Keyingi jıllarda elimizdiń sırtqı ekonomikalıq jumısın rawajlandırıw, sırt eller menen sawda-ekonomikalıq baylanıslardıń kólemin keńeytiw, sonday-aq, joqarı sapalı básekige shıdamlı ónimlerdi islep shıǵarıw tiykarında jáhán bazarlarında bekkem orın iyelew arqalı eksport potencialın kúsheytiwge qaratılǵan reformalar jedellesti. Nátiyjede mámleketimizdiń eksport kólemi 2024-jıldıń juwmaǵında 26,9 milliard dollardı qurap, 2017-jıldaǵı kórsetkishke salıstırǵanda 13 milliard dollarǵa arttı.
Mámleketimizdiń eksport potencialın arttırıw arqalı milliy ekonomikanı turaqlı rawajlandırıw, jańa jumıs orınların jaratıw hám mámlekettiń xalıqaralıq maydandaǵı abırayın bekkemlew maqset etilgen.
Prezidentimizdiń basshılıǵında 15-yanvar kúni Sırtqı isler ministrligi hám sırt eldegi diplomatiyalıq wákilxanalardıń jumısı máselelerine baǵıshlanǵan videoselektor májilisinde de eksport hám investiciya kólemin arttırıw zárúrligi ayrıqsha atap ótildi.
Atap ótilgenindey, eki hám kóp tárepleme ilajlar sheńberinde 2025-jıl ulıwma bahası 160 milliard dollarlıq investiciyalıq joybarlar hám sawda shártnamaları boyınsha kelisimlerge qol qoyılǵan. Tariyxta birinshi márte sırtqı sawda aylanısı 80 milliard dollardan artıp, eksport 33,5 milliard dollarǵa, sırt el investiciyası bolsa 43 milliard dollarǵa jetken. Ótken jılı 75 mámleketke eksport kólemi derlik 4,5 milliard dollarǵa kóbeygen.
– Mámleketimizdiń ekonomikasın rawajlandırıw ushın sırtqı sawda hám eksport potencialın arttırıwǵa ayrıqsha itibar qaratılmaqta, – deydi Investiciyalar, sanaat hám sawda ministrliginiń Sırtqı sawda departamenti, Eksport baǵdarlamaların qáliplestiriw hám orınlanıwın támiyinlew basqarmasınıń baslıǵı Bekzod Aripov. – Ministrligimiz tárepinen 2025-jıl eksport kórsetkishin arttırıw, belgilengen wazıypalardıń orınlanıwın tolıq támiyinlew maqsetinde bir qatar jumıslar ámelge asırıldı. Sonıń ishinde, respublika eksportı ótken jılı 23,9 milliard dollardı yamasa 2024-jılǵa salıstırǵanda 122 procentti quradı.
Sonday-aq, aymaqlar eksportı kórsetkishi 14,8 milliard dollar yamasa aldınǵı jılǵa salıstırǵanda 119 procentke shıqqanı barlıq wálayatlar eksportında joqarı ósiw páti baqlanǵanın bildiredi. Eksport quramında tayar hám yarım tayar ónimler 18 procent hám xızmetler eksportı 29 procentke ósti.
Bajıxana aymaǵında hám sırtında qayta islew, bajı hám salıq jeńilligin qollanıw arqalı belgili tártip jetilistiriliwi nátiyjesinde ótken jılı 1,6 milliard dollarlıq ónim qosımsha túrde jáhán bazarına shıǵarıldı.
Itibarlı tárepi, 2025-jılı 2 800 kárxana eksport jumısına tartılıp, qosımsha 2 milliard dollar ózlestirildi. Házirgi waqıtta jámi eksportshılarımızdıń sanı 8 700 ge jetken.
B.Aripovtıń atap ótiwinshe, respublikalıq shtab tárepinen jıl dawamında eksportshı kárxanalardıń jumısı úyrenilip, 2 210 mashqalalı másele anıqlanǵan. 1 972 mashqala sheshilgen, 238 másele boyınsha ámeliy jumıs dawam ettirilmekte.
Jergilikli kárxanalardı eksport jumısına tartıw maqsetinde “IMGR” xalıqaralıq konsalting kompaniyası ashıq usılda tańlap alınıp, “Eksport akselerator” baǵdarlaması iske qosıldı. Bul baslama sheńberinde 100 jergilikli kárxana sorawnama tiykarında tańlap alınıp, eksporttı ámeliy qollap-quwatlaw sisteması bar qurallar arqalı sırt elli sherikler menen shártnamaǵa qol qoyıldı.
Sawdanı diversifikaciyalaw hám brendlerdi tartıw baǵdarında 2025-jıl 12-15-may kúnleri Qıtaydıń Sindao hám Xanjou qalalarında “Alibaba Group” korporaciyası menen birgelikte 100 jergilikli kárxananıń qatnasıwında “Alibaba Online Export Accelerator-Uzbekistan” birgeliktegi elektron kommerciya akseleraciya baǵdarlaması iske qosıldı. Sonday-aq, Rossiyanıń “Ozon” marketpleyi hám “Wildberries” kompaniyası katalogında “Made in Uzbekistan” bólimi iske qosılıp, 1 700 ge shamalas jergilikli ónim jaylastırıldı. Milliy brendlerdi sırt elde úgit-násiyatlaw maqsetinde 17 milliy brendimiz abıraylı xalıqaralıq baspa basılımlar hám biznes-kataloglarǵa kirgizildi.
Rossiyaǵa ónim satıwdı jedellestiriw maqsetinde 2 márte 10 ǵa shamalas biznes-missiya shólkemlestirilip, “Vostok distribuciya”, “Ruslimas” hám “Bristol” kompaniyaları menen eksport kelisimine erisildi. Awǵanstannıń Mozori-Sharif qalasında jaylasqan “Aria Business Center” sawda orayınan 1200 kv.m. maydan ijaraǵa alınıp, “Uzelectronics” multibrend sawda orayı shólkemlestirildi. Usı tárizde 23 jergilikli brend Awǵanstan bazarına kirip bardı.
– Awǵanstan, Tájikstan, Ázerbayjan, Qazaqstan, Pakistan hám Qırǵızstanda sawda úyleri, shourum hám sawda qoymaxanaları shólkemlestirilip, 50 den aslam túrdegi joqarı qosımsha qunlı, eksportqa jaramlı qurılıs materiallarımız úlgileri jaylastırıldı, – dep sózin dawam ettiredi B.Aripov. – Milliy brendlerdi sırt el bazarlarına alıp shıǵıw maqsetinde Moskvadaǵı “Sadovod” bazarında oraylasqan 38 sawda ornı ijaraǵa alınıp, jergilikli toqımashılıq hám ayaq kiyim brendleri jaylastırıldı. Nátiyjede 55 million dollarlıq ónim eksportqa baǵdarlandı.
Bir sóz benen aytqanda, sırtqı sawdanı rawajlandırıwǵa qaratılǵan reformalar sebebinen nátiyjeler salmaqlı kóriniske iye bolmaqta. Álbette, keleshektegi wazıypalar da anıq belgilengen. Sonıń ishinde, 2026-jıl eksport kólemin 16 procentke arttırıw maqset etilgen. Sonıń ishinde, tayar hám yarım tayar ónim kólemin 55 procent, xızmet kórsetiwdi 35 procentke arttırıw boyınsha ámeliy jumıs alıp barılmaqta. Sırtqı bazarlarda milliy ónimlerimizge bolǵan talaptı úyreniw, dástúriy bazarlardı diversifikaciyalaw, jańa bazarlardı iyelew ushın bıyılǵı máwsim Amerika, Evropa, Qubla-Shıǵıs Aziya, Jaqın Shıǵıs hám Afrikaǵa jáne de tereń kirip barıw imkaniyatları jaratılmaqta.
Dúnya kólemindegi 85 xalıqaralıq kórgizbe hám yarmarkalarda jergilikli isbilermenlerimizdiń belsendiligin, atap aytqanda, Avstraliya, Finlyandiya, Portugaliya, Greciya sıyaqlı 15 mámlekette birinshi márte qatnasıwın támiyinlew rejesi islep shıǵılǵan.
Isbilermenlerimizdiń elektron sawda baǵdarındaǵı bilim hám kónlikpesin arttırıw, “Amazon.ae”, “Noon”, “Namshi”, “Jumia”, “Takealot” sıyaqlı marketpleyslerde ónimlerimizdiń elektron sawdasın jolǵa qoyıw maqsetinde aymaqlarda oqıw seminarları shólkemlestirilmekte.
Juwmaq sonda, 2025-jıl Ózbekstan eksportı sanlardan tısqarı nátiyjelilik hám potencialdı kórsetti. Bul process aymaqlardı birlestiredi, jumıs orınların jarattı, sistemaǵa xalıqaralıq standartlardı engizedi hám jańa bazarlar ashtı. Usı jılı bolsa eksport siyasatı mámleketimiz ushın turaqlı rawajlanıwdıń tiykarǵı drayverine aylanıwı kútilmekte.

G. Sattorova,
ÓzAnıń xabarshısı