Bizge belgili, elimizde turaq jay bazarı ekonomikanıń eń belsendi segmentlerinen biri bolıp qalmaqta. 2026-jıldıń basında kommerciyalıq bankler tárepinen usınıs etilip atırǵan ipoteka hám ońlaw kreditleriniń shártleri procent stavkaları hám kredit kólemleri boyınsha keń diapazonda qálipleskeni baqlanbaqta. Bul bolsa bazarda báseki hám túrli finanslıq instrumentler bar ekenliginen derek beredi.
Ipotekanı qayta qarjılandırıw kompaniyasınıń málim etiwinshe, birlemshi hám ekilemshi turaq jaylar ushın ipoteka kreditleri boyınsha procent stavkaları 0 procentten 32 procentke shekem belgilengen. Eń joqarı kredit muǵdarı bolsa 3 milliard 420 million sumǵa shekem jetiwi múmkin.
“Jasıl” ońlaw hám ápiwayı ońlaw kreditlerinde bolsa procent stavkaları 18-32 procent aralıǵında qáliplesken bolıp, maksimal kredit muǵdarı 1 milliard 442 million sumǵa shekem belgilengen.
Álbette, 0 procentlik usınıslar belgili bir shártler yaǵnıy subsidiya, akcionerlik baǵdarlama yamasa qısqa múddetli jeńilletilgen dáwir menen baylanıslı bolıwı múmkin. Ámelde bolsa ipoteka kreditleriniń ortasha bazar stavkası tiykarǵı stavka hám inflyaciya dárejesi menen tıǵız baylanıslı.
Ipoteka bazarın tártipke salıw hám finanslıq turaqlılıqtı támiyinlew procesinde Oraylıq bank sheshiwshi rol atqaradı. Tiykarǵı stavka dárejesi hám pul-kredit siyasatı ipoteka procentlerine tikkeley tásir etedi.
Sonıń menen birge, Ekonomika hám qarjı ministrligi tárepinen ipoteka kreditleri boyınsha subsidiya mexanizmleri engizilgen. Ayırım kategoriyadaǵı puqaralar ushın procent qárejetleriniń bir bólegi mámleket tárepinen qaplap beriledi.
Sońǵı jılları ipoteka qarjılandırıwında bazar principlerine ótiw, bank resursların diversifikaciyalaw hám ipoteka obligaciyaların rawajlandırıwǵa ayrıqsha itibar qaratılmaqta.
Energiya únemlewshi turaq jaylar hám ońlaw joybarların qollap-quwatlaw sońǵı jıllarda tiykarǵı baǵdarǵa aylandı. “Jasıl” kreditler arqalı quyash panellerin ornatıw, ıssılıq izolyaciyası jumısları, energiya nátiyjeli úskeneler satıp alıw qarjılandırılmaqta.
Bul baǵdar mámlekettiń turaqlı rawajlanıw strategiyası hám uglerod shıǵındıların qısqartıw maqsetleri menen úylesken.
Ipoteka procent stavkaları tómendegi tiykarǵı faktorlarǵa baylanıslı. Sonıń ishinde, bárinen burın inflyaciya dárejesine baylanıslı. Sonıń menen birge, Oraylıq banktiń tiykarǵı stavkası, bank resurslarınıń bahası, Mámleketlik subsidiya baǵdarlamaları, qarız alıwshınıń tólew qábiletine de baylanıslı.
Inflyaciya turaqlasqan sharayatta uzaq múddetli resurslar arzanlawı múmkin. Bul bolsa ipoteka bazarında procentlerdi tómenletiw imkaniyatın jaratadı.
Qurılıs kóleminiń artıwı ipoteka bazarı menen tıǵız baylanıslı. Jańa turaq jay massivleri hám infrastruktura joybarları kredit talabın arttırmaqta. Ásirese, iri qalalarda ekilemshi bazar belsendiligi saqlanbaqta.
Biraq, joqarı procent stavkaları xalıqtıń ayırım qatlamları ushın finanslıq júkti saqlap qalmaqta. Sol sebepli ipoteka bazarında talap hám usınıs teń salmaqlılıǵı úlken áhmiyetke iye.
Qánigelerdiń pikirinshe, usı jılı sanlı ipoteka xızmetleriniń keńeyiwi, bankler arasında básekiniń kúsheyiwi, “jasıl” qarjılandırıwdıń úlesi artıwı kútilmekte. Sonıń menen birge, inflyaciyanı maqsetli kórsetkish sheńberinde uslap turıw ipoteka bazarı turaqlılıǵınıń tiykarǵı shárti bolıp qaladı.
Bir sóz benen aytqanda, 2026-jıldıń basında Ózbekstan ipoteka bazarı diversifikaciyalanǵan hám túrli shártler tiykarında qáliplesken halda jumıs alıp barmaqta. Procent stavkaları keń diapazonda bolsa da, mámleket qollap-quwatlawı hám bazar básekisi xalıq ushın imkaniyatlardı keńeytpekte. Ekonomikalıq turaqlılıq, inflyaciyanı qadaǵalaw hám finanslıq tártip saqlansa, ipoteka bazarı keleshekte jáne de turaqlı hám ǵalabalıq segmentke aylanıwı múmkin.

Sh.Mamaturopova,
ÓzA