Sońǵı jılları pútkil dúnyada hár qıylı unamsız faktorlarǵa baylanıslı balalar arasında kesellik túrleri kóbeyip, bul keń jámiyetshilikti qáweterge salmaqta. Ásirese, bala dese ishken asın jerge qoyatuǵın” biziń xalqımız, nárestelerdiń janı sızlaǵanın bilse, ózin qoyarǵa jer taba almay, onı shıpakerge kórsetip emletiwge asıǵadı.
Nókis qalasında jaylasqan Respublika aymaqlıq balalar medicinalıq reabilitaciya orayı xalqımızǵa biyminnet xızmet kórsetip kiyatırǵan usınday sawallandırıw orınlarınan biri bolıp esaplanadı. Qaraqalpaqstan Respublikası Densawlıqtı saqlaw ministrligi tárepinen shólkemlestirilgen mediatur dawamında elimizdegi ǵalaba xabar quralları xızmetkerleri menen bir qatarda men de oraydıń búgingi jumısları menen jaqınnan tanıstım.
– Orayımız Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń 2022 jıl 7-iyuldegi
«Qaraqalpaqstan Respublikasında 2022-2024-jıllarda xalıqtıń salamatlıǵın qorǵawdı bunnan bılay da kúsheytiw haqqında”ǵı 310-sanlı qararınıń 1 bántine tiykar shólkemlestirilip, 2023-jıldıń 21-fevralınan baslap Qaraqalpaqstan Respublikası boyınsha sozılmalı keselligi hám mayıplıǵı bolǵan 18 jasqa shekemgi balalarǵa medicinalıq reabilitaciya xızmetin kórsetip kelmekte, – deydi oray direktorı Gúlistan Nazarımbetova. – Respublika aymaqlıq balalar medicinalıq reabilitaciya orayı 120 orınǵa mólsherlengen bolıp, onda travmatologiya, pulmonologiya, nevrologiya hám kardiorevmatologiya bólimleri balalarǵa xızmet kórsetip kelmekte. Oraydıń tiykarǵı wazıypalarınıń biri 18 jasqa shekem bolǵan mayıp hám nawqas balalardıń jasaw sharayatın jaqsılaw, sonıń menen birge densawlıǵın qayta tiklew (reabilitaciya) arqalı emlew, mayıplılıqtıń aldın alıw, keselliklerdiń profilaktikası hám medicinalıq reabilitaciya boyınsha joqarı texnologiyalarǵa tiykarlanǵan qánigelestirilgen járdemge bolǵan mútájlikti qanaatlandırıwdan ibarat. Sonday-aq, orayda zamanagóy medicinalıq ásbap-úskeneler menen támiyinlengen laboratoriya hám fizioterapiya bólimleri shólkemlestirilgen.
– Ótken jıldıń fevral ayınan baslap 2021-jılı tuwılǵan balamdı usı orayǵa alıp kelip, emletip atırman, – deydi Qońırat rayonı turǵını Jaziyra Alieva. – Shıpakerlerdiń durıs diagnoz qoyıwı, kerekli emlerdi buyırıwı hám miyribiykelerdiń talapqa say medicinalıq xızmet kórsetiwi nátiyjesinde, burın tek ǵana “papa” degen sózdi aytatuǵın balam búgingi kúnge kelip, ózin tolıq tanıstırıp, qosıq-taqmaqlardı yadtan ayta alatuǵın dárejege keldi. Bunıń ushın oray shıpakeri Gúlsara Tajibekova hám miyribiykelerge úlken raxmet aytaman.
Barlıq qolaylı sharayatlar jaratılǵan hám eń zamanagóy medicinalıq apparaturalar menen támiyinlengen bul orayda mayıplıǵı dizimge alınǵan balalar jılına 12-14 kúnnen eki márte biypul emlenip, balalar 5 mezgil azıq-awqat penen, onıń kútiwshileri bolsa 3 mezgil awqat penen támiyinlenedi eken.
– Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi Prezidiumınıń arnawlı qararı tiykarında, 2024-jılı 2 mlrd 275 mln sumǵa TMS, ENMG, sanlı rentgen, UZI hám EKG, 2025-jılı “Mehirli insanlar” fondı tárepinen balalar dem alıw xanası, emlew-fizkulturası xanası, 2026-jılı suw procedurası xanaları kerekli ásbap-úskeneler menen támiyinlenip, ornatıp berildi, – deydi oraydıń bas shıpakeri Ilahiyda Qurbanova. – Bunıń ushın respublikamız húkimetine, taraw basshılarına hám “Mehirli insanlar” fondına ayrıqsha minnetdarshılıq bildiremen.
– 2021-jılı tuwılǵan qızım 1 jasında insult bolıp, shep qolı hám ayaǵı islemey qalǵan edi, – deydi orayda qızın emletip atırǵan ámiwdáryalı Umida Saidova. – Qudayǵa mıń qátle shúkir usı oray shıpakerleriniń, ásirese, Gúlsara Tajibekova hám Gózzal Kenjebaevalardıń qızıma kórsetken qalıs járdeminiń arqasında, búgin qızım qatarǵa qosılıp, awırıwınan tolıq ayıǵıp ketti. Meniń oray basshıları, shıpakerleri, miyirbiykeleri, aspazları hám kishi buwın medicina xızmetkerlerine aytar alǵısım sheksiz. Sebebi, olardıń járdemisiz bizler usınday sheksiz baxıtqa bólenbegen bolar edik. Ilayım, bereket tapsın…
– TMS medicinalıq apparatı (transkranial magnitli stimulyator) – bas miy qabıǵın qısqa magnit impulsleri menen invaziv bolmaǵan halda qozǵatıwshı qurılma bolıp, nevrologiya, psixiatriya hám reabilitaciyada depressiya, insult aqıbetleri, Parkinson hám Alcgeymer kesellikleri, DCP keselligin emlewde qollanıladı, – deydi oraydıń nevrofiziolog shıpakeri Gúlsara Tajibekova. – Bul procedura adam denesinde miy funkciyaların tiklewge járdem beredi. Ózim usı apparaturada adamlardı emlew boyınsha arnawlı kursta oqıp qaytıp, xalqımızǵa xızmet etip kiyatırman.
– Orayımız xızmetkerleri bul jerge kelgen hár bir emleniwshi tez arada óz ayaǵı menen júrip, sawalıp ketedi, – degen sózdi ózlerine uran etip alǵan hám sol wádeni orınlaw ushın ayanbastan miynet etedi, – deydi oray direktorı Gúlistan Nazarımbetova. – Biraq, negedur xalqımız dári-dármaqqa qattı isenip qalǵan hám orayǵa kelse, balama qanday ukol salasız dep soray beredi. Al, men bolsam olarǵa balalardı kóbirek fizioterapiyalıq emlew usılları menen emleymiz dep aytaman. Dáslepki waqıtları olar meniń sózime onsha isenińkiremeydi. Al, balasına em qonǵanın kórgennen soń bolsa, ózleriniń kóz jasların tıya almay oray xızmetkerlerine mıń san-eki alǵısların jawdıradı. Máselen, ótken jılı Shımbay rayonınan kelgen bir ata-ana óziniń júre almaytuǵın balasın alıp kelip, onı emlegennen soń, óz ayaǵı menen júrgenin kórip, quwanǵanınan erksiz jılaǵanın kórgende, bizler de qosılıp jılastıq. “Bala kúlse, álem kúledi” – degen gáp ras eken. Sońınan shımbaylı ata-ana bizlerdi “balasınıń ayaq basıp júrgen shashıwına shaqırdı. Sonda olar bizler balamızǵa ayaq-kiyim satıp almaytuǵın shıǵarmız dep oylaytuǵın edik. Mine qudayǵa shúkir, búgin elimizde medicina tarawı jaqsı rawajlanǵan eken, balam óz ayaǵı menen qara jerdi qayra-qayra bastı. Bunıń ushın sizlerge oǵada minnetdarman dep sheksiz quwanıshqa bólendi. Xalqımızdıń usınday alǵısları oray xızmetkerlerine ayrıqsha kúsh-quwat berip, bizlerdi jáne de alǵa qaray umtıldıra beredi.
Maǵlıwmat ushın aytatuǵın bolsaq, respublikamız turǵınlarına biyminnet xızmet kórsetip kiyatırǵan bul reablitaciya orayında búgingi kúni 20 shıpaker, 62 miyirbiyke, 55 kishi buwın, 4 pedagog, 20 xojalıq isleri boyınsha qánigeleri xızmet kórsetip kelmekte. Shıpakerlerden besewi joqarı, ekewi birinshi hám úshewi ekinshi kategoriya mamanlıǵına iye.
Ótken jılı orayda mayıplıǵı hám sozılmalı keselligi bolǵan 3138 bala emlenip shıqqan.

Adilbay Orazov,
Qaraqalpaqstan xabar agentligi sholıwshısı.
M.Habibullaevtıń túsirgen súwretleri.