Awıl xojalıǵında qar tábiyattıń áhmiyetli baylıqlarınan biri bolıp esaplanadı. Ol jerdi ıǵallıq penen támiyinleydi, topıraqtı qattı suwıqtan qorǵaydı hám báhárgi ónim ushın qolaylı sharayat jaratadı. Sonıń ushın da qardıń óz waqtında jawıwı diyqanshılıq hám baǵshılıqtıń rawajlanıwı ushın úlken áhmiyetke iye.
Bizge belgili, qıs máwsiminde atızlarda jedel agrotexnikalıq jumıslar waqtınsha toqtap qaladı. Biraq bul tınıshlıq astında awıl xojalıǵı ushın oǵada áhmiyetli processler dawam etedi.
Taraw wákilleriniń sózlerine bola, qar ápiwayı jawın-shashın emes. Ol óz waqtında hám jeterli muǵdarda jawsa, awıl xojalıǵı ushın haqıyqıy bereket deregi esaplanadı. Kóbinese ámeliyatta “10:1” qaǵıydası qollanılıp, 10 sm. qar 1 sm. suyıq suwga teń dep qaraladı. Biraq ámelde qardıń tıǵızlıǵı hám ıǵallıǵı hár qıylı boladı. Ayırım jaǵdaylarda qar qurǵaq, jeńil hám úpelek bolıp, suw muǵdarı az boladı. Geyde bolsa qar ıǵal hám awır bolıp, tek 3-5 sm. qar 1 sm. suyıq suwǵa teń bolıwı múmkin.
Qar topıraq ushın tábiyǵıy qorǵaw qatlamı wazıypasın atqaradı. Hátte -15-20°S suwıqta da qar astındaǵı topıraq temperaturası shama menen 0°S átirapında saqlanıp qaladı. Bul bolsa gúzde egilgen biyday, arpa, salı sıyaqlı qısqı eginlerdi suwıq urıwınan qorǵaydı hám olardıń nabıt bolıwınıń aldın aladı. Sonday-aq, qar qatlamı topıraq betin samal hám suw eroziyasınan da qorǵaydı. Sonday-aq, qar topıraqtı tek ǵana ıǵallıq penen emes, al atmosfera quramındaǵı azot, nitrat hám ammoniy menen de bayıtadı. Bul zatlardıń qar menen topıraqqa sińiwi eginler ushın tábiyǵıy azıqlıq deregi bolıp xızmet etedi.
Erte báhárde, ásirese, suw ekvivalenti joqarı bolǵan qardıń áste-aqırın eriwi nátiyjesinde topıraq jeterli dárejede ıǵallanadı. Bul bolsa ósimliklerdiń tamır sistemasınıń rawajlanıwı hám joqarı ónimdarlıqtı támiyinlew ushın bekkem tiykar jaratadı.

Muhayyo Toshqoraeva, ÓzA