1-mart – Zulfiyaxanımnıń tuwılǵan kúni

Báhárdiń dáslepki kúnlerinde, tábiyat oyanıp, barlıq álemge jasıllıq engen máwritte ózbek xalqı óziniń súyikli shayırı – Zulfiyaxanımdı eske aladı. Ol tek ǵana dóretiwshi emes, al ózbek hayalınıń gózzallıǵı, sadıqlıǵı hám mártligin ózinde jámlegen joqarı mánawiyat tımsalı bolıp esaplanadı.
Zulfiyaxanım 1915-jıldıń 1-martında, áyne báhár elshileri kelgen kúni dúnyaǵa kelgen. Shayırdıń pútkil dóretiwshiligi de tap usı máwsim sıyaqlı taza hám úmit baǵıshlawshı. Onıń qatarlarında tek ǵana tábiyattıń gózzallıǵı emes, al insan qálbiniń eń názik terbelisleri sáwlelengen. Onıń poeziyası – tańǵı shıqtay móldir, taw jılǵalarınday sıńǵırlı.
Zulfiya degende kóz aldımızda eń dáslep sadıqlıq sáwlelenedi. Onıń belgili jazıwshı Hamid Álimjan menen ótken qısqa, biraq mazmunlı ómiri haqıyqıy muhabbat dástanı bolıp tabıladı. Táǵdirdiń biymezgil húkimi menen Hamid Álimjan dúnyadan ótkennen soń, Zulfiyaxanım óz ómirin oǵan bolǵan sheksiz húrmet hám dóretiwshilikke baǵıshladı.
“Hijranıń qálbimde, sazıń qolımda,
Ómirdi jırlayman, sheginer geyne,
Túnler túsimdeseń, kúndiz yadımda,
Men tiri ekenmen, tiriseń sen de! ”
Bul qatarlar ápiwayı qosıq emes, al súyikli yarına berilgen ómirlik wáde edi. Bul jesir hayaldıń emes, al maqtanıshlı hám opadar tulǵanıń hawazı bolıp jańladı.
Zulfiyaxanımnıń dóretiwshiligi ózbek hayalınıń ishki dúnyasın ashtı. Ol hayal qálbindegi názik sezimlerdi, analıq mehirdi hám Watanǵa bolǵan sheksiz muhabbattı jırladı. Onıń qosıqlarında hayal-qız – ázzi emes, al turmıstıń awır sınaqların mártlik penen jeńip óte alatuǵın, shańaraq hám jámiyettiń tayanıshı bolǵan ullı shaxs sıpatında sáwlelenedi.
Onıń “Mushayra”, “Íshqıńda”, “Ulım, sirá bolmaydı urıs” sıyaqlı shıǵarmaları jáhán ádebiyatı dúrdanaları qatarınan orın aldı. Ol xalıqaralıq minberlerden turıp, tınıshlıq hám doslıqtı, adamgershilikti jırladı.
Ol tek ǵana shayır emes, al dóretiwshilik mektebine tiykar salǵan ullı ustaz. Onıń dóretiwshilik laborotoriyası hám qálb dárgayı júzlegen jas talant iyeleri ushın ilham hám bilim deregi bolıp xızmet etti. Otız jıldan aslam waqıt dawamında “Saodat” jurnalına basshılıq etti. Bul jıllar dawamında jurnal haqıyqıy ádebiy laboratoriyaǵa aylandı. Ol hár bir qoljazbanı dıqqat penen oqıydı, jas qızlardıń qosıqlarındaǵı kishkene ushqındı da serlep, onı jalınlatıwǵa háreket etedi. Onıń qolında Halima Xudayberdieva, Aydin Hojieva sıyaqlı ózbek poeziyasınıń kórnekli wákilleri jetilisti.
Ustaz sıpatında ol shayır qızlarǵa tek ǵana ólshem hám uyqastı emes, al sózge bolǵan muqaddes juwapkershilikti úyretti. “Qosıq tek ǵana sózlerdiń jıynaǵı emes, ol júrektiń tolqıwı bolıwı kerek” degen uran onıń tiykarǵı úgit-násiyatı edi. Búgingi kúnde onıń ustazlıq dástúrleri mámleket kóleminde dawam etpekte. Zulfiya atındaǵı Mámleketlik sıylıq penen sıylıqlanıp atırǵan hár bir qız ózin shayırdıń ruwxıy perzenti hám shákirti dep biledi. Bul – dúnya ádebiyatında siyrek ushırasatuǵın hádiyse: bir dóretiwshiniń atı pútkil talantlı áwladtı birlestiretuǵın bayraqqa aylandı. Onıń miyrası tek ǵana kitaplarda emes, al búgingi kúnde qálem terbetip, elimizdiń dańqın dúnyaǵa tanıtıp atırǵan mıńlaǵan “Zulfiyaxanım izbasarları”nıń jetiskenliklerinde jasamaqta.
Ózbek hayal-qızınıń qálb jırshısı, páklik hám mártlik tımsalı bolǵan shayırdıń ómiri hám dóretiwshiligi ásirler dawamında millionlaǵan hayal-qızlar ushın ruwxıy súyenish bolıp xızmet ete beredi.

M.Igilikova,
Qaraqalpaqstan xabar agentligi