Búgin elimizde joqarı oqıw orınlarınıń sırt eller menen baylanıstı bekkemlew hám óz-ara tájiriybe almasıwı jaqsı jolǵa qoyılmaqta. Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik universitetinde de xalıqaralıq baylanıslardı bekkemlew boyınsha sırt ellerdegi abıraylı joqarı oqıw orınları menen birgelikte bir qatar jumıslar alıp barılmaqta. Biz universitettiń xalıqaralıq baylanıslar boyınsha prorektorı, ekonomika ilimleri boyınsha filosofiya doktorı (PhD), docent Timur Nurımbetovqa oqıw orınında usı baǵdarda alıp barılıp atırǵan jumıslar boyınsha sorawlar menen múrájat etken edik.
-Universitette xalıqaralıq baylanıslardı bekkemlew hám olardı jańa basqıshqa alıp shıǵıw boyınsha qanday jumıslar alıp barılmaqta?
– Universitetimizde xalıqaralıq baylanıslardı bekkemlew hám olardı jańa basqıshqa alıp shıǵıw boyınsha maqsetli jumıslar alıp barılmaqta. Atap aytqanda, universitet sırt eldegi joqarı oqıw orınları, ilimiy-izertlew institutları, xalıqaralıq uyımlar hám kompaniyalar menen memorandumlar dúzilgen. Bul memorandumlar tiykarında studentler hám professor-oqıtıwshılardıń akademiyalıq mobilligin keńeytiwge, qospa tálim baǵdarlamaların dúziw hám birgeliktegi ilimiy joybarlardı ámelge asırıwǵa qaratılǵan.
Universitet professor-oqıtıwshılarınıń xalıqaralıq grant joybarlarına qatnasıwı, abıraylı xalıqaralıq jurnallarda ilimiy maqalalar járiyalawı, xalıqaralıq konferenciya, seminar hám vorkshoplarda belsendi qatnasıwı qollap-quwatlanbaqta. Bul universitettiń xalıqaralıq reytinglerde (QS, THE) jaqsı kórsetkishlerge erisiwine tiykar bolmaqta.
Xalıqaralıq baylanıslar sheńberinde sırt ellerdegi studentlerdi universitetke qamtıw, oqıw baǵdarlamalarınıń inglis tilinde alıp barılıwı, zamanagóy laboratoriyalar hám ilimiy oraylardı shólkemlestiriw boyınsha bir qansha ilajlar ámelge asırılmaqta.
-Xalıqaralıq grant hám investiciyalardı tartıw máseleleri boyınsha islenip atırǵan jumıslar boyınsha aytıp ótseńiz?
– Bul baǵdarda universitetimizde bir qatar jumıslar alıp barılmaqta. Atap aytqanda, xalıqaralıq shólkemler esaplanǵan, KOIKA, JICA, GIZ hám basqada xalıqaralıq shólkemler menen tıǵız baylanıs ornatılǵan bolıp, búgingi kúnde bir qansha sırt el shólkemleri menen joybarlar ústinde jumıs islep atırmız. Mısal retinde aytatuǵın bolsaq, Qıtaydıń SINOWAY FOREST kompaniyası menen pilot joybarı ústinde jumıs alıp barıp atırmız. Bul joybardıń tiykarǵı maqseti Qaraqalpaqstandaǵı shól zonalardı kóklemzarlastırıw bolıp esaplanadı. Nókis átirapında 1 gektar kumlı jerdi tájiriybe maydan ushın alıp, bul jerde jergilikli shólge shıdamlı ósimliklerdi hám Qıtay metodı tiykarında sol mámleketten alıp kelingen ósimliklerdi ósiriw bolıp tabıladı.
Bunnan tısqarı Germaniyanıń NetSCI ilimiy shólkemi menen birgelikte Ózbekstan boyınsha universitetimizde UZGEB orayı ashıldı. Bul oray Germaniyanıń dúnyaǵa belgili bolǵan alımları menen birgelikte Qaraqalpaqstan aymaǵında biokóptúrlilikti saqlap qalıw hám ekologiyalıq joybarlarda birge islesiwge arnalǵan ilimiy oray xızmetin alıp baradı.
-Xalıqaralıq birge islesiw sheńberinde sırt ellerdegi abıraylı oqıw orınları menen baylanıslardı ornatıw, birge islesiw hám tájiriybe almasıw boyınsha qanday jumıslar alıp barılmaqta?
– Biz búgingi kúnde sırt ellerdegi 100 ge jaqın abıraylı oqıw orınları menen shártnamalar dúzgenbiz. Sonıń ishinde eń tıǵız baylanısta islep atırǵan Túrkiya, Qazaqstan, Qıtay, Rossiya, Belarus universitetleri menen shártnamalar dúzilgen. Universitet professor-oqıtıwshıları hám studentler joqarıda keltirip ótilgen mámleketlerge tájriybe almasıwǵa, qánigeligin arttırıwǵa jiberilip kelinbekte.
– Oqıtıwshılardıń hám studentlerdiń sırt mámleketlerde bilimlerin jetilistiriwi hám olardıń jumıs islewi boyınsha qanday imkaniyatlar jaratılǵan?
– Universitet sırt el kompaniyaları hám kárxanaları menen birge islesiwdi rawajlandırıp, studentlerdiń oqıw procesinen keyin sırt ellerde ámeliyat ótewi hám jumıs islewi ushın platformalar jaratpaqta. Xalıqaralıq kásipke baǵdarlaw, CV hám motivaciyalıq xat tayarlaw boyınsha treningler, vorkshoplar da shólkemlestirilip kelinbekte. Student-jaslardıń jazǵı dem alıs dáwirinde sırt elde tájriybelerin arttırıw ushın universitetimizde “Work and Travel” baǵdarlaması jolǵa qoyılǵan bolıp, 2025-jılı usı baǵdarlamaǵa 350 studenttiń qatnası támiynlendi.
Jánede 100 ge jaqın studentlerdiń sırt el universitetlerine akademiyalıq mobilligi támiynlendi. Sonnan grant tiykarında:
1. Slovakiyanıń milliy grantı NSP (National Scholarship Programme)-18 student.
2. Qıtay stipendiyası (Scholarship for foreigners)- 5 student
3. Qıtay Lanjou jazǵı mektebi – 9 student.
5. Vengriyanıń Stipendium Hungaricum grantı – 2 student.
6. “Erasmus+” baǵdarlamasında – 5 student.
7. «El-yurt umidi» fondı arqalı Angliyanıń joqarı oqıw orınlarına 5 student-jaslar grant jeńimpazı boldı.
2025-jılı sırt eldegi TOP 300 joqarı oqıw orınlarında qánigeligin arttırǵan professor-oqıtıwshılardıń sanı 200 ge jetti.
-Xalıqaralıq baylanıslardı bekkemlew boyınsha alıp barılıp atırǵan jumıslardıń nátiyjeleri qalay bolmaqta? Universitet abıraylı xalıqaralıq reytinglerde qanday kórsetkishlerge erispekte?
– Qaraqalpaq mámleketlik universitetinde xalıqaralıq baylanıslardı bekkemlew boyınsha alıp barılıp atırǵan sistemalı jumıslar óz nátiyjelerin bermekte hám universitettiń xalıqaralıq maydandaǵı abırayı izbe-izlikte artıp barmaqta.
Atap aytqanda, sırt el universitetleri hám ilimiy orayları menen ornatılǵan birge islesiwleri nátiyjesinde professor-oqıtıwshılar hám studentlerdiń akademiyalıq mobilligi arttı, birgeliktegi ilimiy joybarlar sanı kóbeydi, sonday-aq, xalıqaralıq grantlar kólemi keńeydi. Universitet oqıtıwshıları abıraylı Scopus hám Web of Science bazalarına kiriwshi jurnallarda ilimiy maqalalar járiyalawdı kúsheytti, bul bolsa ilimiy potencal kórsetkishleriniń ósiwine tiykar bolmaqta.
Xalıqaralıq birge islesiw sheńberinde oqıw baǵdarlamalarınıń sapası jaqsılanıp, bir qatar pánler inglis tilinde oqıtıla basladı. Sırt eldegi studentler sanınıń artıwı hám xalıqaralıq professorlardı oqıw procesine tartıw universitettiń akademiyalıq ortalıǵın internacionallastırıwǵa xızmet etpekte.
Ámelge asırılıp atırǵan bul jumıslar nátiyjesinde Qaraqalpaq mámleketlik universiteti abıraylı xalıqaralıq reytingler – QS World University Rankings hám Times Higher Education (THE) reytingleriniń tiykarǵı indikatorları boyınsha óz poziciyasın bekkemlemekte. Atap aytqanda:
-akademiyalıq abıray (academic reputation);
-ilimiy izertlewlerdiń sapası hám citirovkalanıwı;
-xalıqaralıq professor-oqıtıwshılar hám studentlerdiń úlesi;
-bilim beriw procesiniń sapası;
-xalıqaralıq birge islesiw hám birgeliktegi basılımlar kórsetkishleri boyınsha unamlı dinamika baqlanbaqta.
Sonday-aq, universitet THE Impact Rankings sheńberinde Turaqlı rawajlanıw maqsetlerine (SDGs) úles qosıw boyınsha óz jumıslarınıń kólemin keńeytip, ekologiya, sapalı bilimlendiriw, innovaciya hám regionallıq rawajlanıw baǵdarlarında jedel jumıslar alıp barmaqta.
Ulıwma alǵanda, Qaraqalpaq mámleketlik universitetinde xalıqaralıq baylanıslardı bekkemlewge qaratılǵan jumıslaroqıw orınınıń global bilim maydanında tán alınıwına, reyting kórsetkishleriniń izbe-iz ósiwine hám onıń básekige shıdamlı universitet sıpatında qáliplesiwine bekkem tiykar bolmaqta.
– Aldaǵı rejeler haqqında nelerdi aytar edińiz.
– Qaraqalpaq mámleketlik universitetinde xalıqaralıq baylanıslardı bunnan bılay da bekkemlew hám olardı jańa sapa basqıshına alıp shıǵıw kelesi jıllardaǵı tiykarǵı strategiyalıq rejeler qatarına kiredi.
Keleshekte universitet sırt eldegi abıraylı joqarı oqıw orınları menen birge islesiw geografiyasın keńeytiw, ásirese, Evropa, Aziya hám Amerika regionlarındaǵı jetekshi universitetler menen tiykarǵı akademiyalıq birge islesiwdi ornatıwdı rejelestirmekte. Bul sheńberde qospa tálim baǵdarlamaları, birgeliktegi magistratura hám doktorantura baǵdarlamaların iske qosıw rejelestirilgen.
Professor-oqıtıwshılar ushın aldınǵı sırt el universitetlerinde ilimiy stajirovkalar hám birgeliktegi ilimiy laboratoriyalar shólkemlestiriw rejelestiriledi. Sonday-aq, Scopus hám Web of Science bazalarına kiriwshi jurnallarda basılımlar sanın arttırıw hám xalıqaralıq citataciyalawdı kóteriwge ayrıqsha itibar qaratılmaqta.
Studentler ushın xalıqaralıq akademiyalıq mobillik baǵdarlamaların keńeytiw, sırt el grantları hám stipendiyalarǵa tayarlaw mexanizmlerin kúsheytiw, inglis tilinde oqıtıw pánleri hám baǵdarlamalarınıń sanın kóbeytiw rejelestirilgen. Sonday-aq, sırt elli studentlerdi qızıqtırıw boyınsha marketing hám rekruting ilajları kúsheytiledi.
Keleshektegi rejelerde universitetti QS World University Rankings hám Times Higher Education (THE) reytinglerine tolıq hám sistemalı túrde kirgiziw, olardaǵı kórsetkishlerdi izbe-iz jaqsılaw tiykarǵı maqset etip belgilengen. Bul ushın akademiyalıq abıray, ilimiy izertlewdiń sapası, xalıqaralıq birge islesiw hám turaqlı rawajlanıw indikatorları boyınsha anıq “jol kartaları” islep shıǵıladı.
Ulıwma alǵanda, Qaraqalpaq mámleketlik universiteti aldaǵı rejelerinde xalıqaralıq bilimlendiriw hám ilim keńisliginde óz ornın bekkemlew, regionallıq emes, al global dárejede básekige shıdamlı universitetke aylanıwdı óz aldına tiykarǵı maqset etip qoymaqta.
-Haqıyqatında da izbe-izlikte alıp barılıp atırǵan jumıslar, universitettiń jańa imkaniyatlar hám úlken dárejelerge erisiwine tiykar jaratarı anıq. Bul baǵdarda universitet jámáátine hám Siziń jumıslarıńızda tabıslar tileymiz. Mazmunlı sáwbetińiz ushın raxmet.

Sáwbetlesken Gulnara Turdıshova, Qaraqalpaqstan xabar agentliginiń sholıwshısı