2023-2027-jıllarda Jáhán banki qatnasıwında 78 million dollarlıq «Nókis qalası, Taqıyatas hám Xojeli rayonları oraylarında aqaba suw sistemasın rekonstrukciyalaw» joybarı sheńberinde 286 kilometr kanalizaciya tarmaqları obektlerinde qurılıs jumısların alıp barıw názerde tutılǵan.
Jaqında usı joybar sheńberinde Nókis qalasınıń kanalizaciya tarmaqların qurıw hám rekonstrukciyalaw jumıslarına start beriliwi múnásibeti menen saltanatlı ilaj ótkerildi.
Onda Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń Baslıǵı Amanbay Orınbaev shıǵıp sóylep, jıynalǵanlardı xalqımız turmısında áhmiyetli orın tutatuǵın waqıyalardan biri bolǵan jańa joybardıń baslanıwı múnásibeti menen qutlıqladı.
Atap ótilgenindey, ótken jıldıń ózinde 87 milliard sum qarjı esabınan Nókis qalasındaǵı suw tazalaw obektinde rekonstrukciyalaw jumısları ámelge asırılıp, paytaxtımız xalqın taza ishimlik suwı menen qamtıp alıw dárejesi 81 procentten derlik 100 procentke jetkerilgen edi. Qalaberdi, Ámiwdárya, Beruniy, Qaraózek, Qońırat hám Nókis rayonlarında házirgi waqıttta Aziya rawajlanıw bankiniń 145 million dollarlıq qarjıları esabınan ishimlik suw támiynatın jaqsılaw joybarları alıp barılmaqta. Usınday iygilikli ilajlardıń dawamı sıpatında Jáhán bankiniń proekti boyınsha 78 million dollar qarjını ózlestiriw arqalı Nókis qalası, Taqıyatas hám Xojeli rayonlarında kanalizaciya tarmaqları hám obektlerinde iri qurılıs jumısları alıp barıladı.
Maǵlıwmatlarǵa qaraǵanda, Nókis qalası xalqınıń kanalizaciya xızmeti menen támiyinleniw dárejesi 27,6 procentti quraydı. Aqaba suw xızmetin kórsetiw ushın búgingi kúnde quwatlılıǵı 65 mıń kub metrli bolǵan aqaba suw tazalaw obekti, 23 kanalizaciya nasos stanciyaları (KNS), kóterip beriw nasos stanciyası (SP) hám ulıwma uzınlıǵı 151,8 kilometrli aqaba hám basımlı suw tarmaqları jumıs alıp barmaqta.
Biraq, bul kanalizaciya tarmaqlarınıń iske túsirilgenine yarım ásirden asqan. Ótken ásirdiń 60-70-jıllarında qurılǵan tarmaqlar menen stanciyalar óziniń xızmet múddetin ótep bolǵan. Atap aytqanda, bar bolǵan 151,8 kilometr aqaba suw tarmaqlarınıń 56,9 kilometri yaǵnıy 37,4 procenti, 23 kanalizaciya nasos stanciyasınıń 17 si, yaǵnıy 73,9 procenti ońlawǵa mútáj.
Nókis qalasındaǵı A.Dosnazarov kóshesi boylap, T.Sherbekov kóshesinen SP-1A obektine shekem bolǵan aymaqta D=1000 millimetr bolǵan 820 p/m temir-beton ózi aǵar aqaba suw tarmaqları ótken ásirdiń 66-jılında paydalanıwǵa qabıl etilgen bolıp, búgingi kúnde tarmaq qanaatlanarlı jaǵdayda. Bul aqaba suw tarmaqları A.Dosnazarov kóshesinde asfalt qaplamasınıń astında 2-4 metr tereńlikte jaylasqan.
Nókis qalasınıń kanalizaciyasın jańalaw maqsetinde baslanıp atırǵan joybar sheńberinde 193,5 km kanalizaciya tarmaqları hám 25 nasos stanciyasınıń qurılıs jumısları baslanbaqta. Qurılıs jumısları 2 jıl dawamında tolıq orınlanıp paydalanıwǵa tapsırılıwı belgilengen. Joybardıń tolıq juwmaqlanıwı nátiyjesinde Nókis qalası xalqınıń aqaba suw xızmeti menen qamtıp alıw dárejesi házirgi 27,6 procentten 46 procentke jetkeriliwi názerde tutılǵan.
Aqaba suw tarmaqları hám obektlerin rekonstrukciyalaw hám keńeytiw maqsetinde Ministrler Kabinetiniń 2023-jıl 21-sentyabrdegi tiyisli qararına muwapıq, Jáhán banki menen shártnama dúzilip, búgingi kúnde joybardı ámelge asırıw boyınsha Germaniyanıń «CES Consulting GmbH» hám Avstriyanıń «Posch & Partner GmbH» kompaniyaları konsultant etip tayınlandı. Házirde 2,54 million dollarlıq 7 shártnama dúzilip, 5 qurılıs paketi sheńberinde joybar-smeta hújjetleri tayarlandı hám xalıqaralıq tender sawdalarına qoyıldı. Tender sawdalarında jeńimpaz bolǵan bir qansha jumıstı bólip alıp islewshi shólkemler menen házirde shártnamalar dúzilmekte.
– Usı sistemada 40 jıl jumıs ilegen bolsam, sonnan 38 jılın Nókis qalasında Kanalizaciya bóliminiń baslıǵı sıpatında jumıs atqardım, -deydi nuranıy Allambergen Yapparbergenov. – Bizler jumıs islegen waqıtlarda SP 1, SP 2 hám SP 10 jámi 3 kóterip beriw nasos stanciyası, 21 soorujenie bar edi. Basımlı kanalizaciya tarmaqlarınıń uzınlıǵı 132 kilometr, aqaba kanalizaciya tarmaqları 136 metr edi. Búgin iri kólemli joybardıń start beriliwine gúwa bolıp atırǵanımnan quwanıshlıman. Tarawda engizilgen jańa texnikalardı, jaratılǵan sharayatlardı kórip qaytadan jumıs islewge ǵayratımız arttı.
– Xalıqaralıq tender sawdalarına bola kárxanamız jeńimpaz bolıp, Nókis qalasındaǵı 30 kilometrli aqaba suw tarmaǵın rekonstrukciyalaw hám jańadan qurıw jumısların ámelge asırıw ushın shártnama dúzildi, – deydi «MJN House» jumıstı bólip alıp islewshi jeke firmasınıń bas injeneri Maksim Kramarenko. – Shártnama boyınsha 4 kanalizaciyalıq nasos stanciyasınıń qurılısı, kollektor tarmaǵı, turaq jaylardı hám máhálleler aralıq aqaba kollektorların jalǵaw jumısları ámelge asırılmaqta.
Jaqın kúnlerde Xojeli hám Taqıyatas rayonlarında da usı qarar sheńberinde kanalizaciya tarmaqların jańalaw jumısları baslanadı.

M.Pirnazarova,
Qaraqalpaqstan xabar agentliginiń sholıwshısı.