Búgingi kúnde dúnya kóleminde hár jılı 400 million tonnaǵa shamalas plastik islep shıǵarılmaqta.
Qánigelerdiń maǵlıwmatına bola, bul kólemniń derlik 40 procenti bir mártelik ónimlerdiń úlesine tuwra keledi. Eń táshwishli tárepi, islep shıǵarılǵan plastikattıń tek ǵana 9 procenti qayta islenedi, qalǵan bólegi bolsa tábiyatqa shıǵındı sıpatında taslanadı.
Hár jılı 8-11 million tonna plastik okean hám teńizlerge túsedi. Bul tek ǵana teńiz janıwarları ushın emes, al insan salamatlıǵı ushın da úlken qáwip tuwdıradı. Sebebi plastik ıdırap, mikroplastikaǵa aylanadı hám azıq-awqat shınjırı arqalı insan organizmine jetip baradı.
Bunday sharayatta ápiwayı tańlaw – kóp mártelik ıdıstan paydalanıw úlken áhmiyetke iye. Eger hár bir insan jılına ortasha 150 dana plastik ıdıstan paydalanbawǵa qarar etse, millionlaǵan adamlardıń qatnasıwında bul san milliardlap plastik shıǵındılardıń azayıwına alıp keledi.
Máselen, 1 million adam kóp mártelik ıdısqa ótse – jılına 150 million plastik ıdıs únemlenedi. 10 million adam bul ádetti qáliplestirse – 1,5 milliard plastik shıǵındısı azayadı.
Bul bolsa shıǵındılar kólemin azaytıw, qorshaǵan ortalıqtı qorǵaw hám turaqlı turmıs tárizin qáliplestiriwde úlken qádem bolıp esaplanadı.
Plastik tábiyatta 100 jillap, ayırım túrleri bolsa 400 jilga shekem tarqalmastan saqlanıwı múmkin. Demek, búgin paydalanılǵan bir mártelik ıdıs keleshek áwladlardıń turmısına da tásir etedi.
Úlken ózgerisler kishi qádemlerden baslanadı.

Muhayyo Toshqoraeva, ÓzA