Sońǵı jılları dúnya kóleminde qartayıw menen baylanıslı neyrodegeneraciyalıq kesellikler: Demenciya, Alcgeymer hám Parkinson kesellikleri “juqpalı bolmaǵan pandemiya” sıpatında tán alınbaqta. Jáhán densawlıqtı saqlaw shólkeminiń maǵlıwmatlarına bola, búgingi kúnde dúnyada 55 millionnan aslam insan eslew hám aqıl-oy jumısınıń joǵalıwınan qıynalmaqta. 2050-jılǵa kelip bul kórsetkish 139 millionǵa jetiwi prognoz etilgen.
Bul kesellikler tek ǵana insannıń eslew qábiletin emes, al onıń shaxs sıpatında ózin-ózi basqarıw qábiletin de jemirip baradı. Burın bul tek ǵana “qartayıw belgisi” dep qaralǵan bolsa, búgingi medicina bul processti miy kletkalarınıń patologiyalıq ólimi sıpatında klassifikaciyalaydı. Tilekke qarsı, házirgi kúnde bul keselliklerdi pútkilley emlep bolmaydı, biraq erte basqıshta durıs kútim hám sociallıq baylanıs arqalı kesellik ótiwin 30-40 procentke shekem azaytıw múmkin.
Ministrler Kabineti tárepinen usı jıldıń 29-yanvarında qabıl etilgen qarar mine usınday nawqaslar hám olardıń shańaraqları ushın ayrıqsha áhmiyetke iye.
Sebebi, 2026-jıl 1-marttan baslap demenciya, Parkinson yamasa Alcgeymer diagnozı qoyılǵan shaxslar ushın kúndizgi qatnaw tiykarında qarap turıw xızmeti jolǵa qoyıladı.
Nátiyjede nawqaslar jámiyetten úzilip qalmaydı. Kúndizgi oraylardaǵı sociallıq belsendilik hám arnawlı shınıǵıwlar miy iskerligin qollap-quwatlaydı.
Sonday-aq, nawqastıń jaqınlarınan biri onıń kútimi ushın jumısın taslawǵa májbúr bolmaydı.
Endi reestrge kirgizilgen shaxslardıń jasaw sharayatların hár sherekte qayta bahalaw yamasa jıllıq medicinalıq tekseriw kestelerin dúziw sıyaqlı tosqınlıqlar biykar etildi.
Bul reforma “Insan qádiri ushın” principiniń ámeliy kórinisi bolıp, Ózbekstanda sociallıq qorǵawdıń sapa jaǵınan jańa, xalıqaralıq standartlarǵa say basqıshqa shıǵıp atırǵanınan derek beredi.

Mohigul QOSIMOVA, ÓzAnıń xabarshısı