Qısqı dem alıs aldınan spirtli ishimlikti tutınıw ádettegidey artıp atırǵan bir waqıtta, Jáhán densawlıqtı saqlaw shólkemi (JDSSh) hámmege jaraqatlaw yamasa zorlıq penen baylanıslı hádiyseler júz beriwiniń tiykarı alkogol sebepli ekenin eskertpekte.

JDSSh esabatına bola, Evropa hám Oraylıq Aziyada joqarıdaǵı faktorlar sebepli baqlanıp atırǵan ólimshilik jaǵdaylarınıń úshten biri spirtli ishimlik ishiwge baylanıslı.
2019-jıl maǵlıwmatı góne kontinentte jaraqatlanıp qaytıs bolǵanlardıń derlik 145 mıńı tikkeley adam óltiriwshi záhárdi qabıl etiwden kelip shıqqanın dálillegen. Bul processte óz janına qastıyanlıq etiw, jol-transport hádiysesi hám jıǵılıwlar tez-tez ushırasqan. Qánigelerdiń atap ótiwinshe, basqa hesh qanday psixoaktiv element, tosattan bolsın, qastan bolsın, bunday dárejede kóp ólimge alıp kelmeydi eken.
JDSShnıń alkogol boyınsha regionallıq keńesgóyi Karina Ferreyra-Borges bılay dep atap ótedi:
– Araq rak keselliginiń jeti túrin óz ishine alǵan awır, juqpaytuǵın keselliklerdi keltirip shıǵaradı. Qalaberdi, insannıń óz háreketlerin qadaǵalaw qábiletin sezilerli dárejede azaytadı, muwapıqlastırıw hám sergeklik teń salmaqlıǵın buzadı, qáwip-qáter itimalın arttıradı. Sol sebepli kóbinese aldın alıw múmkin bolǵan jaraqat yamasa ólimge alıp keledi.
Alkogol turaqlı túrde kúsh kórsetiw hám zorlıqtı keltirip shıǵaratuǵın qáwiplerden biri bolıp qalmaqta. Máselen, 2019-jılı Evropa regionında zorlıq sebepli dizimge alınǵan shama menen 26 500 ólim jaǵdayınıń 40 procentten aslamı araq ishiw menen baylanıslı. Óz janına qastıyanlıq etkenlerdiń úshten bir bóleginen kóbiregi de usı illet sebepli ómirden kóz jumǵan. Eń jamanı, alkogol tek ǵana ishiwshi emes, al onıń átirapındaǵılar, ásirese, hayal-qızlar hám balalarǵa da zıyan jetkeredi. Demek, ishiwshilik jaqın sherikler ushın da qáwip faktorı bolıp esaplanadı.
JDSSh spirtli ishimliklerdiń ásirese jas óspirimler hám jaslarǵa tásirinen ayrıqsha qáweterleniw bildirmekte.
Strukturanıń jol háreketi qáwipsizligi boyınsha regionallıq keńesgóyi Jonatan Passmordıń pikirinshe, jaslar turaqlı túrde ishiwge ádetlenbegen bolsa da, salıstırmalı qısqa waqıtta kóp muǵdarda ishiwge beyim. Bunday háreket nátiyjesinde jol-transport hádiysesi, shógiw, jıǵılıw, sonday-aq, zorlıq islew hám ózine zıyan jetkeriw qáwpi sezilerli dárejede artadı.
Áyyemgi kontinentte alkogol tásirinde jaraqatlanıw dárejesi joqarılıǵı saqlanıp qalmaqta. Evropanıń shıǵıs tárepi bunday ólim jaǵdayı boyınsha eń joqarı kórsetkishke iye. Ayırım mámleketlerde jaraqatlardan qaytıs bolǵanlardıń yarımınan kóbi spirtli ishimlik ishiw menen baylanıslı hádiysege ushıraǵan. Batıs hám qubla mámleketlerde bul kórsetkish 20 procentten artpaydı.
Qánigeler bul ayırmashılıqtı ishiw mádeniyatındaǵı ayırmashılıq, waqtı-waqtı menen ishiwshiliktiń tarqalıwı hám húkimet tárepinen qadaǵalaw ilajınıń nátiyjeliligi, yaǵnıy sawda qaǵıydasına ámel etiw dárejesi hám emlew usılları menen baylanıstıradı.
JDSSh qánigeleri spirtli ishimliklerge joqarı baha hám salıq belgilew, alkogol sawdası saatı hám ornına sheklew qoyıw, marketingti qatań tártipke salıw, más halda mashina aydawǵa qarsı gúresiwdi kúsheytiw, densawlıqtı saqlaw mákemelerinde nawqaslar arasında zıyanlı alkogol tutınıwın erte anıqlaw eń nátiyjeli ilajlar ekenin atap ótpekte.

S.Rahimov, ÓzA