Ózbekstan Respublikasınıń “2026-jıl ushın Ózbekstan Respublikasınıń Mámleketlik byudjeti haqqında”ǵı Nızam joybarı Byudjet kodeksiniń 29-statyasına muwapıq islep shıǵılǵan.

Nızam menen:
– 2026-jıl ushın Ózbekstan Respublikası konsolidaciyalasqan byudjetiniń, sonıń ishinde, Mámleketlik byudjet, mámleketlik maqsetli qorlar hám byudjet shólkemleriniń byudjetten tısqarı qorları jáne Ózbekstan Respublikasınıń Tikleniw hám rawajlanıw qorınıń dáramatları hám qárejetleriniń prognozı, sonday-aq, 2027-2028-jıllar ushın mólsherleri;
– tiykarǵı makroekonomikalıq kórsetkishlerdiń prognozları;
– birinshi dárejeli byudjet qarjıların bólistiriwshiler ushın Ózbekstan Respublikası respublikalıq byudjetinen 2026-jılı ajıratılıp atırǵan qarjılardıń sheklengen muǵdarları;
– Qaraqalpaqstan Respublikası, wálayatlar hám Tashkent qalası jergilikli byudjetleriniń dáramatları hám qárejetleriniń prognozları jáne respublikalıq byudjetten jergilikli byudjetlerge ajıratılıp atırǵan tártipke salıwshı transfertler;
– Mámleketlik qarızdıń hám mámleketlik-jeke menshik sheriklik joybarlarınıń jáne konsolidaciyalasqan byudjet jetispewshiliginiń sheklengen kólemleri belgilengen.
Ózbekstan Respublikasınıń “2026-jıl ushın Ózbekstan Respublikasınıń Mámleketlik byudjeti haqqında”ǵı Nızam joybarı 18 statya hám 10 qosımshadan ibarat.
Nızam joybarında 2026-jıl ushın prognozlar hám 2027-2028-jıllar ushın byudjet mólsherleri tiykarǵı makroekonomikalıq kórsetkishler menen óz-ara muwapıqlıqta islep shıǵılǵan.
Atap aytqanda, 2026-jılı jalpı ishki ónimniń 6,6 procent ósiwi prognoz etilgen. Jalpı ishki ónimniń kútilip atırǵan ósiw pátleri sanaatta óndiristi 6,4 procent, awıl xojalıǵında 4,2 procent, bazar xızmetleriniń 14,5 procentke ósiw esabınan támiyinleniwi prognoz etilmekte (Nızam joybarınıń 2-qosımshası).
Bul rawajlanıw kórsetkishlerine hár bir tarawda baslanǵan strukturalıq reformalardı sapalı dawam ettiriw arqalı erisiw maqset etilgen.
Mámleketlik byudjettiń orta múddetke mólsherlengen prognozlar “Ózbekstan – 2030” strategiyasında belgilengen maqsetler menen únleslikte, yaǵnıy olardı orınlaw wazıypasınan kelip shıǵıp islep shıǵılǵan.
Sonnan kelip shıǵıp, orta múddette makroekonomikalıq, salıq hám byudjet siyasatınıń tiykarǵı baǵdarları etip tómendegiler belgilengen:
– jalpı ishki ónimniń jıllıq ósiwin keminde 6,5-7 procent muǵdarında támiyinlew;
– 2026-2028-jıllarda konsolidaciyalasqan byudjet jetispewshiligin jalpı ishki ónimge salıstırǵanda 3 procentten arttırmaw;
– tiykarǵı salıq stavkaların ózgerissiz saqlap qalıw, isbilermenler ushın teń sharayat, qolaylı biznes ortalıǵın jaratıw hám qosımsha jeńillikler beriw, sonday-aq, xalıq deputatları Keńesleriniń wákilliklerin jetilistiriw;
– qorshaǵan ortalıq hám xalıqtıń salamatlıǵın saqlaw maqsetinde jasıl salıqqa tartıw hám onı ámelge asırıw mexanizmlerin islep shıǵıw;
– salıq hám byudjet siyasatın basqıshpa-basqısh Jáhán sawda shólkeminiń talaplarına beyimlestiriw;
– “Nátiyjege baǵdarlanǵan byudjetlestiriw” ámeliyatına basqıshpa-basqısh ótiwdi dawam ettiriw;
– byudjettiń ashıq-aydınlıǵı dárejesin jáne de kúsheytiw;
– “gender” hám “jasıl” byudjetlestiriw principlerin byudjet procesi menen úylestiriw;
– xalıqtıń real dáramatların arttırıw maqsetinde byudjet shólkemleri xızmetkerleriniń miynet haqısı, pensiya hám napaqalardı hár jılǵı inflyaciya dárejesinen joqarı muǵdarlarda arttırıp barıw;
– 2026-2028-jıllar dawamında mámleketlik qarızdı nátiyjeli basqarıw arqalı jalpı ishki ónimge qatnası 50 procentten artpawın támiyinlew;
– xalıqaralıq ekspertler menen birgelikte nátiyjege tiykarlanǵan qarjılandırıw baǵdarlamasın islep shıǵıw hám ámelge asırıw.
Usı maqset hám baǵdarlardan kelip shıǵıp, 2026-jıl ushın Mámleketlik byudjet dáramatları 368,9 trillion sum, qárejetleri bolsa 402,4 trillion sum (byudjetleraralıq transfertlerdi esapqa alǵan halda) muǵdarında belgilenbekte (Nızam joybarınıń 1-qosımshası).
Mámleketlik maqsetli qorlarınıń dáramatları (byudjetleraralıq transfertlerdi esapqa almaǵan halda) 78,2 trillion sum muǵdarında, qárejetleri bolsa (Mámleketlik byudjetke transfertlerdi esapqa almaǵan halda) 147,5 trillion sum muǵdarında rejelestirilmekte. Onda, Mámleketlik maqsetli qorlarǵa Ózbekstan Respublikası respublikalıq byudjetinen 73,6 trillion sum transfertler ajıratıw belgilengen (Nızam joybarınıń 3-qosımshası).
Atap aytqanda, byudjetten tısqarı Pensiya qorınıń dáramatları 64,7 trillion sum, qárejetleri 86,1 trillion sumdı quraǵan halda Mámleketlik byudjetten 23 trillion sum muǵdarında transfert ajıratılıwı rejelestirilmekte (Nızam joybarınıń 3-qosımshasınıń 3-poziciyası).
Mámleketlik qarjını basqarıwdıń xalıqaralıq standartlarına muwapıq byudjet qamtıp alıwın arttırıw hám tolıqlıǵın támiyinlew maqsetinde 2021-jıldan baslap sırtqı qarız esabınan mámleketlik baǵdarlamalarǵa baǵdarlanıp atırǵan qárejetler konsolidaciyalasqan byudjet quramına kirgizildi. 2026-jılı bul qárejetler 22,4 trillion sum muǵdarında bolıwı prognoz etilmekte (Nızam joybarınıń 1-qosımshası).
Joqarıdaǵılardı esapqa alǵan halda, 2026-jıl ulıwma fiskal balansta byudjet jetispewshiliginiń (Mámleketlik byudjet, mámleketlik maqsetli qorları, Tikleniw hám rawajlanıw qorı, sırtqı qarız esabınan mámleketlik baǵdarlamalardı ámelge asırıwǵa baylanıslı qárejetler, mámleketlik baǵdarlamalardı qarjılandırıw ushın depozitler hám ssudalar menen birge) joqarı shegarası jalpı ishki ónimge salıstırǵanda 3 procent yamasa 59,9 trillion sum muǵdarında belgilenbekte.
Onda, Mámleketlik byudjet hám mámleketlik maqsetli qorları byudjetleriniń deficiti 29,3 trillion sum yamasa prognoz etilip atırǵan jalpı ishki ónimge salıstırǵanda 1,5 procent muǵdarında rejelestirilgen (Nızam joybarınıń 1-qosımshası).
Húkimet tárepinen salıq-byudjet tártibin kúsheytiw boyınsha ámelge asırılıp atırǵan ilajlar nátiyjesinde byudjettiń birlemshi deficiti (Mámleketlik byudjet qárejetlerinen mámleketlik qarızǵa xızmet kórsetiw boyınsha procent tólemlerin shıǵarǵan halda esaplanatuǵın Mámleketlik byudjet deficiti) 2026-jılı jalpı ishki ónimge salıstırǵanda 0,2 procentke shekem, 2027-2028-jıllarda bolsa 0,1 procentke shekem azayıwı prognoz etilmekte.
Byudjet jetispewshiligi mámleket qarızların tartıw, mámleketlik aktivlerdi menshiklestiriw esabınan túsetuǵın qarjılar hám basqa da derekler esabınan qaplanadı.
Respublikalıq byudjet dáramatları 4-qosımshaǵa muwapıq maǵlıwmat ushın qabıl etilmekte. Onda 2026-jılı respublikalıq byudjet dáramatları 292,9 trillion sum muǵdarında, sonnan, qosımsha qun salıǵı boyınsha túsim 84,6 trillion sumdı qurawı prognoz etilmekte.
Ózbekstan Respublikası respublikalıq byudjetiniń qárejetleri Nızam joybarınıń 5-qosımshasında 66 birinshi dárejeli byudjet qarjıların bólistiriwshiler (ministrlikler hám uyımlar) kesiminde tastıyıqlanbaqta.
Onda, Mámleketlik baǵdarlamalardıń rejelestirilgen mámleketlik qárejetler menen úylesimliligin támiyinlew, olardıń orınlanıwı boyınsha jámiyetlik hám Parlamentlik qadaǵalawdı kúsheytiw maqsetinde, Nızam joybarında birinshi dárejeli byudjet qarjıların bólistiriwshilerdiń byudjetinde Mámleketlik baǵdarlamalar ushın ajıratılıp atırǵan qarjılar ayrıqsha kórsetilgen.
Mısalı, Ózbekstan Respublikası Mektepke shekemgi hám mektep bilimlendiriwi ministrliginiń aǵımdaǵı qárejetleri qatarında 15, Densawlıqtı saqlaw ministrliginde 27, Awıl xojalıǵı ministrliginde 18, Suw xojalıǵı ministrliginde 8 mámleketlik baǵdarlama hám ilajlar ushın ajıratılǵan qarjılar óz aldına qatarlarda kórsetilgen.
Qaraqalpaqstan Respublikası byudjeti, wálayatlar hám Tashkent qalası jergilikli byudjetleriniń dáramatları hám qárejetleri Nızam joybarınıń 6-qosımshasına muwapıq maǵlıwmat ushın qabıl etilmekte.
Ózbekstan Respublikası Byudjet kodeksiniń 27-statyasına muwapıq, jergilikli byudjetlerdiń qárejetleri aymaqlıq byudjet qarjıların bólistiriwshiler kesiminde Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesi, wálayatlar hám Tashkent qalası hákimlikleri tárepinen erkin túrde qáliplestiriledi jáne tiyislisinshe Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi, xalıq deputatları wálayatlar hám Tashkent qalalıq Keńesleri tárepinen tastıyıqlanadı.
Nızam joybarınıń 7-qosımshasına muwapıq Qaraqalpaqstan Respublikası byudjeti, wálayatlar hám Tashkent qalası jergilikli byudjetlerine respublikalıq byudjetten 19,7 trillion sum muǵdarında tártipke salıwshı byudjetleraralıq transfertler ótkerip beriliwi belgilenbekte.
Jergilikli byudjetlerdiń turaqlılıǵın támiyinlew maqsetinde qosımsha qun salıǵınan túsken túsimlerdiń (Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń qararı menen tastıyıqlanatuǵın dizimge muwapıq iri salıq tólewshilerden tısqarı) Tashkent qalasında 5 procenti, Qaraqalpaqstan Respublikası hám wálayatlarda 20 procenti qaldırılmaqta.
2026-jılı Ózbekstan Respublikası (Ózbekstan Respublikası húkimeti) atınan hám Ózbekstan Respublikasınıń kepilligi astında sırtqı qarızlardı tartıw boyınsha jıllıq qol qoyılatuǵın jańa kelisimlerdiń sheklengen kólemi 5,0 milliard AQSh dolları (2025-jılı 5,5 milliard AQSh dolları), sonnan Ózbekstan Respublikasınıń Mámleketlik byudjetin qollap-quwatlaw, sonıń ishinde, Ózbekstan Respublikasınıń Mámleketlik byudjeti deficitin qarjılandırıw ushın – 2,5 milliard AQSh dolları (2025-jılı 3,0 milliard AQSh dolları), investiciyalıq joybarlardı qarjılandırıw ushın – 2,5 milliard AQSh dolları muǵdarında belgilenbekte.
Bunnan tısqarı, mámleketlik qarız portfelin diversifikaciyalaw hám valyuta qáwip-qáterlerin azaytıw maqsetinde 2026-jıl ushın Ózbekstan Respublikası atınan shıǵarılatuǵın mámleketlik bahalı qaǵazlardıń sheklengen sap kólemi 30,0 trillion sum muǵdarında belgilenbekte.
Sonday-aq, Mámleketlik byudjet aldındaǵı qáwip-qáterlerdi azaytıw maqsetinde mámleket tárepinen qabıl etiletuǵın minnetlemeler (satıp alıw yamasa tólep beriw) hám tastıyıqlaw xatlarınıń beriliwi talap etiletuǵın barlıq mámleketlik-jeke menshik sheriklik principleri tiykarında qol qoyılatuǵın jańa joybarlardıń bahasınıń joqarı shegarası 6,5 milliard AQSh dolları muǵdarında belgilenedi.
Nızamnıń 12-statyasında, ótken jıllardaǵı sıyaqlı, jergilikli byudjetlerdiń dáramat derekleri belgilep berilmekte. Sonnan:
– fizikalıq shaxslardan alınatuǵın múlk hám jer salıǵı, múlkti ijaraǵa beriwden alınatuǵın jıllıq dáramat haqqındaǵı deklaraciyaǵa tiykarlanıp fizikalıq shaxslar tárepinen tólenetuǵın dáramat salıǵı, suw resurslarınan paydalanǵanı ushın salıq, rudalı emes qurılıs materialları boyınsha jer astınan paydalanǵanı ushın salıq, aylanıstan alınatuǵın salıq, iri salıq tólewshilerden tısqarı yuridikalıq shaxslardıń múlk hám jer salıǵı, sonday-aq, mámleketlik aktivlerdi ijaraǵa beriwden túsimler rayonlar hám qalalardıń byudjetlerine;
– iri salıq tólewshi yuridikalıq táreplerden alınatuǵın múlk hám jer salıqları, benzin, dizel janılǵısı hám gazdi aqırǵı tutınıwshılarǵa realizaciyalawdaǵı akciz salıǵı hám sol sıyaqlı basqa da túrdegi salıqlar Qaraqalpaqstan Respublikasınıń respublikalıq byudjetine, wálayatlardıń wálayatlıq byudjetlerine hám Tashkent qalasınıń qalalıq byudjetine tolıq kólemde ótkerilmekte.
Onda Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi, xalıq deputatları wálayatlar, Tashkent qalalıq Keńesleri tárepinen tiyisli dárejedegi jergilikli byudjetlerge ajıratılatuǵın salıqlardı hám basqa túrdegi dáramatlardı jáne byudjetleraralıq transfertlerdi bólistiriw huqıqı saqlap qalınbaqta.
Nızam joybarınıń 13-statyasına bola, 2026-jılı Ózbekstan Respublikasınıń Mámleketlik byudjeti qárejetlerin ámelge asırıwdıń ózine tán ózgeshelikleri belgilenbekte, keyingi jıldan baslap joqarı bilimlendiriw shólkemleriniń akademiyalıq liceyleri kolledj hám texnikumlar sıyaqlı jergilikli byudjetlerden qarjılandırıwǵa ótkerilmekte.
Sonday-aq, Qaraqalpaqstan Respublikası, wálayatlar hám Tashkent qalasınıń mektepke shekemgi bilimlendiriw shólkemleri, ulıwma bilim beriw hám qánigelestirilgen mekteplerdiń obektlerin joybarlastırıw, qurıw (rekonstrukciyalaw) hám tolıq ońlawǵa baylanıslı qárejetlerdi qarjılandırıw respublikalıq byudjetten jergilikli byudjetlerge ótkerilmekte.
Nızam joybarı hám Byudjetnamanıń tolıq teksti menen tómendegi siltemeler arqalı tanısıwıńız múmkin.
– Nızam joybarı;
– Byudjetnama.
– Puqaralar ushın byudjet
Joqarıdaǵılar menen birgelikte Mámleketlik byudjet haqqındaǵı maǵlıwmatlardı xalıq ushın qolaylı hám túsinikli tárizde jetkeriw maqsetinde 2026-jıl ushın Mámleketlik byudjet joybarı tiykarında islep shıǵılǵan “Puqaralar ushın byudjet” málimleme baspası járiyalanbaqta,- dep málimleme beredi xs.uz saytı.

Qaraqalpaqstan xabar agentligi