Kók kóylek – naǵıslı bayram kóylegi, qaraqalpaq hayal-qızlarınıń dástúriy kiyiminiń eń jarqın hám siyrek ushırasatuǵın elementlerinen biri. Izertlewshilerdiń pikirinshe, xalıq arasında saqıyna kóylek yamasa kestelengen kóylek dep te atalatuǵın bunday kóyleklerdiń Oraylıq Aziyada basqa xalıqlar kiyimleri arasında uqsası joq. Sol sebepli kók kóylek xalıq mádeniyatınıń siyrek ushırasatuǵın kubılısı.
Kórinisi jaǵınan kúndelikli kóylekke uqsaydı: iyni tigissiz, erkin pishilgen, qaptal táreplerinde kishi jırtıqları bar, uzın hám keń jeńleri úshmúyeshli qosımshalar menen bezelgen. Kóylek qolda toqılǵan paxta gezlemesinen – bózden tigilgen bolıp, ol tábiyǵıy indigo boyawı menen qolda boyalǵan hám gezlemege toyǵın kók reń berilgen. Jaǵası ensiz, tik, kókirek bólimi ashıq kesimli boladı.
Kóylektiń aldı qızıl, sarı, jasıl hám aq reńdegi jipek sabaqlar menen toqılǵan bay kesteler menen bezelgen. Qıya qatarlar boylap romblar, kvadratlar jáne sheńberli naǵısları jaylastırılǵan. Jeńleriniń shetleri qızıl jipek sabaq penen jiyeklengen, bul kóylektiń dekorativlik tásirin kúsheytedi.
Izertlewshiler onı áyyemgi kiyimlerdegi qorǵawshı hám saqlawshı kúsh haqqındaǵı ideyalarǵa tán dep shamalaydı. Bul naǵıslarda «Qırıq qız» eposında jırlanǵan massaget qızlarınıń áskeriy kiyimindegi úlgiler, sonıń menen birge túrli dáwirlerdiń dástúrleri, diniy isenimi hám kórkemligi sáwlelengen.
Savickiy muzeyi ushın kók kóylekler ayrıqsha áhmiyetke iye. Onıń kollekciyasında házirgi kúnde Igor Savickiy tárepinen 1960-jılı Qaraqalpaqstannıń Qaraózek, Taxtakópir hám Qanlıkól rayonlarınan jıynalǵan kók kóylektiń tórt túri saqlanbaqta. Bul siyrek ushırasatuǵın buyımlar kesteshiliktiń jergilikli ózgesheliklerin sáwlelendiredi, aymaqtıń tariyxı hám mádeniy esteliginiń haqıyqıy gúwası bolıp esaplanadı.
Kók kóylekti qaraqalpaqlar mádeniyatınıń ózine tán “jılnaması” – sóz benen emes, iyne hám sabaq penen dóretilgen, ásirler dawamında bizge jetip kelgen quramalı hám tásirli derek dep ataw múmkin.

Qaraqalpaqstan xabar agentligi