Sońǵı jılları kommunallıq xızmetler tarawınıń ashıq-aydınlıǵın támiyinlew hám xalıq ushın qolaylıqlardı arttırıw mámleketlik siyasattaǵı tiykarǵı baǵdarlardan birine aylandı.
Ásirese, shıǵındılardı basqarıw sistemasın tártipke salıw, nızamsız tólemlerdi azaytıw hám xızmet sapası ústinen qadaǵalawdı kúsheytiw boyınsha izbe-iz reformalar ámelge asırılmaqta.
Usı maqsette 2026-jıldan baslap qattı turmıslıq shıǵındılardı alıp shıǵıw xızmetinde pútkilley jańa tólem mexanizmi engizildi.
Ámeldegi tártipke tiykarlanıp házirgi 2026-jıl 1-yanvardan baslap qattı turmıslıq shıǵındılardı alıp shıǵıw xızmeti ushın haqı tólewdiń jańa tártibi kúshke kirdi. Oǵan bola, sanitariyalıq tazalaw tarawında tutınıwshılardan tek ǵana ámelde kórsetilgen xızmet ushın tólem bolıp esaplanadı hám barlıq esap-sanaqlar onlayn sistemalar arqalı ámelge asırıladı. Onlayn tólem sisteması bir qatar qolaylıqlardı usınadı.
Endi xalıq tólemdi qálegen waqıt hám orında ámelge asırıwı múmkin, bankke barıw yamasa náwbet kútiwge zárúrlik joq. Sonday-aq, esapbetlerdi tekseriw, tólem cheklerin júklep alıw hám xızmet procesin qadaǵalaw biraz ańsatlastı.
Eń áhmiyetlisi, bul sistema nızamsız tólemler hám qarjılardı jasırıw jaǵdaylarınıń aldın alıp, tarawda ashıq-aydınlıqtı támiyinleydi.
Jańa tártipke muwapıq, xalıqtan túsken qarjılar tikkeley sanitariyalıq kárxanalarǵa emes, al mámleket qadaǵalawındaǵı arnawlı esap betine qaratıladı. Bul esap-sanaq Shıǵındılardı basqarıw hám aylanbalı ekonomikanı rawajlandırıw agentligi tárepinen júrgiziledi. Keyin ala operatorlarǵa haqı tek ǵana haqıyqıy orınlanǵan jumıs kólemi – shıǵındı tonnası hám arnawlı texnikanıń basıp ótken aralıǵına qarap tólenedi.
Sonıń menen birge, sanitariyalıq kárxanalardıń jumısı hár ayda bahalanıp, “qızıl”, “sarı” hám “jasıl” kategoriyalarǵa ajıratıladı. Baha tólemge tikkeley tásir etedi: xızmet sapası tómen bolsa, járiyma qollanıladı, hátte shártnama biykar etiliwi de múmkin.
Maǵlıwmatlarǵa qaraǵanda, házirdiń ózinde 14 kárxana “qızıl” kategoriyaǵa túsip, járiymaǵa tartıldı, eki kárxana menen shártnama biykar etildi.
Sonday-aq, ámelde kórsetilmegen xızmetler ushın esaplanǵan 11,9 milliard sumlıq real emes qarızdarlıqlar elektron sistemadan shıǵarıldı.
Tarawda sanlastırıw procesi de jedel dawam etpekte. “Taza Mákan” birden-bir elektron billing sistemasına respublika boyınsha 9 mıń 430 máhálle hám 7,1 million abonent jalǵanǵan.
Elektron kartaǵa mıńlaǵan shıǵındı jıynaw orınları kirgizilgen, arnawlı texnikanıń kópshiligi GPS arqalı baqlanbaqta, júzlegen maydansha hám texnikalar onlayn kameralar menen qadaǵalanbaqta. 2030-jılǵa shekem bul qadaǵalawdı 100 procentke jetkeriw rejelestirilgen.
Bunnan tısqarı, billing sistemasınıń elektr támiynatı menen integraciyalanıwı tarawdı tolıq sanlastırıw hám xızmet kórsetiwshilerden joqarı sapa talap etiw imkaniyatın jáne de keńeytti.
Qısqasha aytqanda, shıǵındılardı alıp shıǵıw xızmetiniń jańa sisteması – ashıq-aydınlıq, ádil tólem hám qatań qadaǵalawdı támiyinlewge qaratılǵan áhmiyetli qádem boldı. Endi xalıq tek ǵana haqıyqıy xızmet ushın tóleydi, xızmet kórsetiwshiler bolsa nátiyjege qarap bahalanadı.

Muhayyo Toshqoraeva,
ÓzA