası páni muǵallimi bolıp islegen ómirlik joldası Aralbay Beknazarov (marhum) penen birgelikte olar ul-qızlardı kamalǵa keltirip, jámiyetten múnásip orın tabıwlarında jaqsı tárbiya berdi.
Házirgi waqıtta Shárigúl apa nuranıylıq jasında ul-qızları, aqlıq hám shawlıqları menen qushaǵı tolı bolǵan baxıtlı ana. Awılda, máhállede, qońsı-qoba hám jaqınları arasında jasúlkenshiligi menen jaslarǵa jol joba beriwde sharshamaytuǵın onıń xızmetleri húkimetimiz tárepinen múnásip bahalanıp, «Ibratlı hayal» kókirek nıshanı menen sıylıqlandı.
Bizge tariyxtan málim bolǵanınday qaraqalpaq hayal-qızları arasında mártliktiń tımsalı bolǵan waqıyalar kóp. Biraq, parashyuttan sekirgen birinshi qaraqalpaq qızınıń ǵayratı óz aldına barlıq qızlarımız ushın órnek, jedellik, batırlıq inam etiwi sózsiz.
– Jaslıq qayta aylanıp kelse parashyuttan jáne sekirer edim, -dep kúlimlep júzlerinen nur jawıp turǵan apamızdı baxıtlı dáwirdiń baxıtlı máwritleri tárk etpewin tilep, bayram menen qutlıqlap, zor densawlıq tileymiz.
Gúlnara Turdıshova, Qaraqalpaqstan xabar agentligi