Ekonomikalıq izertlewler hám reformalar orayı tárepinen bahalanǵan Isbilermenlik belsendiligi indeksi (IBI) 2025-jıl dawamında ortasha ózgeriw qásiyetine iye bolıp, ótken jılǵa salıstırǵanda ortasha 9,8 procentke arttı. Bul bolsa Ózbekstanda isbilermenlik belsendiligi indeksi ótken jıl dawamında unamlı saqlanıp qalǵanın ańlatadı.
Maǵlıwmat ushın, xojalıq júrgiziwshi subektlerdiń belsendiligi 4 komponent, yaǵnıy bankleraralıq tólem operaciyaları (qarjılar aylanısı tezligi), tovar-shiyki zat birjasındaǵı belsendilik (Respublikalıq tovar-shiyki zat birjasında tiykarǵı 34 túrdegi tovarlar sawdasınıń kólemi), jumıs alıp barıp atırǵan subektler sanınıń dinamikası, jańa túrdegi brendlerdiń dizimge alınıwı arqalı bahalanadı.
Atap aytqanda, Respublikalıq tovar-shiyki zat birjasında tiykarǵı 34 túrdegi tovarlardıń sawdası 2025-jılı jámi 85 239,2 mlrd. sumdı qurap, ótken bir jıl dawamında 17 procentke (12 369,8 mlrd. sumǵa) artqan.
Usı dáwirde jumıs alıp barıp atırǵan xojalıq júrgiziwshi subektlerdiń sanı 2026-jıl 1-yanvar jaǵdayına 9,4 procentke artqan (453 545 ten 496 212 ge). Onda iri isbilermenlik penen shuǵıllanıwshı kárxanalardıń sanı 11 procentke (3 677 den 4 083 ge) hám kishi kárxanalar 12,7 procentke (358 116 dan 403 767 ge) artqan bolsa, fermer xojalıqları 3,7 procentke (91 752 den 88 362 ge) azayǵan.
Tallawlarǵa bola, Respublikada tólem operaciyalarınıń sanı 2025-jıl dawamında 75 742 mıńdı quradı, 2024-jılǵa salıstırǵanda 1 procentke azayıp (732,2 mıń tranzakciyaǵa) ortasha dárejede qalǵan.
Tólem operaciyaları Oraylıq banktiń bankleraralıq tólem sisteması arqalı ámelge asırılǵan memorial order hújjetleri, tólem tapsırması, tólem talapnoması, inkassa tapsırması hám akkreditivke arzalar sanınıń jıyındısı menen túsindiriledi.
2025-jıl dawamında yuridikalıq táreplerdiń 4 629 jańa tovar belgileri hám tovar atamaları dizimnen ótkerilgen bolıp, ótken jılǵa salıstırǵanda 6,4 procentke azayǵan.
Sonday-aq, Isbilermenlik belsendiligi indeksi 2025-jıl dekabr ayında 1067 birlikti qurap, ótken ayǵa salıstırǵanda 6,7 procentke hám ótken jıldıń sáykes dáwirine salıstırǵanda bolsa 22,3 procentke sezilerli dárejede artqan.
2025-jıldıń dekabr ayında Isbilermenlik belsendiligi indeksi ótken ayǵa salıstırǵanda 6,7 procentke artıp, 1067 birlikti quraǵanı, xojalıq júrgiziwshi subektlerdiń bank esap betlerindegi operaciyalar sanı boyınsha komponent 17,9 procentke artqanı, tovar-shiyki zat birjasında shiyki zat satıp alıw jedelligi 1,3 procentke azayǵanı, jumıs alıp barıp atırǵan xojalıq júrgiziwshi subektler boyınsha komponent 0,5 procentke artqanı, tovar belgileri boyınsha komponent 26,3 procentke artqanına baylanıslı bolǵan.
2025-jıldıń dekabr ayında Isbilermenlik belsendiligi indeksiniń barlıq aymaqta ótken ayǵa salıstırǵanda ósiwi baqlanǵan. Sonıń ishinde, Qashqadárya (59,9 procent), Sırdárya (53,6), Surxandárya (51,9 procent) hám Tashkent wálayatında (49,8 procent) sezilerli dárejede ósiw baqlanǵan.
2025-jıldıń dekabr ayında bankleraralıq tólem operaciyalarınıń sanı 7 053,2 mıńdı quradı hám 2025-jıldıń noyabr ayına salıstırǵanda 1 075,6 mıń tranzakciyaǵa (17,9 procent) artqan.
2025-jıldıń dekabr ayında respublikanıń 14 aymaǵında yuridikalıq tárepler arasındaǵı bank operaciyalarınıń sanı ótken ayǵa salıstırǵanda artqan. Atap aytqanda, Qaraqalpaqstan Respublikası (53,7 procent), Qashqadárya (45,6 procent), Surxandárya (39,2 procent) hám Sırdárya (36,7 procent) wálayatlarında sezilerli ósiw baqlanǵan.
2025-jıldıń dekabr ayında IFInıń birja komponenti 0,9867 birlikti quradı. Bul bolsa, bul komponenttiń ótken ayǵa salıstırǵanda 1,3 procentke azayǵanın ańlatıp, hár bir kelisim boyınsha satıp alınǵan tovarlardıń ortasha kólemi 1,1 procentke artqanı hám dúzilgen kelisimler sanı 3,8 procentke azayǵanı menen túsindiriledi.
Respublikalıq tovar-shiyki zat birjasında tovarlar sawdasınıń ulıwma aylanısınıń kólemi 2025-jıl dekabr ayında 8 071 mlrd. sumdı qurap, bul kórsetkish ótken ayǵa salıstırǵanda 15,6 procentke artqan.
Jumıs alıp barıp atırǵan xojalıq subektleri boyınsha komponent 2025-jıl dekabr ayında 1,0047 birlikti qurap, ótken ayǵa salıstırǵanda 0,5 procentke artqan. Onda 2025-jıl dekabr ayında barlıq túrde jumıs alıp barıp atırǵan xojalıq júrgiziwshi subektlerdiń sanı ótken ayǵa (493 863 birlik) salıstırǵanda 2 347 birlikke artıp, 496 212 birlikti quraǵan.
Iri isbilermenlik penen shuǵıllanıwshı kárxanalardıń sanı bolsa 22 ge artqan. Esap beriw dáwirinde, kishi kárxanalardıń sanı 401 462 den 403 767 ge artqan (2305). Sonday-aq, fermer xojalıqlarınıń sanı 88 340 tan 88 362 ge shekem (22 ta) artqan. Iri isbilermenlik penen shuǵıllanıp atırǵan subektlerdiń sanı 4 083 ti qurap, ótken ayǵa salıstırǵanda 22 ge artqan.
2025-jıl dekabr ayında sawda belgilerin qorǵaw boyınsha indeks 1,2627 birlikti qurap, ótken ayǵa salıstırǵanda 26,3 procentke artqan.
2025-jıldıń dekabr ayında yuridikalıq tárepler tárepinen 447 tovar belgileri hám tovar atamaları dizimnen ótkerilgen.

Mohigul Qosimova tayarladı,
ÓzA