Búgin Tashkentte “Evropa Awqamı – Oraylıq Aziya” úshinshi ekonomikalıq forumı ótkerildi. Onda 32 mámleket húkimetleri, xalıqaralıq shólkemler hám biznes toparlardıń wákilleri qatnastı.

Forumda Xalıqaralıq sawda orayınıń atqarıwshı direktorı Pamela Kuk-Xamilton forumnıń áhmiyeti, Evropa Awqamı hám Oraylıq Aziya mámleketleri arasındaǵı birge islesiwdiń ekonomikalıq rawajlanıwdaǵı áhmiyetli ornı haqqında pikir bildirdi:
– Oraylıq Aziya hám Evropa Awqamı ushın abadanlıq neni ańlatatuǵının hám eki region arasında tereń birge islesiwdiń qaysı baǵdarlarda rawajlanıwı múmkin ekenligin dodalaw áhmiyetli esaplanadı. Bul máseleler búgingi qıyın geosiyasiy jaǵdayda da oǵada áhmiyetli.
2025-jıl bizge jáhán ekonomikasınıń turaqlılıǵına iseniw ańsat emes ekenligin kórsetti. Institutlar ham ekonomikalıq sistemalar óz-ózinen bekkem turmaydı. Gáp sonda, ózgeris tezligi arttı dep tek ǵana soǵan qarap bahalaw kerek emes.
Búgin biz qálegen jámiyet ádalatlı, inklyuziv hám turaqlı jámiyet bolıp esaplanadı. Onıń tolıq ámelge asıwı Evropa hám Oraylıq Aziya ekonomikasın háreketke keltiretuǵın kishi hám orta biznesti bunnan bılay da qollap-quwatlawǵa baylanıslı. Máselen, men Ózbekstandaǵı keptirilgen miywe islep shıǵarıwshılardı ayrıqsha atap ótpekshimen. Olar xalıqaralıq azıq-awqat qáwipsizligi sertifikatların alıw ushın kúni-túni miynet etti. Búgin bolsa olar mámlekettiń qurǵaq miywe tarawınıń abırayın xalıqaralıq bazarda arttırmaqta. Yamasa pútkil region boylap óz ónimin onlayn satıwdı úyrengen ónermentlerdi alayıq. Olar sanlı kónlikpelerdi iyelep, óz miyrasın dúnyaǵa tanıtpaqta. Mine, usınday insanlardıń tariyxı Xalıqaralıq sawda orayın ilhamlandıradı.
Biz jıllar dawamında bunday biznesler menen kóp márte isleskenbiz. Olardıń talapların hám máplerin birinshi orınǵa qoyıw, ásirese, búgingi geosiyasiy ózgerisler sharayatında jáne de qollap-quwatlaw zárúr. Sebebi Oraylıq Aziya jaqın keleshekte globallıq sawda baǵdarların belgilewde sheshiwshi orın iyeleydi.
Bunnan tısqarı, region klimat krizisine qarsı gúresiwde de úlken áhmiyetke iye. Sebebi bul jerde “jasıl” energetikaǵa ótiw ushın zárúr bolǵan áhmiyetli shiyki zat rezervleri úlken muǵdarda bar.
Men úsh áhmiyetli tárepti atap ótpekshimen. Birinshisi, jeke menshik sektor orayda bolıwı kerek. Olar bul processtiń nátiyjeleri menen tikkeley islesedi. Ekinshisi, qaǵıydalarǵa tiykarlanǵan, turaqlı sawda sisteması hesh qashan óz-ózinen kepillenbeydi. Jáhán sawda shólkemi (JSSh)ne aǵzalıq mámleketlerge úlken imkaniyat beredi. Qazaqstan, Qırǵızstan hám Tájikstan bul jolda ádewir jetiskenliklerge eristi. Ózbekstan bolsa aǵzalıq procesiniń juwmaqlawshı basqıshında tur, Túrkmenstan da úlken ilgerilewge erispekte. Biziń shólkem bul háreketlerdi qollap-quwatlap kelmekte.
Sonday-aq, investiciyalardı xoshametlewde JSSh kelisimin ámelge asırıw úlken áhmiyetke iye. Kóplegen Oraylıq Aziya mámleketleri bul baǵdarda biziń járdemimizge múrájat etken. Bul investiciyalar Transkaspiy transport koridorın rawajlandırıw hám áhmiyetli shiyki zat boyınsha baha shınjırların qáliplestiriwde sheshiwshi áhmiyetke iye. EAnıń “Global Gateway” baslaması infrastrukturanı jetilistiriwde áhmiyetli rol atqaradı.
Úshinshiden, sanlı transformaciyanı jedellestiriw waqtı keldi. Biz sanlı dáwirde jasap atırmız. Sanlı sheshimler kishi hám orta biznes (SMEs) ushın úlken imkaniyatlar ashadı. Biraq bul imkaniyat tek potencial, kepillik emes. Hámmesi mámlekettiń sanlı tayarlıǵına baylanıslı, yaǵnıy infrastruktura, sanlı kónlikpeler, kadrlar hám nızamshılıq bazası sıyaqlılar bolıp tabıladı.
Bir sóz benen aytqanda, búgingi shólkemlestirilgen sóylesiw tárepler ushın mine usınday maqsetlerge umtılıw hám birge islesiw baylanısların bekkemlewde áhmietli maydan bolıp xızmet etedi.

ÓzAnıń xabarshısı Nasiba Ziyodullaeva jazıp aldı.