Kommunallıq xızmetlerdiń bahaları bazar principleri tiykarında qáliplesip atırǵan bir waqıtta xalıqtıń sociallıq qorǵawǵa mútáj qatlamın qollap-quwatlaw mámleketlik siyasatta tiykarǵı wazıypa bolıp qalmaqta. Usı maqsette kem támiyinlengen shańaraqlar ushın elektr energiyası hám tábiyǵıy gaz qárejetlerin qaplawǵa qaratılǵan kompensaciya mexanizmleri jáne de jetilistirildi.
Jańa tártipke bola, endi járdemge mútáj xalıq mámleketlik kompensaciyanı alıw ushın onlayn tárizde múrájat etiw imkaniyatına iye boladı. Bul puqaralar ushın qolaylıq jaratıw, mámleketlik xızmetlerdi sanlastırıw hám artıqsha qaǵazpazlıqtı azaytıwǵa xızmet etedi.
Ózbekstan Respublikası Ministrler Kabinetiniń 2025-jıl 31-dekabrde qabıl etilgen “Kem támiyinlengen shańaraqlardı janılǵı-energetika tarawında qollap-quwatlaw tártibin jetilistiriw haqqında”ǵı qararına muwapıq, janılǵı-energetika tarawında xalıqtı sociallıq qollap-quwatlaw sisteması qayta kórip shıǵıldı. Usı qarar menen 2024-jıl 16-apreldegi 204-sanlı qararǵa ózgerisler hám qosımshalar kirgizilip, elektr energiyası hám tábiyǵıy gaz tutınıwınıń bazalıq norma sheńberindegi jáne normadan asqan bólegi ushın tólenetuǵın kompensaciyalardı tayınlaw tártibi belgilep berildi.
Atap aytqanda, Prezident janındaǵı Sociallıq qorǵaw milliy agentligine Sanlı texnologiyalar ministrligi menen birgelikte 2026-jıl 1-fevralǵa shekem kompensaciya tayınlaw boyınsha onlayn arza qabıl etiw sistemasın engiziw wazıypası júklendi. Sonıń menen birge, bul mámleketlik xızmetti kórsetiwdiń hákimshilik reglamenti de tastıyıqlandı.
Kompensaciya alıw tileginde bolǵan puqaralar hár aydıń 16-sanına shekem tómendegi usıllar arqalı múrájat etiwi múmkin. Mámleketlik xızmetler orayına yamasa wákillikli uyımǵa tikkeley múrájat etiw, shańaraq jasaytuǵın máhállege biriktirilgen sociallıq xızmetker arqalı, “Birden-bir milliy sociallıq qorǵaw” málimleme sisteması yamasa Birden-bir interaktiv mámleketlik xızmetler portalı arqalı erkin túrde múrájat etiwi múmkin.
Eger ótkerilgen úyreniw nátiyjesinde shańaraq Sociallıq qorǵawdıń birden-bir reestrine kirgizilgen dep tabılsa, keyingi aydan kompensaciya tayınlaw haqqındaǵı qarar avtomat túrde qáliplestiriledi hám shańaraq tólem dizimine kirgiziledi.
Shańaraq reestrge kirgizilmegen bolsa, onıń turaq jay hám avtotransport quralları bar ekenligi, sonday-aq, jan basına tuwra keletuǵın dáramatınıń minimal tutınıw qárejetleriniń 1,5 esesinen artpaǵanı qosımsha tártipte bahalanadı.
Tómendegi jaǵdaylarda kompensaciya beriwden bas tartıladı. Shańaraqtıń jan basına dáramatı belgilengen normadan joqarı bolsa, múlkte birewden artıq kóshpes múlk yamasa jer uchastkası bar bolsa, belgilengen múddetten kem islep shıǵarılǵan avtotransport yamasa arnawlı texnikaǵa iyelik etse, shańaraqqa aldın kompensaciya tayınlanǵan bolsa kompensaciya beriwden bas tartıladı.
Kompensaciya qarjıları Sociallıq qorǵaw milliy agentligi tárepinen qáliplestirilgen dizimler tiykarında AK “Xalıq banki” arqalı puqaralardıń sociallıq yamasa bank kartalarına ótkerip beriledi. Tólemler arza berilgen aydan keyingi aydıń 27-sánesine shekem ámelge asırıladı.
Maǵlıwmat ornında aytıw kerek, bul kompensaciyalar elektr energiyası hám gaz tarifleri arttırılǵan 2024-jıldan baslap engizilgen bolıp, tutınıwdıń sociallıq normasınan artıq paydalanǵan kem támiyinlengen xojalıqlardı qollap-quwatlawǵa qaratılǵan.

Sh.Mamaturopova,
ÓzA