Usı jıldıń 16-fevral kúni Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń “Máhálleni rawajlandırıw hám jámiyetti ilgerletiw jılı”nda tiykarǵı baǵdarlar boyınsha reformalar baǵdarlamaları hám “Ózbekstan – 2030” strategiyasın ámelge asırıw boyınsha mámleketlik baǵdarlama haqqında”ǵı pármanı qabıl etildi.
Párman aldınǵı jıllarda qabıl etilgen Mámleketlik baǵdarlamalardan mazmunı hám forması jaǵınan ózgeshe bolıp, aldınǵı sırt el tájiriybesi jáne pútkilley jańa qatnas tiykarında islep shıǵıldı. Mámleket basshısınıń Oliy Majlis hám Ózbekstan xalqına jollaǵan Múrájatında belgilengen tarawlarǵa baylanıslı bes tiykarǵı baǵdar boyınsha baslamalardı qamtıp alǵan ayrıqsha reformalar baǵdarlamaları jáne “Ózbekstan – 2030” strategiyasın 2026-jılı ámelge asırıwǵa qaratılǵan Mámleketlik baǵdarlama bolıp esaplanadı.
Baǵdarlamada eń tiykarǵı itibar máhállelerge jańa Ózbekstannıń ruwxın hám zamanagóy kelbetin alıp kiriwge qaratılǵan. Sonıń menen birge, ekonomikanı texnologiya hám innovaciyalarǵa tiykarlanǵan jańa ósiw basqıshına alıp shıǵıw, ishki bazarda talaptı xoshametlew de áhmiyetli wazıypa sıpatında belgilengen. Zamanagóy kásiplerdi rawajlandırıw hám miynet bazarın jańa sharayatlarǵa sáykes túrde qáliplestiriw de tiykarǵı baǵdarlardan esaplanadı.
Bunnan tısqarı, ekologiyalıq turaqlılıqtı saqlaw, suw resurslarınan aqılǵa uǵras paydalanıw, mámleketlik basqarıw hám sud-huqıq sistemasın jetilistiriwge ayrıqsha áhmiyet berilgen. Bul baǵdarlar mámleket rawajlanıwınıń barlıq áhmiyetli tarawların qamtıp alıp, xalıqtıń turmıs dárejesi hám sapasın arttırıwǵa qaratılǵan izbe-iz hám óz-ara baylanıslı ilajlar sistemasın bildiredi.
“Ózbekstan – 2030” strategiyasın “Máhálleni rawajlandırıw hám jámiyetti ilgerletiw jılı”nda ámelge asırıw boyınsha Mámleketlik baǵdarlamada 337 bántten ibarat anıq ámeliy ilajlar sáwlelengen. Sonıń menen birge, 2026-jıl dawamında tarawlar kesiminde 59 áhmiyetli normativlik-huqıqıy hújjettiń islep shıǵılıwı názerde tutılǵan. Bul bolsa mámleketlik siyasattıń barlıq tarawlarda sistemalı, huqıqıy tiykarlanǵan hám ashıq-aydın túrde ámelge asırılıwın támiyinleydi.
Máhállelerde sanaat hám xızmet kórsetiw joybarların ámelge asırıw arqalı jańa jumıs orınların jaratıw, isbilermenlikti qollap-quwatlaw hám ishki ekonomikalıq belsendilikti kúsheytiw áhmiyetli wazıypa sıpatında belgilendi.
Sonday-aq, máhállelerdiń finanslıq imkaniyatların keńeytiw, qorlardıń qarjıların arttırıw hám olardan nátiyjeli paydalanıw mexanizmlerin engiziw arqalı aymaqlardaǵı sociallıq-ekonomikalıq mashqalalardı ornında sheshiw názerde tutılǵan.
Atap aytqanda, máhálle aymaǵında óndiris kárxanaları hám xızmet kórsetiw orınların shólkemlestiriw ushın kredit qarjıların ajıratıwǵa jámi 5 trillion sum qarjı qaratıw názerde tutılǵan bolıp, onda kredit procentiniń milliy valyutada 10 procentke shekemgi, sırt el valyutasında 4 procentke shekemgi bólegi qaplap beriliwi jolǵa qoyıladı. Bunıń nátiyjesinde bolsa 10 mıńnan aslam óndiris hám xızmet kórsetiw joybarları iske qosıladı jáne máhállelerde qosımsha 100 mıń jańa jumıs ornı jaratıladı. Sonday-aq, máhálleler infrastrukturasın jetilistiriw ushın 20 trillion sum qarjı qaratılıwı názerde tutılǵan.
Bunnan tısqarı, sanlı platformalar arqalı xalıqtıń mashqalaların “úyme-úy” úyreniw hám olardı onlayn qadaǵalaw sistemasınıń engiziliwi mámleketlik uyımlardıń juwapkershiligin arttıradı hám múrájatlardıń óz waqtında sheshiliwin támiyinleydi.
Ulıwma alǵanda, bul reformalar máhálleni jámiyet rawajlanıwınıń tayanısh buwınına aylandırıp, puqaralardıń sociallıq belsendiligi, ekonomikalıq turaqlılıǵı hám turmıs sapasın jańa basqıshqa alıp shıǵıwǵa xızmet etedi.
Jámiyette tilekleslikti támiyinlew arqalı onı joqarılatıw boyınsha tiykarǵı reformalar baǵdarlaması mámleketlik basqarıwdıń nátiyjeliligin arttırıw, sud-huqıq sistemasın xalıqaralıq standartlarǵa muwapıq modernizaciyalaw jáne jámiyette tilekleslik hám belsendi puqaralıq poziciyasın bekkemlewge qaratılǵan kompleksli ilajlardı óz ishine aladı.
Mámleketlik xızmetlerdi kórsetiwde xalıq ushın qolaylıqlardı bunnan bılay da keńeytiw, sudlardıń jumısına xalıqaralıq standartlarǵa sáykes jańa institutlardı engiziw arqalı ádil sudlawdıń sapasın bunnan bılay da arttırıw belgilengen bolıp, xalıq wákilleri kollegiyası institutı engizilip, “xabeas korpus” mexanizmleri sheńberinde tergew sudyalarınıń wákillikleri keńeytiledi. Sonday-aq, qorǵaw institutı bekkemlenip, advokatlardıń jınayat procesindegi huqıqları sezilerli dárejede arttırıladı.
Hayal-qızlar hám balalarǵa bolǵan zorlıq sıyaqlı jámiyet aldında turǵan áhmiyetli mashqalalarǵa qarsı gúresiw boyınsha nátiyjeli isleytuǵın sistemanı jolǵa qoyıw názerde tutılǵan. Onda 14 jasqa tolmaǵan shaxslarǵa islengen jınısıy jınayatlar ushın ómirlik erkinen ayırıwǵa shekemgi jaza ilajların belgilew hám jas óspirimlerge islengen jınısıy hám zorlıqqa baylanıslı jınayatlardı tergewdi prokuratura uyımlarınıń wákilligine ótkeriw belgilengen. Bunıń nátiyjesinde bolsa jámiyette “zorlıq-zombılıqqa shıdamsızlıq” principi sociallıq norma sıpatında qáliplesedi.
Bunnan tısqarı, mámleketlik uyımlar hám shólkemlerde korrupciyaǵa qarsı gúresiw hám onıń aldın alıw maqsetinde 2026-jıl dawamında komplaens jáne korrupciyaǵa qarsı ishki qadaǵalaw baǵdarında juwapker orınbasarlardıń jumısın jolǵa qoyıw, sonday-aq, olardıń nátiyjeli islewin támiyinlew ushın zárúr shólkemlestiriwshilik-huqıqıy ilajlardı ámelge asırıw názerde tutılǵan.
Sonday-aq, májbúriy orınlaw uyımlarınıń jumısına jasalma intellekt texnologiyaların engiziw arqalı orınlaw hújjetlerin óndiriwdi insan faktorısız ámelge asırıw ámeliyatın jolǵa qoyıw belgilengen.
Juwmaqlap aytqanda, bul baǵdarlama mámleketlik basqarıw hám sud-huqıq sistemasın zamanagóy talaplar tiykarında jetilistiriw, korrupciyaǵa qarsı nátiyjeli mexanizmlerdi engiziw, insan huqıqların isenimli qorǵaw jáne jámiyette belsendilik hám tilekleslikti kúsheytiwge qaratılǵan kompleksli reformalardı qamtıp aladı. Bul ilajlar arqalı mámleketlik uyımlardıń jumısınıń ashıq-aydınlıǵı hám nátiyjeliligi arttırılıp, ádil, huqıqıy hám turaqlı jámiyetti qáliplestiriwge bekkem tiykar jaratıladı.

Inobat XAKIMOVA, ÓzA
“Taraqqiyot strategiyasi” orayı
bas qánigesi.