Bizge belgili, 2025-jıl 28-oktyabrde Oraylıq bank tárepinen tastıyıqlanǵan “Bank xızmetleri tutınıwshıları menen óz-ara qatnasıqlardı ámelge asırıwda kommerciyalıq banklerdiń jumısına qoyılatuǵın minimal talaplar haqqında”ǵı rejege ózgerisler hám qosımshalar kirgizildi.
Bul ózgerisler tutınıwshılardıń huqıqların bekkemlew, bank xızmetleri bazarında ashıq-aydınlıqtı arttırıw hám qarızlar boyınsha qáwiplerdi azaytıw maqsetinde islep shıǵıldı.
Nızamshılıqta belgilengenindey, bul ózgerisler búgin, 2026-jıl 30-yanvardan rásmiy kúshke kiredi hám bankler hám tutınıwshılar arasındaǵı qatnasıqlarda jańa standartlar engiziledi.
Jańa qaǵıydalarǵa bola, kommerciyalıq bankler qarıydar kredit shártnamasın rásmiylestiriwden aldın standart chek listin usınıwı shárt. Bul chek list arqalı hár bir tutınıwshı, kredit alıw menen baylanıslı barlıq qáwip-qáterler hám minnetlemeler haqqında aldınnan xabardar etiledi.
Kredittiń haqıyqıy bahası, procentler, xızmet haqıları hám basqa da qárejetler haqqında tolıq maǵlıwmat aladı. CHek listti tastıyıqlamastan kredit shártnaması dúzilmeydi.
Bul ilaj kredit alıwshınıń qarız alıwda haqıyqıy qarar qabıl etiwin támiyinleydi, anıq emes shártlerden qorǵaydı hám tutınıwshıǵa qarız júgin tallaw imkaniyatın beredi.
Ózgerislerge bola, eger puqara kredit tólemlerin keshiktirip atırǵan bolsa, bank oǵan shártnamanı qayta kórip shıǵıw hám jeńillik beriw imkaniyatın beredi. Bul házirgi ekonomikalıq sharayatta puqaralardıń finanslıq jaǵdayındaǵı ózgerislerge beyimlesip, qarız júgin jumsartıw ushın áhmiyetli qádem bolıp xızmet etedi.
Jańa qaǵıydalar menen bankler, puqaralardı óz qálewinen artıq qarız alıwǵa iytermewi, mámleket tárepinen ajıratılıp atırǵan sociallıq napaqalar, sonıń ishinde, sociallıq karta esap betine túsetuǵın qarjılardan qarız óndiriliwine jol qoymawı belgilep qoyıldı. Bul ilajlar sociallıq jaqtan ázzi qatlamlarǵa ádil múnásibetti támiyinlewge xızmet etedi.
Bankler ushın jáne bir áhmiyetli talap – kredit beriwde klienttiń razılıǵısız aldınnan belgilengen belgiler yaki kredit parametrlerin qáliplestirip qoymaw. Yaǵnıy hár bir qarıydar kredit shártlerin tańlawda erkin qarar qabıl etiw huqıqına iye hám bul huqıq kepillenedi.
Jańa tártip penen bankler amanatlardı tartıwda puqaralarǵa rásmiy hám standart túrde anıq maǵlıwmat beriw minnetlemesin de aldı. Bul amanat qoyıwshılarǵa tolıq finanslıq maǵlıwmat beriw hám anıq emes shártlerden qorǵaw maqsetinde engizilmekte.
Bul ózgerisler mámleketimizdiń finans sektorın tek ǵana bazar qaǵıydalarına muwapıqlastırıw emes, al puqaralardı kredit qarızları boyınsha qáwip-qáterden qorǵaw, finanslıq bilim hám huqıqların bekkemlewdi de názerde tutadı.
Bankler klientler menen qatnasıqlarda kóbirek ashıq-aydınlıq hám ádillikti támiyinleydi. Finanslıq xızmetler bazarında isenim dárejesi artadı. Qarızlar boyınsha nadurıs ámeller hám qarız júgi unamsız aqıbetleri azayadı.
Oraylıq bank hám finanslıq qadaǵalaw uyımları tárepinen bunday standartlardıń engiziliwi ekonomikalıq sabaqlardan kelip shıqqan halda qabıl etilmekte. Xalıqaralıq tájiriybede bunday chek listleri hám puqaralardıń huqıqların qorǵawshı mexanizmler finanslıq xızmetler bazarında tutınıwshılardıń isenim dárejesin sezilerli arttırǵan.

Shahnoza Mamaturopova, WzA