Jenevada AQSh-Iran sóylesiwleriniń jańa basqıshı
Oman dáldalshılıǵında AQSh hám Iran arasındaǵı yadrolıq sóylesiwlerdiń gezektegi raundı piyshembi kúni Jenevada ótkeriledi. Iran sırtqı isler ministri Abbos Araqchi bul ushırasıw diplomatiyalıq sheshim ushın “jaqsı imkaniyat” bolatuǵının atap ótken. Sonıń menen birge, Vashington regionda áskeriy kúshlerdi kúsheytip, qosımsha hawa qorǵanıw sistemaların jaylastırǵan.
Aq úy basshısı Donald Tramp sóylesiwler sátsiz juwmaqlansa, sheklengen soqqılar bolıw itimalın biykarlamadı. Tegeran bolsa tek ǵana yadrolıq baǵdarlama máselesi dodalanıp atırǵanın, urandı bayıtıw huqıqınan waz keshpeytuǵının aytıp atır. Tárepler arasındaǵı kelispewshilikler saqlanıp turǵan bir waqıtta, hár eki tárep de hár qanday scenariyge tayar ekenin bildirgen.
Vengriya Kievke ultimatum qoymaqta
Vengriya 20-sankciyalar paketi qabıl etiliwine qarsı ekenin járiyaladı. Mámleket sırtqı isler ministri Peter Siyyarto Ukraina Rossiya soqqısınan zıyanlanǵan “Drujba” qubırın ońlap, Vengriyaǵa neft tranzitin qayta tiklemegenshe, Budapesht paketti qollap-quwatlamaydı, dedi.
Rásmiy Kiev bul bayanatlardı “shantaj hám ultimatum” dep atadı. Házirgi waqıtta Slovakiya da neft jetkerip beriw tiklenbese, Ukrainaǵa elektr energiyasın jetkerip beriwdi toqtatıw menen qáwip salǵan. Rossiya hújimleri sebepli Ukraina energetika infrastrukturası awır zıyan kórgen bir sharayatta, Vengriyanıń bul poziciyası EA ishindegi kelispewshiliklerdi jáne de kúsheytpekte.
Arab mámleketleri AQSh elshisiniń bayanatın qaraladı
Islam birge islesiw shólkemi, Arab Ligası, Persiya qoltıǵı birge islesiw keńesi hám jámi 14 arab mámleketi AQShtıń Izraildegi elshisi Mayk Xakkabiniń bayanatların keskin qaraladı. Xakkabi intervyude Izrail arab aymaqları, sonıń ishinde Batıs jaǵalıq ústinen qadaǵalaw ornatıwı múmkin ekenin aytqan edi. Birgeliktegi bildiriwde bul pikirler xalıqaralıq huqıq hám BMSh Rejesine qayshı ekenligi atap ótildi.
Mámleketler bul sózler regiondaǵı keskinlikti kúsheytetuǵının hám eki mámleketlik sheshim boyınsha háreketlerge zıyan jetkeretuǵının bildirdi. Olar 1967-jıl shegaraları tiykarında ǵárezsiz Palestina mámleketin dúziw ideyasın qollap-quwatlaytuǵının jáne bir márte tastıyıqlap, Vashingtondan jaǵdayǵa anıqlıq kirgiziwdi soradı.
Tegeranda studentler mitingi qaytadan háwij aldı
Iran paytaxtındaǵı universitetlerde húkimetke qarsı mitingler dawam etpekte. Tegerandaǵı joqarı oqıw orınlarında túsirilgen videolarda studentler “bi sharaf” (“shermende”) dep súrenler aytqanı hám húkimet tárepdarları menen soqlıǵısıwlar júz bergenin kórgen.
Házirgi waqıtta AQSh regionda áskeriy tayarlıqtı arttırmaqta hám prezident Donald Tramp sóylesiwler nátiyjesiz juwmaqlansa, sheklengen soqqılar beriw itimalın biykarlamaǵan. Iran prezidenti Masud Pezeshkiyan mámleket sırtqı basımǵa bas iymeytuǵının atap ótti. Regiondaǵı qáwipsizlik jaǵdayı jamanlasqanı sebepli bir qatar mámleketler óz puqaralarına Irandı tárk etiwdi usınıs etken.
Bryussel: tarifler asırılmawı kerek
Evropa komissiyası AQShtan ótken jılı dúzilgen sawda kelisimine ámel etiwdi talap etti. Joqarı sud Donald Tramptıń globallıq tariflerin biykar etkeninen keyin, prezident waqtınsha 10 procentlik, keyin bolsa 15 procentlik ulıwma bajı engizgen edi. Bryussel Vashingtondan keyingi qádemler boyınsha “tolıq anıqlıq” soraǵan.
Komissiya bayanatında EA ónimleri ushın kelisilgen 15 procentten artıq tarif qollanılmawı shárt ekeni atap ótildi. Bryusselge bola, anıq emes hám ózgeriwsheń bajılar transatlantikalıq sawdaǵa zıyan jetkeredi hám globallıq bazarlarda isenimdi tómenletedi.
Grenlandiya Tramptıń “emlewxana keme” ideyasın biykarladı.
Grenlandiya bas ministri Yens-Frederik Nilsen AQSh prezidenti Donald Tramp usınıs etken emlewxana kemesin jiberiw ideyasına “joq, raxmet” dep juwap berdi. Bizge belgili, Tramp Luiziana gubernatorı Jeff Landri menen birge Grenlandiyaǵa medicinalıq keme jiberiw ústinde islep atırǵanın aytqan edi. Nilsen bolsa mámlekette puqaralar ushın biypul mámleketlik densawlıqtı saqlaw sisteması bar ekenligin atap ótti.
Sonıń menen birge, ol Grenlandiya sóylesiw hám birge islesiwge ashıq ekenin bildirip, Vashingtondı sociallıq tarmaqlardaǵı bildiriwlerdiń ornına tikkeley sóylesiwlerge shaqırdı. Keyingi aylarda Tramptıń Arktika aymaǵı haqqındaǵı bayanatları NATO awqamlasları arasında keskinlikke sebep bolǵan edi.

Musulmon Ziyo, ÓzA