Oliy Majlis Senatında “Gender teńlik belsendisi” milliy tańlawınıń respublikalıq basqıshı jeńimpazların sıylıqlaw máresimi bolıp ótti.
Bul tańlaw hayal-qızlardıń jámiyettegi ornı hám abırayın bekkemlew maqsetinde gender teńlik hám shańaraq máseleleri boyınsha respublikalıq komissiyanıń baslaması menen hár jılı dástúriy tárizde shólkemlestirilip kelinbekte.
Saltanatlı ilajdı kiris sóz benen ashqan Senat Baslıǵı Tanzila Norboeva Prezident Shavkat Mirziyoevtiń basshılıǵında keyingi jılları hayal-qızlardıń huqıqları menen máplerin qorǵaw, olardıń mámleketlik basqarıw hám jámiyetlik turmıstaǵı qatnasın keńeytiw baǵdarında izbe-iz reformalar ámelge asırılıp atırǵanın ayrıqsha atap ótti.
Bul baǵdardaǵı tiykarǵı wazıypalar jańa redakciyadaǵı Konstituciya, “Ózbekstan-2030” strategiyası hám Gender teńlikke erisiw strategiyasında bekkemlengen.
Hayal-qızlar máselelerine baylanıslı 110 nan aslam normativlik-huqıqıy hújjet qabıl etilip, bir pútin institucionallıq sistema qáliplestirildi. Gender teńlik siyasatına tek ǵana sociallıq ádillik principi emes, al ekonomikalıq rawajlanıwdıń áhmiyetli faktorı sıpatında qaralmaqta.
Tallawlar hayal-qızlardı bilimlendiriw, bántlik hám basqarıw tarawlarına keńnen tartqan mámleketlerde ekonomikalıq ósiw pátleri joqarı ekenin kórsetpekte.
Parlamentleraralıq awqamnıń maǵlıwmatlarına bola, parlamentlerdiń tómengi palatalarında hayal-qızlardıń úlesi boyınsha Ózbekstan dúnyada 15-orındı iyeleydi. Jáhán banki indeksinde bolsa mámleketimiz gender teńlik tarawında eń tez rawajlanıp atırǵan bes mámleket qatarına kirgizilgen. Gender teńlik hám basqarıw indeksinde bolsa 103-orınnan 52-orınǵa kóterildi.
Sonday-aq, ilajda jáne bir áhmiyetli jetiskenlik atap ótildi. BMSh Rawajlanıw baǵdarlamasınıń abıraylı “Gender teńlik boyınsha gúmis belgisi” (Gender Equality Seal) menen Ózbekstan Respublikası Mámleketlik bajıxana komiteti sıylıqlanǵan. Itibarlısı, bul nátiyjege Ózbekstan ǴMDA hám Oraylıq Aziya mámleketleri arasında birinshi bolıp erisken.
Atap ótilgenindey, jeńimpaz dep tabılǵan shólkemlerde xızmetkerlerdiń ortasha 30-50 procentin hayal-qızlar quraydı, 60 hayal basshılıq lawazımında jumıs alıp barmaqta. Sonday-aq, 10 mıńnan aslam hayal-qızlar kásiplik potencialın arttırıw kurslarına tartılıp, 13 mıńnan aslam hayal-qızlardı qollap-quwatlaw ushın 2,1 trillion sum qarjı ajıratılǵan.
Tańlawdıń rayon (qala)lıq basqıshlarında 1 mıń 460, Qaraqalpaqstan Respublikası, wálayatlar hám Tashkent qalalıq basqıshlarında 455 uyım, shólkem hám mákeme qatnastı. Respublikalıq basqıshqa 100 ge shamalas hújjet usınıldı.
Tańlaw komissiyası tárepinen reje talapları tiykarında bahalaw nátiyjelerine bola 7 nominaciya boyınsha tómendegi shólkemler jeńimpaz dep tabıldı:
“Gender teńlikti támiyinlewde eń belsendi respublikalıq shólkem” – Ózbekstan Respublikası Awıl xojalıǵı ministrligi, Oraylıq bank, “Nawayı kán metallurgiya kombinatı” akcionerlik jámiyeti:
“Gender teńlikti támiyinlewde eń belsendi aymaqlıq shólkem” – Qaraqalpaqstan Respublikası Mektepke shekemgi hám mektep bilimlendiriwi ministrligi, Tashkent mámleketlik shıǵıstanıw universiteti;
“Gender teńlikti támiyinlewde eń belsendi rayon (qala) shólkemi” – Surxandárya wálayatı Uzun rayonı Málimleme-kitapxana orayı;
“Gender teńlikti támiyinlewde eń belsendi hákimlik” – Ferǵana qalası hákimligi, Gúlistan rayonı hákimligi;
“Gender teńlikti támiyinlewde eń belsendi mámleketlik emes kommerciyalıq emes shólkem” – “Mehrimiz sizge” hayal-qızlar hám olardıń shańaraq aǵzaların sociallıq-huqıqıy qollap-quwatlaw orayı hám “Millennium” mayıplıǵı bar jaslardıń sociallıq-huqıqıy tikleniw orayı;
“Gender teńlikti támiyinlewde eń belsendi isbilermenlik subekti” – “Mirzo boshi” shańaraqlıq kárxanası hám “Safia” konditerlik úyi.
Jeńimpaz shólkemler tárepinen hayal-qızlardı qollap-quwatlawǵa qaratılǵan 10 ǵa shamalas joybar ámelge asırılǵanı atap ótildi. Ásirese, bul baǵdarda mámleketlik emes kommerciyalıq emes shólkemlerdiń belsendiligi ayrıqsha atap ótildi.
Keleshekte tańlaw sheńberinde máhállelerdiń qatnasıwın jáne de keńeytiw hám “Gender teńlikti támiyinlewde eń belsendi máhálle” nominaciyasın engiziw rejelestirilmekte.

Norgul Abduraimova,
ÓzAnıń xabarshısı