Densawlıqtı saqlaw ministriniń “Farmakologiyalıq qurallar hám dári qurallarınıń klinikalıq izertlewlerin ótkeriw tártibi haqqındaǵı rejeni tastıyıqlaw haqqında”ǵı buyrıǵı Ádillik ministrliginde dizimnen ótkerildi ( dizim nomeri 3745-san, 06.01.2026-jıl).
Bul hújjet farmakologiyalıq qurallar hám dári qurallarınıń klinikalıq izertlewlerin ótkeriw tarawında birden-bir, anıq hám xalıqaralıq talaplarǵa sáykes huqıqıy mexanizmdi engiziwge qaratılǵan. Reje dári qurallarınıń qáwipsizligi, nátiyjeliligi hám ózlestiriliwi múmkin ekenligin insan qatnasıwında ilimiy tiykarda bahalawdı támiyinlep, nawqaslardıń ómiri hám densawlıǵın qorǵawdı tiykarǵı wazıypa sıpatında belgileydi.
Rejege muwapıq, farmakologiyalıq qurallar hám ayırım kategoriyadaǵı dári quralları tek ǵana klinikalıq izertlewlerdiń unamlı nátiyjeleri tiykarında medicina ámeliyatında qollanıw ushın ruqsat etiledi. Sonıń menen birge, qáwipsizligi hám nátiyjeliligi aldın dálillengen, Jáhán densawlıqtı saqlaw shólkemi (JDSSh) tárepinen qayta kvalifikaciyalanǵan yamasa bioekvivalentligi tán alınǵan dári quralları ushın klinikalıq izertlew ótkeriw talabı qoyılmaydı. Bul qatnas ilimiy tiykarlanǵan qadaǵalawdı kúsheytiw menen bir qatarda, islep shıǵarıwshılar hám importyorlar ushın artıqsha byurokratiyalıq tosqınlıqlardı azaytıwǵa xızmet etedi.
Klinikalıq izertlewlerdi ótkeriw haqqındaǵı qarar Farmacevtika ónimleri qáwipsizligi orayınıń usınısı tiykarında Ekspertler keńesi tárepinen qabıl etiledi. Klinikalıq izertlewler tek ǵana Ózbekstan Respublikası Densawlıqtı saqlaw ministrligi tárepinen tastıyıqlanǵan klinikalıq bazalarda, “Jaqsı klinikalıq ámeliyat” (GCP) standartlarına qatań ámel etken halda ámelge asırıladı. Izertlew procesi laboratoriya sınawlarınan baslap, hújjetlerdiń birlemshi hám qánigelestirilgen ekspertizası, biyǵárez ekspertlerdiń juwmaǵı hám Etika komitetiniń bahasın óz ishine alǵan bir neshe basqıshtı qamtıp aladı.
Rejede klinikalıq izertlew subektleriniń huqıqları ayrıqsha qorǵalǵan. Izertlewde qatnasıw tek ıqtıyarlı bolıp, hár bir qatnasıwshı izertlewdiń mánisi, kútilip atırǵan nátiyjeleri hám itimallıq qáwip-qáterleri haqqında aldınnan tolıq hám túsinikli maǵlıwmat aladı. Qatnasıwshı qálegen basqıshta izertlewden shıǵıw huqıqına iye bolıp, bul onıń keyingi emleniwine hesh qanday unamsız tásir kórsetpeydi. Jas óspirim yamasa ámeliy uqıpsız shaxslar qatnasıwında izertlew ótkerilgende bolsa olardıń nızamlı wákillerinen jazba razılıq alınıwı májbúriy bolıp esaplanadı.
Klinikalıq izertlewler dawamında keri tásirler hám asqınıwlar qatań qadaǵalaw astında boladı. Eger dári-dármaq nawqastıń ómiri hám densawlıǵına qáwip tuwdırsa yamasa klinikalıq jaqtan nátiyjesiz ekenligi anıqlansa, klinikalıq izertlew belgilengen tártipte toqtatıladı. Bunday jaǵdaylarda nawqas mápleri ústin esaplanadı hám tiyisli operativ ilajlar kóriledi. Klinikalıq izertlew juwmaǵında klinikalıq baza tárepinen tayarlanǵan klinikalıq izertlew esabatı juwmaqlawshı ekspertizadan ótkerilip, sonnan keyin dári quralın medicina ámeliyatında qollanıw máselesi kórip shıǵıladı.
Bul reje islep shıǵarıwshılar hám arza beriwshilerge de joqarı juwapkershilik júkleydi. Atap aytqanda, klinikalıq izertlewlerge baylanıslı qárejetlerdi qaplaw, izertlew subektlerin qamsızlandırıw, hújjetlerdi belgilengen talaplar tiykarında tayarlaw jáne monitoring hám audit processleri ushın zárúr sharayatlardı jaratıw olardıń minnetlemesi bolıp esaplanadı.
Juwmaqlap aytqanda, farmakologiyalıq qurallar hám dári qurallarınıń klinikalıq izertlewlerin ótkeriw boyınsha tastıyıqlanǵan bul reje dári qurallarınıń ilimiy tiykarda bahalanıwın, nawqaslardıń huqıqların isenimli qorǵawdı jáne mámleketlik qadaǵalawdıń ashıq-aydın hám nátiyjeli mexanizmlerin támiyinleydi.

ÓzA