Paytaxtımızda “Ózarxiv” agentligi tárepinen Prezidentimizdiń 2025-jıl 24-noyabrdegi “Arxiv isi tarawın sanlastırıw hám tarawda basqarıw nátiyjeliligin bunnan bılay da arttırıw ilajları haqqında”ǵı pármanınıń mazmun-mánisine baǵıshlanǵan brifing bolıp ótti. Onda agentlik málimleme xızmetiniń basshısı Anvarjon Aliev maǵlıwmat berdi.

Atap ótilgenindey, bul párman menen mámleketimizde arxiv jumısın 2030-jılǵa shekem basqıshpa-basqısh sanlastırıw, zamanagóy basqarıw sistemasın engiziw hám puqaralarǵa kórsetiletuǵın xızmetlerdiń sapasın túp-tiykarınan arttırıw boyınsha anıq maqset hám wazıypalar belgilep berildi.
Pármanǵa bola, 2030-jılǵa shekem tómendegi strategiyalıq nátiyjelerge erisiw belgilep qoyılǵan. Sonıń ishinde, Milliy arxiv qorı hújjetleriniń 60 procentin sanlastırıw, elektron xızmetlerdiń úlesin 100 procentke jetkeriw, xızmet kórsetiw múddetlerin bolsa keminde 3 esege qısqartıw hám 2026-jıl 1-iyunnen ámeldegi arxiv málimleme sistemaları tiykarında Birden-bir milliy arxiv málimleme sistemasın engiziw belgilengen.
Bul arqalı arxiv tarawında birden-bir sanlı ortalıq jaratıladı hám barlıq processler oraylasqan elektron platforma arqalı ámelge asırıladı. Pármanǵa bola, mámleketlik arxivlerde saqlanıp atırǵan ayrıqsha bahalı hám siyrek ushırasatuǵın hújjetler háreketin avtomatlastırıw maqsetinde RFID – radio chastotalı identifikaciya texnologiyası engiziledi. Bul texnologiya hújjetler háreketin real waqıtta baqlaw, joǵaltıw yamasa buzılıw jaǵdaylarınıń aldın alıw hám esap beriwdi arttırıw imkaniyatın beredi.
2026-jıl 1-avgusttan bir qatar tiykarǵı arxiv funkciyaları tolıq elektron tárizde ámelge asırıladı. Sonıń ishinde, Milliy arxiv qorı hújjetlerin mámleketlik dizimnen ótkeriw, hújjetler toplamınıń dizimin dúziw, rásmiylestiriw hám tastıyıqlaw, arxiv hújjetlerin qabıl etiw hám paydalanıwǵa beriw, kárxanalar qayta shólkemlestirilgende hújjetlerdiń huqıqıy miyrasxorlarda saqlanıwın kelisiw, mámleketlik uyımlar hám shólkemlerdiń arxiv tapsırıwı kerek bolǵan birden-bir dizimin qáliplestiriw ámelge asırıladı.
Bul processlerdiń sanlastırılıwı arqalı ashıq-aydınlıq artadı, artıqsha qaǵazpazlıq saplastırıladı.
Sonday-aq, pármanǵa bola, 2026-jıl 1-sentyabrden “Shejire” málimleme sisteması iske qosıladı. Ol arqalı puqaralar óziniń shańaraqlıq shejiresiniń maǵlıwmatların onlayn túrde alıwı múmkin boladı.
Sistema “PHAJdıń birden-bir elektron arxivi,” mámleketlik hám uyımlıq arxivlerdiń maǵlıwmatları tiykarında shejire dúziw, Sud-ekspertiza orayınıń DNK maǵlıwmatları arqalı etnikalıq kelip shıǵıwın anıqlaw xızmetinen paydalanıw imkaniyatların usınadı.
Párman arxiv xızmetindegi artıqsha talaplardı biykarlaw hám xızmetlerdi jedellestiriwdi de názerde tutadı. 2026-jıl 1-maydan taraw xızmetkerlerin attestaciyadan ótkeriwde basshınıń usınıs xatı, tematikalıq sorawlar ushın talap etilgen hújjettiń nusqasın usınıwdı talap etiw biykar etiledi.
Bir sóz benen aytqanda, bul párman arxiv tarawında úlken sistemalı ózgerisler ushın huqıqıy tiykar jaratıp, tarawdı tolıq sanlastırıw, xızmetlerdi ápiwayılastırıw hám zamanagóy texnologiyalardı engiziw arqalı onı jańa basqıshqa alıp shıǵadı.

ÓzA