5-fevral kúni Tashkent qalasında Ózbekstan Respublikası Oliy Majlisi Senatınıń on úshinshi jalpı májilisi óz jumısın basladı.
Onda Senat, húkimet aǵzaları, ministrlikler hám uyımlardıń wákilleri, jergilikli Keńeslerdiń deputatları, Senat janındaǵı Jaslar parlamentiniń aǵzaları hám ǵalaba xabar qurallarınıń xızmetkerleri qatnastı.
Videokonferencbaylanıs tárizinde ótkerilgen jalpı májilisti Ózbekstan Respublikası Oliy Majlisi Senatınıń Baslıǵı Tanzila Norboeva alıp bardı.
Jalpı májilis Senattıń YouTube tarmaǵındaǵı beti arqalı tikkeley sáwlelendirip barıldı.
On úshinshi jalpı májilistiń birinshi jumıs kúnin senatorlar parlament joqarı palatasınıń 2025-jıldaǵı jumısınıń nátiyjeleri hám Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoevtiń Oliy Majlis hám Ózbekstan xalqına Múrájatınan kelip shıǵatuǵın tiykarǵı wazıypalardı dodalawdan basladı.
Bul másele boyınsha Senat Baslıǵı bayanat jasap, ótken jıl dawamında Senat tárepinen nızamshılıq, qadaǵalaw-tallaw, xalıqaralıq birge islesiw, jergilikli Keńesler menen óz-ara birge islesiw hám xalıqtıń múrájatları menen islesiw baǵdarlarında erisilgen tiykarǵı nátiyjelerge toqtap ótti.
Málim etiliwinshe, 2025-jılı Senat tárepinen 136 nızam kórip shıǵılıp, olardıń 130 ı maqullanǵan. Jańa konstituciyalıq wákilliklerden kelip shıǵıp, puqaralardıń miynet huqıqların qorǵaw, jergilikli mámleketlik hákimiyat uyımlarınıń jumısın jetilistiriw sıyaqlı áhmiyetli baǵdarlar boyınsha 13 nızamshılıq baslaması alǵa qoyılǵan.
Qadaǵalaw-tallaw jumısı sheńberinde 83 ilaj ótkerilip, aymaqlarda xalıqtı qıynap atırǵan máseleler boyınsha Húkimetke anıq usınıslar kirgizilgen. Sonıń ishinde, xalıqtı táshwishke salıp atırǵan 1,5 mıńnan aslam máseleler anıqlanǵan hám Húkimetke kirgizilgen usınıs tiykarında olardı sheshiw ushın 2026-jılı Mámleketlik byudjetten 2,2 trillion sum ajıratılıwı názerde tutılǵan.
Sonday-aq, Senat xalıqaralıq hám parlamentleraralıq jumısın jedel dawam ettirdi. Sırt elli birge islesiwshiler menen kóplegen ushırasıwlar ótkerildi, abıraylı xalıqaralıq ánjumanlar shólkemlestirildi.
19 mámleket penen jańa parlamentleraralıq birge islesiw toparları shólkemlestirilgen. Bir qatar iri xalıqaralıq ilajlar, atap aytqanda, 2025-jıl 5-9-aprel kúnleri Tashkent qalasında Parlamentleraralıq Awqamnıń 150-yubiley Assambleyası joqarı dárejede ótkerilgen.
Jergilikli Keńeslerdiń jumısın kúsheytiw, deputatlardıń potencialın arttırıw hám máhállelerde mashqalalardı sheshiwge qaratılǵan jumıslar ámelge asırıldı.
Senat komitetleri tárepinen jergilikli Keńesler menen aymaqlardaǵı áhmiyetli sociallıq-ekonomikalıq máselelerdi dodalaw hám sheshiw boyınsha birgeliktegi kóshpeli májilislerdi ótkeriw ámeliyatı jolǵa qoyılǵan. Deputatlardıń mamanlıǵın hám kásiplik potencialın arttırıw maqsetinde 100 den aslam oqıw seminarları ótkerilgen.
Jalpı májiliste 2026-jılı Múrájatta belgilengen tiykarǵı baǵdarlar tiykarında nızam dóretiwshiligi, parlamentlik qadaǵalaw, aymaqlar menen islesiw, xalıq penen pikirlesiwdi jáne de kúsheytiw hám xalıqaralıq baylanıslardı keńeytiw wazıypaları belgilep alındı.
Dodalaw juwmaǵında senatorlar tárepinen pikir-usınıslar bildirilip, bul baǵdarlar boyınsha anıq wazıypalardı belgileytuǵın Senat qararı qabıl etildi.
Sonday-aq, jalpı májiliste “Azıq-awqat óniminiń qáwipsizligi haqqında”ǵı nızam dodalandı.
Atap ótilgenindey, sońǵı jılları mámleketimizde azıq-awqat qáwipsizligin támiyinlew, awıl xojalıǵı ónimleriniń sapasın hám eksport potencialın arttırıw boyınsha keń kólemli jumıslar alıp barılmaqta.
Biraq ámeldegi nızamshılıq hújjetlerinde isbilermenlik subektleriniń turaqlı túrde qáwipsiz azıq-awqat ónimin islep shıǵarıw minnetlemesi hám juwapkershiligi belgilenbegen.
Azıq-awqat óniminiń qáwipsizligin támiyinlew sistemasınıń xalıqaralıq talaplarǵa tolıq juwap bermewi nátiyjesinde respublikamızda azıq-awqat ónimin paydalanıw menen baylanıslı kesellikler, awqattan záhárleniw jaǵdayları baqlanbaqta, bul bolsa, óz gezeginde, xalıqtı qáwipsiz azıq-awqat ónimleri menen támiyinlew, tarawda qadaǵalawdı kúsheytiw jáne ónim qáwipsizliginiń ulıwma principlerin xalıqaralıq talaplardan kelip shıqqan halda belgilewge qaratılǵan nızamshılıqtı jetilistiriw zárúrligin júzege keltirmekte.
Nızam menen azıq-awqat óniminiń qáwipsizligin támiyinlewdiń tiykarǵı principleri, wákillikli mámleketlik uyımlardıń tarawdaǵı wákillikleri anıq belgilenbekte.
Azıq-awqat óniminiń qáwipsizligi tarawındaǵı qatnasıqlardı muwapıqlastırıw maqsetinde Azıq-awqat óniminiń qáwipsizligi boyınsha uyımlararalıq keńestiń jumısı jolǵa qoyılıwı názerde tutılmaqta.
Azıq-awqat óniminiń qáwipsizligine baylanıslı sanitariyalıq ilajlar, qaǵıyda hám normalardı islep shıǵıw jáne qollanıw tártibi sanitariyalıq hám fitosanitariyalıq ilajlardı qollanıw kelisiminiń talapları menen úylestirilmekte.
Senatorlardıń pikirinshe, bul nızamnıń qabıl etiliwi xalıqtı qáwipsiz azıq-awqat ónimleri menen támiyinlewge, tarawda mámleketlik qadaǵalawdı kúsheytiwge, islep shıǵarılıp atırǵan ónimlerdiń básekige shıdamlılıǵın jáne azıq-awqat tarawınıń investiciyalıq tartımlılıǵın hám eksport kólemin arttırıwǵa xızmet etedi.
Nızam senatorlar tárepinen maqullandı.
Bunnan soń jańa redakciyadaǵı “Dene tárbiyası hám sport haqqında”ǵı nızam kórip shıǵıldı.
Atap ótilgenindey, bul nızam menen dene tárbiyası hám sport tarawındaǵı mámleketlik siyasattıń tiykarǵı baǵdarları jáne dene tárbiya hám sporttı rawajlandırıw mámleket tárepinen qollap-quwatlanatuǵını anıq belgilep berilmekte.
Dene tárbiyası hám sport subektleri qatarına Sport ministrligi, Milliy olimpiada komiteti, Milliy paralimpiya komiteti kirgizilmekte hám olardıń qosımsha wákillikleri belgilenbekte.
Nızamda paralimpiya, surdlimpiya, arnawlı olimpiada hám kózi ázziler sport háreketlerine baylanıslı normalar, sport federaciyaları, klubları hám ligalarınıń huqıqıy statusı jáne jumıs alıp barıw tártibi, olardı reestrge kirgiziw hám shıǵarıw normaları bekkemlenbekte.
Sonday-aq, nızamda trener, sport tóreshisi hám sport agentiniń huqıqıy statusı, huqıq hám minnetlemeleri de belgilenbekte.
Bunnan tısqarı, sportta dopingtiń aldın alıw hám oǵan qarsı gúresiw tártibi, sport jarıslarınıń nátiyjelerine nızamǵa qayshı túrde tásir kórsetiwge qarsı gúresiw haqqındaǵı jańa normalar kirgizilmekte.
Nızamda xalıqtı ǵalabalıq sportqa tartıw hám ǵalabalıq sport ilajların sistemalı ótkerip barıwǵa itibar qaratılǵan.
Nızamda mámleket tárepinen sportshı hám trenerge bir mártelik hám aylıq tólem túrindegi qollap-quwatlaw ilajlarınıń kóriliwi múmkin ekenligi bekkemlenbekte.
Senatorlardıń pikirinshe, bul nızam tarawdı bunnan bılay da rawajlandırıwǵa, dene tárbiyası hám sportqa baylanıslı qatnasıqlardı sistemalı shólkemlestiriwge xızmet etedi. Bunnan tısqarı, bul nızam menen ámeliyatta bar anıqsızlıqlar hám huqıqıy boslıqlar saplastırıladı, onda ministrlikler hám uyımlardıń jáne jergilikli atqarıwshı hákimiyat uyımlarınıń tarawǵa baylanıslı wazıypaları anıq belgilep qoyılǵan.
Senatorlar bul nızamdı maqulladı.
Jalpı májiliste “Shaxsqa tiyisli maǵlıwmatlar haqqında”ǵı Ózbekstan Respublikası nızamına ózgerisler hám qosımsha kirgiziw haqqında”ǵı nızam da dodalandı.
Atap ótilgenindey, búgingi kúnde Ózbekstanda jumıs alıp barıp atırǵan programmist-frilanserler ózleri jaratqan programmalıq ónim hám sanlı kontentti sırt elli qarıydarlarǵa satıwda xalıqaralıq elektron platformalardan keńnen paydalanbaqta. Ayırım iri platformalar járdeminde tólemler bank kartaları yamasa bank ótkermeleri arqalı ámelge asırılıp atırǵan bolsa da, Upwork, Fiverr, Envato, Storyblocks sıyaqlı platformalarda tólemler tek PayPal arqalı ámelge asırılıwı múmkin.
Biraq házirgi waqıtta PayPal tólem sisteması Ózbekstanda shıǵarılǵan bank kartaları arqalı tolıq islemeydi. Bul sheklew mámleketimiz nızamshılıǵı, atap aytqanda, “Shaxsqa tiyisli maǵlıwmatlar haqqında”ǵı nızamda belgilengen maǵlıwmatlardı tek ǵana Ózbekstan aymaǵında saqlaw talabı menen baylanıslı. Nátiyjede xalıqaralıq tólem sistemalarınıń Ózbekstan bazarına kiriwi belgili dárejede sheklenip qalmaqta.
Nızamǵa kirgizilip atırǵan ózgerisler bul baǵdardaǵı mashqalalardı saplastıradı. Xalıqaralıq onlayn tólem sistemalarınıń elimizde jumıs alıp barıwın jeńillestiriw, fintex, elektron kommerciya hám sanlı ekonomikanıń rawajlanıwın jedellestiriw, frilanserler ushın nızamlı hám ashıq-aydın tólem mexanizmlerin jaratıw, sırt elli turistler ushın kontaktsız tólem imkaniyatların keńeytiw solardıń qatarına kiredi.
Nızamda tek ǵana ayırım túrdegi shaxsqa tiyisli maǵlıwmatlar (biometrikalıq, genetikalıq hám de telekommunikaciya xızmetlerine baylanıslı maǵlıwmatlar) Ózbekstan aymaǵında saqlanıwı shárt ekenligi belgilenbekte. Basqa da maǵlıwmatlardı sırt elge jetkeriw hám saqlaw ushın anıq qáwipsizlik talapları engizilip, Ministrler Kabinetine shaxsqa tiyisli maǵlıwmatlardıń qáwipsizligi támiyinlengen mámleketlerdiń dizimin tastıyıqlaw wákilligi berilmekte.
Senatorlardıń pikirinshe, bul nızam elektron kommerciyanı rawajlandırıw baǵdarında huqıqıy hám normativlik-huqıqıy bazanı jetilistiriw jáne xalıq hám isbilermenlik subektlerine xalıqaralıq Internet platformalarınan paydalanıwda jáne de qolaylı sharayatlardı jaratıwǵa xızmet etedi.
Dodalaw juwmaǵında senatorlar nızamdı maqulladı.
Parlamenttiń joqarı palatasınıń aǵzaları “Ózbekstan Respublikasınıń ayırım nızam hújjetlerine Ózbekstanda islam bank jumısın engiziwge qaratılǵan qosımshalar hám ózgerisler kirgiziw haqqında”ǵı nızamdı da dodaladı.
Shıǵıp sóylegenlerdiń atap ótkenindey, keyingi jılları mámleketimizde zamanagóy bank xızmetlerin engiziwge hám xalıqaralıq tájiriybeni esapqa alǵan halda bank sistemasın rawajlandırıwǵa qaratılǵan keń kólemli jumıslar alıp barılmaqta.
Búgingi kúnde finanslıq xızmetlerdiń qamtıp alıwın keńeytiw hám xalıqaralıq islam qarjısı standartlarına muwapıq jańa túrdegi alternativ bank xızmetlerin engiziw zárúrligi júzege kelip atırǵanı atap ótildi. Sonnan kelip shıǵıp, bul nızam menen 2 kodeks hám 7 nızamǵa islam bankiniń jumısın ámelge asırıwdıń huqıqıy tiykarların belgileytuǵın jańa normalar kirgizilmekte.
Atap aytqanda, nızam menen islam bank jumısın ámelge asırıw huqıqın beretuǵın licenziya túri engizilip, oǵan baylanıslı talaplar belgilenbekte. Sonıń ishinde, bul licenziya menen bankler tárepinen tolıq islam bank jumısın ámelge asırıw yamasa bir waqıttıń ózinde hám dástúriy, hám islam bank jumısın ámelge asırıw imkaniyatı payda boladı.
Sonday-aq, islam qarjı jumısı menen baylanıslı máselelerdi muwapıqlastırıw maqsetinde Oraylıq bank hám islam banki jumısın ámelge asırıwshı banklerde islam qarjısı keńesin shólkemlestiriw jáne onıń jumısına baylanıslı talaplar belgilenbekte.
Bunnan tısqarı, islam finans operaciyalarınıń ózine tán ózgesheliklerin esapqa alıp, Salıq kodeksine islam qarjı operaciyaların salıqqa tartıw tártibin belgileytuǵın óz aldına bap kirgizilmekte. Oǵan tiykarlanıp islam qarjı jumısınan alınǵan dáramatlar salıq salıw maqsetinde procent dáramatlarına teńlestirilip, bankler hám mikroqarjı shólkemleri tárepinen qarıydarǵa realizaciyalanatuǵın tovarlarǵa qoyılatuǵın ústeme QQStan azat etilmekte.
Senatorlardıń pikirinshe, bul nızam xalıq hám isbilermenlik subektleri ushın finanslıq xızmetlerden paydalanıw imkaniyatlarınıń keńeyiwine, mámleketimizde báseki ortalıǵınıń jaqsılanıwına jáne bank-finans tarawına jańa strategiyalıq investorlardıń kirip keliwine xızmet etedi.
Dodalaw juwmaǵında senatorlar nızamdı maqulladı.
Sonday-aq, “Ekologiyalıq taza aymaqlardıń huqıqıy statusı belgileniwi múnásibeti menen “Qorǵalatuǵın tábiyǵıy aymaqlar haqqında”ǵı Ózbekstan Respublikası nızamına qosımsha kirgiziw haqqında”ǵı nızam kórip shıǵıldı.
Atap ótilgenindey, mámleketimizde tábiyǵıy aymaqlardı qorǵaw, olardıń maydanın keńeytiw, tábiyǵıy komplekslerdi, ósimlik hám haywanat dúnyasınıń siyrek ushırasatuǵın túrlerin saqlap qalıwǵa baylanıslı zárúr ilajlar kórilmekte. Nátiyjede qorǵalatuǵın tábiyǵıy aymaqlardıń ulıwma maydanı 6,3 million gektardı qurap, olardıń mámleket aymaǵındaǵı úlesi 14,2 procentke jetkerilgen.
Sonday-aq, tawlı aymaqlardıń turistlik potencialınan nátiyjeli paydalanıw, isbilermenlik ushın qolaylı sharayatlar jaratıw, kurortlar, miymanxanalar, mádeniy-salamatlandırıw hám basqa da infrastruktura obektlerin qurıw arqalı qosımsha jumıs orınların jaratıw maqsetinde turistlik zonalar shólkemlestirilmekte.
Óz gezeginde kurort tábiyǵıy aymaqlar hám rekreaciya zonalarınıń ekologiyalıq taza aymaqların hám olardıń rejiminiń nızamlı tiykarların belgilew zárúrligi de júzege kelmekte.
Sonnan kelip shıǵıp, “Qorǵalatuǵın tábiyǵıy aymaqlar haqqında”ǵı nızamǵa qosımsha kirgizilip, kurort tábiyǵıy aymaqlar hám rekreaciya zonalarında jaylasqan, qorshaǵan tábiyǵıy ortalıqqa tásiri normalardan aspaytuǵın, energiya nátiyjeli infrastrukturalar menen támiyinlengen, shıǵındılardı nátiyjeli basqarıw sisteması engizilgen, joqarı rekreaciya hám ekoturizm potencialına jáne bay biologiyalıq hár túrlilikke iye bolǵan aymaqlar ekologiyalıq taza aymaqlar esaplanatuǵını belgilenbekte.
Sonday-aq, bul aymaqlarda ekologiyalıq sistemalardıń turaqlılıǵına tásir etetuǵın, tábiyǵıy landshaftlardıń kórinisi hám jer astı suwlarınıń gidrogeologiyalıq jaǵdayınıń ózgeriwine alıp keletuǵın jumıslardıń alıp barılıwı, tábiyǵıy obektlerge hám komplekslerge unamsız tásir etetuǵın sanaat obektleriniń qurılısı jáne jumıs islewi qadaǵan etilmekte.
Senatorlardıń pikirinshe, nızamnıń qabıl etiliwi ekologiyalıq qáwipsizlikti támiyinlew, ekoturizmdi rawajlandırıw, tábiyǵıy obektlerdi saqlaw, biologiyalıq kóptúrlilikti qorǵaw hám mámleketimizdiń xalıqaralıq kólemde ekologiyalıq abırayın arttırıwǵa xızmet etedi.
Nızam senatorlar tárepinen maqullandı.
Jalpı májiliste “Ózbekstan Respublikasınıń ayırım nızam hújjetlerine ózgerisler hám qosımshalar kirgiziw haqqında”ǵı nızam dodalandı.
Atap ótilgenindey, Jańa Ózbekstanda mámleketlik basqarıwda ashıq-aydınlıq hám juwapkershilikti támiyinlew tiykarǵı wazıypalardan biri bolıp esaplanadı. Keyingi jıllarda korrupciyaǵa qarsı gúresiw tarawında izbe-iz hám sistemalı reformalar ámelge asırılıp, bul nızam mine usı reformalardıń logikalıq dawamı sıpatında áhmiyetke iye.
Nızamda húkimet aǵzalıǵına usınılǵan shaxslar hám hákim lawazımına talabanlar endi óz jumıs baǵdarlamaları menen bir qatarda korrupciyanıń aldın alıw boyınsha jeke rejelerin de usınıwı shárt etip belgilenbekte. Bul bolsa basshı kadrlardıń juwapkershiligin arttırıwǵa hám hadallıq principlerine sadıqlıǵın jáne de bekkemlewge xızmet etedi.
Sonday-aq, sud-huqıq tarawındaǵı ózgerisler sheńberinde dawalardı ápiwayılastırılǵan tártipte kórip shıǵıw imkaniyatların keńeytiw maqsetinde maksimal dawa bahasınıń arttırılıwı puqaralar hám isbilermenler ushın sudqa múrájat etiw procesin bunnan bılay da jetilistiredi.
Nızamda investiciyalıq ortalıqtı jaqsılawǵa qaratılǵan normalar da ayrıqsha orın iyeleydi. Atap aytqanda, arnawlı ekonomikalıq hám sanaat zonalarında júz berip atırǵan huqıqbuzarlıqlar boyınsha jergilikli mámleketlik hákimiyat uyımlarınıń sudqa mámleketlik bajı tólemesten múrájat etiw huqıqınıń belgileniwi mámleket máplerin nátiyjeli qorǵawda áhmiyetli qádem sıpatında bahalandı.
Dodalawlar dawamında nızamdı islep shıǵıw procesinde bir qatar sırt mámleketlerdiń tájiriybesi úyrenilgeni, korrupciyanıń aldın alıw boyınsha óz aldına reje usınıw talabı xalıqaralıq ámeliyatqa tolıq sáykes keletuǵını atap ótildi.
Senatorlar bul nızamnıń qabıl etiliwi xalıqtıń mámleketke bolǵan isenimin bekkemlewge, korrupciyaǵa qarsı gúresiwde jańa basqıshtı baslawǵa, sud sistemasınıń nátiyjeliligin arttırıwǵa jáne investorlar ushın jáne de qolaylı sharayatlar jaratıwǵa xızmet etetuǵının atap ótti.
Dodalaw juwmaǵında nızam senatorlar tárepinen maqullandı.
Usınıń menen Ózbekstan Respublikası Oliy Majlisi Senatınıń on úshinshi jalpı májilisiniń birinshi jumıs kúni juwmaqladı.

Ózbekstan Respublikası
Oliy Majlis Senatınıń
Málimleme xızmeti