Múnásibet
Dúnyadaǵı siyasiy qatnasıqlar ózgermeli bolıp turǵan házirgi sharayatta mámleketler arasındaǵı qatnasıqlardıń nátiyjeliligi kóbirek uzaq múddetli isenim, óz-ara máplerdiń úylesimliligi hám ámeliy nátiyjelerge súyenetuǵın birge islesiwge baylanıslı bolmaqta. Usı mániste, Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoevtiń 5-6-fevral kúnleri Pakistan Islam Respublikasına mámleketlik saparı eki mámleket qatnasıqlarında gezektegi áhmiyetli hám logikalıq basqısh sıpatında kórinedi.
Oraylıq hám Qubla Aziyanıń jetekshi mámleketleri bolǵan bul eki mámleket bir-birin barǵan sayın anıq strategiyalıq sherik sıpatında kórmekte. Keyingi jıllarda Tashkent hám Islamabad arasındaǵı siyasiy sóylesiwler izbe-iz jedellesip, joqarı dárejedegi baylanıslar turaqlı hám mazmunlı kórinis aldı. Ásirese, 2021-jıl iyul ayında Strategiyalıq sheriklik haqqındaǵı birgeliktegi deklaraciyaǵa qol qoyılıwı eki tárepleme qatnasıqlardı jańa sapa basqıshına kóterdi. Bul hújjet birge islesiwdi uzaq múddetli strategiyalıq maqsetler tiykarında rawajlandırıwǵa qaratılǵan bekkem institucionallıq tiykar boldı.
2022-jıl mart ayında Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoevtiń Pakistanǵa ámelge asırǵan rásmiy saparı bolsa, siyasiy jaqınlıqtı ámeliy mazmun menen bayıttı. Bul sapar etiw dawamında sawda-ekonomikalıq baylanıslardı keńeytiw, investiciyalıq joybarlardı alǵa qoyıw hám tarmaqlar aralıq birge islesiwdi rawajlandırıw boyınsha bir qatar kelisimlerge erisildi. Nátiyjede eki mámleket arasındaǵı qatnasıqlar deklaraciyalıq bildiriwler sheńberinen shıǵıp, anıq ekonomikalıq hám sociallıq nátiyje berip atırǵan birge islesiw modeline aylana basladı.
Qatnasıqlar rawajlanıwındaǵı keyingi áhmiyetli basqısh 2025-jıl fevral ayında Pakistan Bas ministri Shahboz Shariftiń Ózbekstanǵa saparı menen baylanıslı. Bul sapar etiw juwmaqları boyınsha joqarı dárejedegi Strategiyalıq sheriklik keńesin shólkemlestiriw haqqında qarar qabıl etilip, eki tárepleme qatnasıqlardı muwapıqlastırıw hám sistemalı rawajlandırıw ushın nátiyjeli mexanizm jaratıldı. Bul bolsa birge islesiwdi institucionallıq jaqtan jáne de bekkemlewge xızmet etti.
Ekonomikalıq kórsetkishler de eki mámleket arasındaǵı birge islesiwdiń mazmun jaǵınan tereńlesip atırǵanın ayqın tastıyıqlaydı. 2025-jıldıń juwmaǵı boyınsha óz-ara tovar almasıwdıń kólemi 474,2 million AQSh dolların quradı. Toqımashılıq, awıl xojalıǵı, farmacevtika hám málimleme texnologiyaları tarawlarında birgeliktegi joybarlar qáliplespekte. Bul bolsa ekonomikalıq birge islesiwdiń diversifikaciyalanıp, turaqlı tiykarda rawajlanıp atırǵanın kórsetedi.
Ásirese, transport hám logistika tarawındaǵı birge islesiw strategiyalıq áhmiyetke iye bolmaqta. Ózbekstan hám Pakistan arasındaǵı transport koridorların rawajlandırıw Oraylıq Aziya mámleketleriniń Qubla Aziya bazarlarına shıǵıw imkaniyatların keńeytedi. Bul tek eki mámleket emes, al pútkil regionnıń ekonomikalıq integraciyası ushın áhmiyetli faktor esaplanadı.
Gumanitarlıq birge islesiw de eki tárepleme qatnasıqlarda ayrıqsha orın iyeleydi. Ullı Jipek jolına barıp taqalatuǵın ulıwmalıq tariyxıy hám mádeniy miyras xalıqlar arasındaǵı sóylesiw ushın bekkem ruwxıy tiykar bolıp xızmet etpekte. Mádeniy hám bilimlendiriw tarawındaǵı almasıwlar keńeyip barmaqta. 2021-jıl iyul ayında qol qoyılǵan mádeniy birge islesiw baǵdarlaması bul baǵdarda sistemalı birge islesiwdi támiyinlemekte.
Turizm tarawındaǵı baylanıslardı rawajlandırıw baǵdarında da unamlı qádemler taslanbaqta. 2024-jıl noyabr ayında Tashkent hám Lahor qalaları arasında tikkeley aviaqatnawlardıń qayta tikleniwi sawda, turizm hám isbilermenlik baylanıslarına jańa pát baǵıshladı.
Awıl xojalıǵı tarawındaǵı birge islesiw bolsa ayrıqsha strategiyalıq mazmunǵa iye. 2021-jıl aprel ayında qol qoyılǵan mine, usı memorandum agroámeliyattı jetilistiriw, tájiriybe almasıw hám azıq-awqat qáwipsizligin támiyinlew ushın bekkem tiykar jarattı. 2024-jılı Tashkent qalasında bolıp ótken Húkimetler aralıq komissiyanıń 9-májilisinde erisilgen kelisimler bul tarawda ámeliy nátiyjeler bermekte.
Prezident Shavkat Mirziyoevtiń Pakistanǵa gezektegi mámleketlik saparı mine, usı unamlı dinamikanı jáne de bekkemlewge qaratılǵan. Sapar etiw sheńberinde joqarı dárejedegi sóylesiwler ótkerilip, siyasiy sóylesiwdi tereńlestiriw, sawda-ekonomikalıq, investiciyalıq, transport, mádeniy-gumanitarlıq hám turizm tarawlarında jańa kelisimlerge erisiw rejelestirilgen. Sonday-aq, birgeliktegi deklaraciya hám kóp qırlı hújjetler toplamın qabıl etiw, eki mámleket isbilermen toparlarınıń qatnasıwında birgeliktegi biznes forum ótkeriw názerde tutılmaqta.
Juwmaqlap aytqanda, Ózbekstan hám Pakistan arasındaǵı qatnasıqlar búgin dástúriy diplomatiya sheńberinen shıǵıp, regionlararalıq baylanıstı bekkemlew, turaqlı ekonomikalıq ósiwdi támiyinlew hám xalıqlardıń abadanlıǵına xızmet etip atırǵan strategiyalıq sheriklikke aylanbaqta. Prezident Shavkat Mirziyoevtiń Pakistanǵa mámleketlik saparı bul processte jańa bet ashıp, eki mámleket birge islesiwin sapa jaǵınan jańa basqıshqa alıp shıǵıwı sózsiz.

Gúljan Xalmuratova,
Oliy Majlis Nızamshılıq palatasınıń deputatı, ÓzLiDeP frakciyası, Innovaciyalıq rawajlanıw hám málimleme texnologiyaları máseleleri komitetiniń aǵzası.
Qaraqalpaqstan xabar agentligi