Keyingi jılları Ózbekstannıń sırtqı siyasatında tuwısqan mámleketler menen qatnasıqlardı anıq maqset hám ámeliy nátiyjeler tiykarında rawajlandırıw tiykarǵı baǵdarǵa aylandı. Usı kózqarastan, Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoevtiń Túrkiya Respublikasına rásmiy saparı eki tárepleme birge islesiwdi sapa jaǵınan jańa basqıshqa alıp shıqqan áhmiyetli siyasiy waqıya boldı.
Ankara qalasında bolıp ótken joqarı dárejedegi ushırasıwlar Ózbekstan hám Túrkiya arasındaǵı siyasiy sóylesiw turaqlı, ashıq hám óz-ara isenimge tiykarlanǵanın jáne bir márte tastıyıqladı. Táreplerdiń regionallıq qáwipsizlik, ekonomikalıq turaqlılıq hám xalıqaralıq birge islesiw máseleleri boyınsha óz-ara jaqın poziciyalarǵa iye ekenligi eki mámleket arasında qabıl etilip atırǵan qararlardıń uzaq múddetli hám turaqlı bolıwın támiyinleydi.
Sapar etiw sheńberindegi eń áhmiyetli waqıyalardan biri – Xatay wálayatında Ózbekstan tárepinen qurılǵan “Ózbekstan” turaq jay kompleksiniń ashılıwı boldı. Úsh jıl aldın júz bergen kúshli jer silkiniw nátiyjesinde Túrkiyanıń bir qatar aymaqları úlken ekonomikalıq hám sociallıq zıyan kórgen edi. Ózbekstan bul apatshılıqtıń dáslepki kúnlerinen baslap Túrkiyaǵa gumanitarlıq járdem kórsetken mámleketler qatarında boldı.
Atap aytqanda, jer silkiniw aymaǵına 100 qutqarıwshı hám 70 medicina xızmetkeri jiberildi. Izlew-qutqarıw jumısları nátiyjesinde 18 adam tiri qaldırıldı, 200 ge shamalas jábirlengenler wayranlar astınan qutqarıp alındı. Ózbekstan tárepinen shólkemlestirilgen dala emlewxanasında 4 mıńnan aslam nawqasqa medicinalıq járdem kórsetildi. Bul kórsetkishler kórsetilgen járdemniń simvolikalıq emes, al anıq hám nátiyjeli bolǵanın ayqın kórsetedi.
Sonday-aq, Ózbekstan tárepinen qısqa múddette Xatay wálayatınıń Arsuz rayonında 24 kóp qabatlı jaydan ibarat, 300 den aslam tolıq úskenelengen kvartiralarǵa iye turaq jay kompleksi qurıldı. Kompleks barlıq zárúr injenerlik kommunikaciyaları hám sociallıq infrastruktura obektleri menen támiyinlengen.
Prezident Shavkat Mirziyoevtiń saparı sheńberinde Ózbekstan – Túrkiya ekonomikalıq birge islesiwin jáne de tereńlestiriw máselelerine ayrıqsha itibar qaratıldı. Eki mámleket arasındaǵı tovar almasıw kólemi keyingi jılları turaqlı ósip, 3 milliard dollarǵa jetti. Ótken jılı birgeliktegi kárxanalardıń sanı 2,2 mıńnan astı, ózlestirilgen investiciyalardıń ulıwma kólemi bolsa 10 milliard dollardı quradı. Kelesi jıllarda sawda kólemin 5 milliard dollarǵa jetkeriw boyınsha anıq ilajlar belgilep alındı. Sonıń menen birge, eki mámleket arasında háptesine 100 ge shamalas aviaqatnaw ámelge asırılmaqta, Túrkiyanıń jetekshi kompaniyalarınıń qatnasıwında 9 milliard dollarlıq joybarlar portfeli qáliplestirilgen.
Sapar etiw sheńberinde sanaat, energetika, transport, awıl xojalıǵı, toqımashılıq hám qurılıs tarawlarında birge islesiwdi keńeytiwge qaratılǵan 10 nan aslam húkimetleraralıq hám uyımlararalıq hújjetlerge qol qoyıldı. Atap aytqanda, birgeliktegi investiciyalıq joybarlardı ámelge asırıw, erkin ekonomikalıq zonalarda túrk investiciyasın tartıw hám sanaat kooperaciyasın rawajlandırıw boyınsha kelisimlerge erisildi. Bul joybarlar sheńberinde bir neshe mıń jańa jumıs orınlarınıń jaratılıwı, zamanagóy texnologiyalar hám basqarıw tájiriybesi engiziliwi názerde tutılmaqta.
Sonday-aq, sapar dawamında Stambul qalasınıń Bekirkyoy rayonında Ózbekstannıń sırt eldegi birinshi mektebiniń qurılısı baslandı. Bul bilimlendiriw mákemesi Túrkiyada jasap atırǵan ózbek puqaralarınıń perzentlerine ana tilinde bilim alıw, milliy mádeniyat hám dástúrlerdi saqlaw imkaniyatın jaratadı. Bul baslama bilimlendiriw tarawındaǵı birge islesiwdiń jańa – institucionallıq basqıshı bolıp esaplanadı. Mektepte zamanagóy bilimlendiriw texnologiyaları engiziledi hám ol eki mámleket arasında bilim hám mádeniyat almasıwı ushın áhmiyetli qádem bolıp xızmet etedi.
Prezident Shavkat Mirziyoevtiń Túrkiya Respublikasına rásmiy saparı Ózbekstan – Túrkiya qatnasıqların deklaraciyalıq dárejeden anıq ámeliy birge islesiw basqıshına alıp shıqtı.
Xataydaǵı “Ózbekstan” turaq jay kompleksi, qol qoyılǵan ekonomikalıq kelisimler hám Stambulda qurılısı baslanǵan ózbek mektebi eki mámleket arasındaǵı strategiyalıq sherikliktiń ayqın kórinisi bolıp esaplanadı.
Mámleketler arasındaǵı kelisimlerdiń sapalı hám nátiyjeli ámelge asırılıwında Oliy Majlis Nızamshılıq palatası hám parlamentleraralıq komissiyalardıń belsene qatnasıwı úlken áhmiyetke iye. Bul tek ǵana tuwısqan mámleketler menen birge islesiwdi bekkemlep qoymastan, al qol qoyılǵan ekonomikalıq hám sociallıq joybarlardıń uzaq múddetli turaqlılıǵın támiyinleydi hám eki mámlekettiń strategiyalıq sherikliginiń nátiyjeliligin arttıradı.

Sevara UBAYDULLAEVA,
Oliy Majlis Nızmashlıq palatası deputatı.
ÓzA