Sońǵı jılları elimizde xalıq xojalıǵınıń barlıq tarawlarında úlken ózgeris hám jańalanıwlar júz bermekte. Ekonomikamız jańadan qáliplesip, bazar qatnasıqları hám sociallıq qorǵaw keńeyip, nızam ústinligi bekkemlendi. Eń áhmiyetlisi, reformalarımızdıń nátiyjesin hár bir máhálle, hár bir shańaraq hám hár bir insan kúndelikli turmısında sezbekte.
Bul haqqında húrmetli Prezidentimizdiń Ózbekstan Respublikası Oliy Majlisi hám xalqımızǵa Múrájatında ayrıqsha atap ótti.
– Bir sóz benen aytqanda, biz reformalardı anıq ámeliy nátiyjege aylandırıwdı úyrendik. Bunıń tastıyıǵın barǵan sayın jańasha kóriniske iye bolıp atırǵan qala hám awıllarımızda, zamanagóy kárxanalar, sawda-servis orınları, mektep, baqsha hám emlewxanalar, abat kóshe hám máhálleler, transport-logistika sisteması, sanlı xızmetler mısalında ayqın kóriw múmkin, – degen edi mámleketimiz basshısı óziniń Múrájatında.
Sonday-aq, Prezidentimiz tárepinen dúnya kóleminde óndiris hám transport-logistika shınjırları úzilgen, shiyki zat hám qarjı resurslarınıń bahası artqan sharayatta da mámleketimiz ekonomikası isenimli hám turaqlı ósiwdi dawam ettirip atırǵanı, bul nátiyjeler dúnya jámiyetshiligi hám abıraylı xalıqaralıq shólkemler tárepinen tán alınıp, 2025-jılı tariyxımızda birinshi márte jalpı ishki ónimimiz 145 milliard dollardan asqanı ayrıqsha atap ótildi.
Haqıyqatında da, húrmetli Jurtbasshımız óz múrájatında aytıp ótkenidey, ótken jılı ekonomikamızǵa tartılǵan sırt el investiciyalarınıń kólemi 43,1 milliard dollarǵa jetip, jámi investiciyalardıń jalpı ishki ónimdegi úlesi 31,9 procentti quramaqta. Bul bolsa ekonomikamız kelesi jıllarda da joqarı pátler menen turaqlı ósip barıwı ushın tiykar boladı.
Ózbekstannıń xalıqaralıq maydandaǵı abırayı hám statusı, xalıqaralıq reytinglerdegi ornı barǵan sayın bekkemlenip barmaqta. Atap aytqanda, jetekshi xalıqaralıq reyting agentlikleri mámleketimizdiń suveren reytingin “VV-“dan “VV” dárejesine kóterdi.
Búgingi kúnde jámiyetimizde hár qıylı pikir hám kózqaraslar bolıwı tábiyǵıy. Bul – demokratiyanıń birlemshi talabı. Biraq, milleti, tili hám dinine qaramastan, pútkil elimizdi birlestiretuǵın ullı bir ideya bar. Ol da bolsa, Watan mápi, xalqımızdıń mápi.
Mine, usınday ullı maqsetke erisiwde máhálle sistemasınıń ornı hám tásiri sheksiz. Sebebi máhálle tınısh hám tatıw bolsa, jámiyetimiz tınısh hám awızbirshilikli boladı. Máhálle rawajlansa, pútkil mámleketimiz rawajlanadı.
Usılardıń barlıǵın esapqa alıp, Prezidentimiz 2026-jıldı elimizde “Máhálleni rawajlandırıw hám jámiyetti ilgeriletiw jılı”, dep járiyaladı hám xalqımız tárepinen jıllı kútip alındı. Máhálle-insan kapitalın jáne de bayıtıwdaǵı kúsh, mámleketimizdi, xalkımızdı birlestiriwshi milliy ideyalar jolında xızmet etiwshi sistema sıpatında atap ótiliwi, hár bir máhálle jetiligine úlken juwapkershilik júklep, olardı óz ústinde ele de ayanbay miynet etiwge shaqırıq uranı boldı.
2026-jılı ámelge asırılatuǵın eń áhmiyetli 6 tiykarǵı baǵdardıń birinshi tiykarǵı baǵdarın – máhálle infrastrukturasın bunnan bılay da jaqsılawǵa qaratılǵanı, elimiz máhállerinde keń kólemli úlken jumıslar ámelge asırılatuǵınan derek beredi.
Sonıń ushın bıyılǵı jıldan máhálleni rawajlandırıw boyınsha kompleksli qatnas engiziledi. Atap aytqanda, hár bir wálayatta 2-3 rayondı tańlap, olardaǵı barlıq máhállede barlıq mashqalalardı bir waqıttıń ózinde sheshetuǵın sistema jaratıladı. Tańlap alınǵan 33 rayon hám 330 awır sharayatlı máhálledegi jumıslar Úrgit tájiriybesi tiykarında shólkemlestiriledi. Olarda bir waqıttıń ózinde isbilermenlik infrastrukturası da rawajlandırıladı. Bul maqsetler ushın barlıq derekler esabınan 8,5 trillion sum qarjı ajıratıladı.
Deputatlarǵa óz okrugindegi mashqalalardı sheshiw ushın 500 milliard sum, hár bir deputatqa 3,3 milliard sumnan beriledi. Bul baǵdarda “jasıl aymaq,” “jasıl baǵ” jaratıw boyınsha hár bir deputattıń baslamasına qosımsha 330 million sumnan qaratıladı. Bunday qatnas arqalı 2030-jılǵa shekem barlıq rayonlardaǵı máhállelerge Jańa Ózbekstan kórinisi alıp kelinedi.
Álbette, bul jumıslardı nátiyjeli shólkemlestiriw ushın rayon byudjetiniń dáramatların keminde 2 esege kóbeytiwge sharayat jaratıp beriw zárúr. Usı maqsette, 2026-jıl 1-yanvardan baslap, qosımsha qun salıǵınan túsimniń Tashkent qalasında 5 procenti, qalǵan aymaqlarda 20 procenti qaldırılıp, bul qarjınıń yarımı rayonlardıń byudjetine ótkeriledi. Bunnan tısqarı, dáramatlardıń prognozǵa salıstırǵanda arttırıp orınlanǵan bóleginiń 50 procenti, egislik jerlerdi ijaraǵa beriw hám bazarlardan túsimler de tolıq rayon byudjetine beriledi.
Wálayat, rayon hákimlerine nátiyjesiz hám bir-birin qaytalaytuǵın shtat birliklerin qısqartıp, únemlengen qarjını xalıq ortalıǵında qoyǵan máselelerdi sheshiw ushın ajıratıwǵa ruqsat beriledi. Bul arqalı rayonlardıń byudjetinde jılına 5 trillion sumlıq qosımsha derek qáliplesedi hám ol máhállelerdiń infrastrukturasın jaqsılawǵa jumsaladı. Sonday-aq, 2026-jıldan baslap, birinshi márte máhálle infrastrukturasın rawajlandırıw ushın 20 trillion sumdı wálayatlardıń ózlerine beriledi. Eń áhmiyetlisi, bul qarjılardıń hár bir sumı xalqımız ushın qosımsha qun jaratıwı zárúr. Sonıń ushın bul pullar ulıwma qaysıdur rayon ushın emes, al máhállede jumıs orınların jaratatuǵın, xalıqtı dáramatlı etetuǵın anıq joybarlarǵa baǵdarlanadı.
Bunnan tısqarı, 2026-jılı “máhállede sanaat hám xızmet” joybarı arqalı 10 mıńnan aslam óndiris hám xızmet kórsetiw joybarların iske qosıw ushın 5 trillion sum kredit beriledi. Kredit procentiniń milliy valyutada 10 procentke shekemgi, sırt el valyutasında 4 procentke shekemgi bólegi Isbilermenlik kompaniyasınan qaplap beriledi. Bunıń ushın da byudjetten 400 milliard sum qaratıladı. Nátiyjede máhállelerde 100 mıń jańa jumıs ornı jaratıladı.
Hár bir máhállede 40 tan mikrojoybardı ámelge asırıp, 360 mıń xalıqtı jumıs penen támiyinlew ushın máhálle bankirleri hám hákim járdemshilerine 2026-jılı jáne 7,5 trillion sum resurs ajıratıladı. Jańa jılda máhállelerdegi xalıqtı, atap aytqanda, hayal-qızlardı sportqa keńnen tartıw, onıń ushın zárúr infrastrukturanı jaratıw boyınsha úsh jıllıq baǵdarlama qabıl etip, oǵan 1 trillion sum qaratıladı. Máhálle jaslarınıń kitapqumarlıqqa bolǵan qızıǵıwshılıǵın jáne de arttırıw maqsetinde mektep kitapxanaların hár jılı 10 million kórkem ádebiyatlar menen támiyinlep baradı.
Mine, usınday jumıslarımızdıń nátiyjesinde 2026-jılı 1 million adamdı turaqlı jumıs penen támiyinlep, 181 mıń shańaraqtı kámbaǵallıqtan shıǵarılıp, kámbaǵallıq hám jumıssızlıq dárejesin 4,5 procentke túsiriledi hám kámbaǵallıqtan jıraq máhállelerdiń sanı 3,5 mıńǵa jetkeriledi.
Álbette, men deputat sıpatında Prezidentimizdiń bul baslamasın tolıq qollap-quwatlayman. Sebebi, máhálle abat bolsa, el abat bolıp, pútkil xalqımız tınısh-tatıw hám abadan turmısta jasaydı.

F.Palvanova,
Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń deputatı.
Shımbay rayonındaǵı Berdaq MPJ baslıǵı.
Qaraqalpaqstan xabar agentligi