Ózbekstanda insan huqıqların qorǵaw, jámiyetlik qáwipsizlikti támiyinlew hám jınayatshılıqtıń aldın alıw baǵdarında ámelge asırılıp atırǵan sistemalı reformalar xalıqaralıq reyting hám indekslerdegi unamlı nátiyjeler arqalı óz tastıyıǵın tappaqta. Ózbekstan Respublikası Kriminologiya izertlew institutı bergen maǵlıwmatqa tiykarlansaq, 2025-jıldıń juwmaqlarına bola, mámleketimiz bir qatar abıraylı xalıqaralıq kórsetkishlerde óz ornın bekkemlep, ayırım reytinglerde tariyxıy eń joqarı nátiyjelerge erisken.

Ishki isler uyımları hám huqıq qorǵaw uyımlarınıń insan huqıqları menen nızamlı máplerin isenimli qorǵaw, jınayatlardıń erte aldın alıw hám jámiyetlik qáwipsizlikti támiyinlewge qaratılǵan izbe-iz jumısı bolsa mámlekettiń xalıqaralıq abırayınıń artıwına xızmet etpekte.
Oǵan bola, 2025-jılı Ózbekstan AQShtıń Vashington qalasında jaylasqan World Justice Project shólkemi tárepinen qáliplestiriletuǵın “Huqıq ústinligi indeksi”nde 143 mámleket arasında 81-orındı iyelep, ótken jılǵa salıstırǵanda eki tekshe joqarılaǵan. Itibarlı tárepi, bul indeks boyınsha dúnya mámleketleriniń 68 procentinde tómenlew baqlanǵan bir waqıtta, Ózbekstan óz nátiyjesin jaqsılawǵa erisken.
Ayıplanıwshılardıń huqıqları hám tiyisli huqıqıy tártip kórsetkishi boyınsha Ózbekstan 92-orınǵa kóterilgen. Dúzetiw sistemasınıń jınayatshılıqtı azaytıwdaǵı nátiyjeliligi indikatorında bolsa mámleketimiz 20-orındı iyelep, eki tekshege ósken. Sonday-aq, jınayatshılıqtıń joqlıǵı hám ádil sudlaw sistemasınıń qalıslıǵı boyınsha da reytingtegi orınlar jaqsılanǵan.
Bunnan tısqarı, Xalıqaralıq ekonomika hám tınıshlıq institutı (Institute for Economics & Peace) tárepinen tayarlanatuǵın “Qáwipsizlikti seziw indeksi”nde Ózbekstan 0,072 ball menen birinshi orındı iyelep, dúnyadaǵı eń qáwipsiz mámleketler qatarına kirgen.
Sonıń menen birge, 2025-jılǵı “Globallıq innovaciya indeksi” nátiyjelerine bola, Ózbekstan 139 mámleket arasında 79-orındı bánt etip, mámleket tariyxında birinshi márte top-80 ge kirgen.
Bul ótken jılǵa salıstırǵanda tórt tekshege joqarılawdı ańlatadı.
Dáramat toparı boyınsha Ózbekstan 7-orındı, Oraylıq hám Qubla Aziya regionında bolsa 3-orındı iyelegen.
Bul kórsetkishler Oraylıq hám Qubla Aziya regionında Ózbekstan Hindstan hám Irannan keyin úshinshi orında ekenin kórsetip, Qazaqstan, Rossiya hám Túrkiya sıyaqlı mámleketlerden joqarı nátiyje ekenin tastıyıqlaydı.
Házirgi waqıtta mámleketimiz tórt jıldan berli “Innovation overperformer” – yaǵnıy ekonomikalıq imkaniyatlarına salıstırǵanda joqarı innovaciyalıq nátiyjelilikke iye mámleket statusın saqlap kelmekte. Bunnan tısqarı, Ózbekstan 2025-jılı World Happiness Report reytinginde 47-orındı, JDSShnıń jol háreketi qáwipsizligi boyınsha esabatında 60-orındı, Women, Business and Law indikatorında 90-orındı hám Globallıq kiberqáwipsizlik indeksinde T-2 dárejesin bánt etip, ótken jılǵa salıstırǵanda jáne de joqarı kórsetkishlerge erisken.
Atap ótiw orınlı, joqarıdaǵı nátiyjeler Ózbekstanda shaxstıń, jámiyet hám mámlekettiń máplerin qorǵaw, sud-huqıq sistemasın jetilistiriw hám nızam ústinligin támiyinlewge qaratılǵan reformalardıń nátiyjesiniń ayqın kórinisi bolıp esaplanadı. Bul processte Kriminologiya izertlew institutınıń analitikalıq qatnası, ilimiy tiykarlanǵan usınısları hám huqıq qorǵaw uyımları menen birgeliktegi nátiyjeli jumısı xalıqaralıq isenimdi bekkemlewde áhmiyetli orın iyelep atırǵanın kóriw múmkin.

M.Eshmirzaeva, ÓzA