Ilim mashaqatlarǵa tolı. Biraq, ol tabıslar menen juwmaqlansa miywesi tatlı hám maqtanıshlı jol. Bul joldan onıń miynetine shıdaǵan adam ǵana súrnikpey márdana ótip, mánziline jete aladı. Álbette, biz bul jolda miyneti menen júzege shıǵıp atırǵan kóplegen ilimpaz ustazlardı bilemiz. Solardıń biri Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik universitetiniń professor oqıtıwshısı, filosofiya ilimleriniń doktorı Alima Berdimuratova.

1965-jılı jıl. Nókis. Fizika ilimleri boyınsha belgili alım Qarlıbay Berdimuratov hám onıń zayıbı Zaruxan Smetovanıń shańaraǵında jeti perzentiniń besinshisi bolıp dúnyaǵa kelgen Alima shańaraqtaǵı tálim-tárbiyanıń nátiyjesinde bilim alıwǵa qushtar, shaqqan qız bolıp ósti. Tárbiya máselesinde qattıqol áke hám paytaxtımızdaǵı 4-sanlı mektepte matematika páni muǵallimi bolıwı menen birge kitapxanashılıq jumıstı da qosıp islegen anası perzentleriniń kitapqa degen súyispenshiligin arttırıp, olardı bilim alıwǵa qushtar etip ósirdi. Nátiyjede shańaraqtaǵı perzentleriniń barlıǵı da joqarı oqıw orınlarında bilim alıp, jámiyetten óz orınların taptı. Solar arasında Alima mektepte sabaqlarınan 5 bahasında oqıytuǵın belsendi qız bolıp, pán olimpiadalarına tariyx páni boyınsha qatnasıp, joqarı nátiyjelerge erisip bardı. 10-klasında Ózbekstan kóleminde tariyx páni boyınsha ótkerilgen pán olimpiadasında birinshi orındı iyelep, joqarı oqıw orınlarına imtixansız oqıwǵa qabıllanıw imkaniyatına miyasar boldı. Biraq, qaysar qız Moskvada oqıyman degen niyet penen (shańaraqta tórt perzent Moskvada bilim alǵan) Moskva mámleketlik universitetiniń filosofiya fakultetine imtixan tapsırıp oqıwǵa kiredi.
Oqıw dárgayında sol waqıtta awqamǵa belgili filosof professor- oqıtıwshılardan bilim aladı hám 1987-jıl tabıslı pitkerip shıǵadı. Ustazı Kudryashova Margarita Stefanovnanıń ilimiy basshılıq etiwi menen ol 1993-jılı 17-fevralda Moskva mámleketlik universiteti filosofiya fakultetindegi keńeste ilimiy jumısın tabıslı jaqlap, 27 jasında filosofiya ilimleriniń kandidatı ilimiy dárejesine miyasar boladı.
Berdaq atandaǵı Qaraqalpaq mámleketlik universitetinde 1987-jıldan (1989-1993-jıllarda Moskva mámleketlik universiteti filosofiya fakulteti aspirantı) baslap óziniń pedagogikalıq jolın baslaǵan A.Berdimuratova mine 40 jılǵa shamalas waqıttan berli student jaslarǵa tálim-tárbiya berip kelmekte. Ol ilim jolında Qaraqalpaq mámleketlik universiteti Ilimiy Keńesiniń usınısına muwapıq 2001-jıl 25-oktyabrde Ózbekstan Respublikası Joqarı attestaciya komissiyası tárepinen “Dialektika hám biliw teoriyası” qánigeligi boyınsha docent ilimiy ataǵına tastıyıqlanǵan bolsa, professor ilimiy ataǵı Ózbekstan Respublikası Joqarı attestaciya komissiyası tárepinen 2018-jıl 30-oktyabrde “Ontologiya, gnoseologiya hám logika” qánigeligi boyınsha tastıyıqlanadı.
Doktorlıq dissertaciyasın 2000-jıl 26-fevralda Ózbekstan Respublikası Ilimler akademiyası Filosofiya hám huqıq institutı janındaǵı ilim doktorı ilimiy dárejesin beriwshi qánigelestirilgen keńeste “Filosofsko-metodologicheskie problemı sovrem. sovremennoy ekologicheskoy situacii (na materialax Priaralya)” atamasında – Dialektika hám biliw teoriyası qánigeligi boyınsha tabıslı qorǵap shıǵıp, 2001-jıldan baslap filosofiya ilimleriniń doktorı ilimiy dárejesine iye boldı.
Alima apa ilimiy-pedagogikalıq miynet jolında 1993-1994-jıllarda Qaraqalpaq mámleketlik universitetiniń Filosofiya kafedrasınıń assistenti, 1994-1995-jılları Filosofiya kafedrası aǵa oqıtıwshısı, 1995-1996-jılları – Qaraqalpaq mámleketlik universiteti “Filosofiya” kafedrası docenti, 1996-2000-jılları Ózbekstan Ilimler akademiyası Filosofiya hám huqıq institutı doktorantı bolǵan bolsa, 2000-jılı Qaraqalpaq mámleketlik universiteti “Filosofiya hám sociologiya” kafedrası docenti, 2000-2005-jılları Qaraqalpaq mámleketlik universiteti “Filosofiya hám sociologiya” kafedrası baslıǵı hám 2005-jıldan házirgi kúnge shekem Qaraqalpaq mámleketlik universitetiniń “Sociallıq pánler” kafedrası baslıǵı lawazımın inabatlı atqarıp kelmekte.
A. Berdimuratova házirgi kúnde universitet studentlerine “Filosofiya,” “Ilimiy izertlew metodologiyası,” “Filosofiyaǵa kiriw” hám “Ekologiyalıq qáwipsizlik filosofiyası” pánlerinen sabaq beredi. Sonıń menen birge, Qaraqalpaq mámleketlik universiteti janındaǵı pedagog kadrlardı qayta tayarlaw hám olardıń mamanlıǵın arttırıw aymaqlıq orayında Qaraqalpaqstan Respublikasınıń joqarı bilimlendiriw mákemeleriniń professor-oqıtıwshılarına, akademiyalıq licey, qánigelik kolledjiniń oqıtıwshılarına oqıw sabaqların ótip klemekte.
Professor A.Berdimuratova “Jámiyet rawajlanıwında ilimpaz hayal-qızlardıń tutqan ornı” atamasında 2005-jıldan berli turaqlı túrde shólkemlestirilip kiyatırǵan ilimiy-ámeliy konferenciyalardıń shólkemlestiriwshilerinen biri sıpatında jas ilimpazlarǵa ilimiy temalardı tańlaw hám ilimiy jumıs boyınsha másláhátshisi wazıypasın atqarıp kelmekte.
Onıń kafedra hám universitettiń sırt el hám elimizdegi ilimiy oraylar menen birge islesiwdegi jumıslardı shólkemlestiriwdegi miynetleri úlken áhmiyetke iye. Atap aytqanda, Budapeshttegi Oraylıq Evropa universiteti, Sankt-Peterburgtaǵı Evropa universiteti, Tashkent, Samarqand hám Qaraqalpaq mámleketlik universitetleriniń magistrantları ushın islep shıǵılǵan “Ilimiy izertlew jumısları ámeliyatı” temasındaǵı xalıqaralıq innovaciyalıq-bilimlendiriw grantında juwapker atqarıwshı hám usı arnawlı kurstı QMU magistraturasında ámeliyatqa engiziwde juwapker basshı sıpatında qatnasqan.
Sonday-aq ol Qaraqalpaq mámleketlik universitetiniń 2022-jıl 18-fevral kúngi 16 D/2 sanlı buyrıǵı tiykarında, Evropa Awqamı tárepinen qarjılandırılǵan “”DECIDE – imkaniyatı sheklengenlerge xızmet kórsetiw sistemasın jetilistiriw” joybarında jumısshı topar aǵzası sıpatında belsene qatnasıp, óziniń bay tájiriybesi, ilimiy potencialı hám intakerligi menen joybar maqset hám wazıypalarınıń nátiyjeli ámelge asırılıwına úlken úles qosqan.
Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi Prezidiumı tárepinen Qaraqalpaq mámleketlik universiteti janında shólkemlestirilgen “Qaraqalpaqstan Respublikası Aymaqlıq izertlew orayı”nıń direktorı sıpatında da jumıs alıp barmaqta.
Ilimpazdıń 6 monografiya, 3 sabaqlıq, 1 sabaqlıqtıń awdarması, 15 oqıw qollanba, 10 oqıw-metodikalıq qollanba hám de 200 den artıq maqalaları basıp shıǵarılǵan. Professor tárepinen jaratılǵan “Filosofiya,” “Etika,” “Nafosatshılıq,” “Logika,” “Ilim metodologiyası,” “Filosofiya hám házirgi zaman áhmiyetli mashqalaları,” «Ekologiyalıq qáwipsizlik filosofiyası», «Málimleme hám psixologiyalıq qáwipsizlik filosofiyası» jáne “Málimleme qáwipsizligi filosofiyası” pánlerinen sabaqlıq hám oqıw qollanbalar qaraqalpaq tilinde birinshi bolıp basıp shıǵarılǵan.
Onıń baslaması menen Qaraqalpaqstan tariyxında birinshi márte Qaraqalpaq mámleketlik universitetinde qaraqalpaq tilinde bakalavr basqıshında filosofiya qánigeligi ashıldı. Birinshi bolıp Qaraqalpaq filosofiyalıq mektebine tiykar saldı. 2018-2019-oqıw jılında Qaraqalpaq mámleketlik universitetinde 5A5120501 “Filosofiya” (bilimlendiriw tarawları boyınsha) magistratura basqıshı hám ontologiya, gnoseologiya hám logika qánigeligi boyınsha tayanısh doktorantura ashılǵan. Sonday-aq, 2019-2022-oqıw jılında “Sociologiya” bakalavriat tálim baǵdarınıń ashılıwında óziniń pidayılıǵın kórsetken. Sociologiya hám usı tarawda ilimiy dárejege iye bolǵan kadrlardı tayarlawda úlken úles qosıp kelmekte.
Onıń shákirtlerinen 1 DSS doktorlıq jumısı, 6 PhD jumısı qorǵalǵan bolsa, 10 shákirti ilimiy miynetlerin qorǵaw aldında tur. Sońǵı 5 jıl ishinde 30 doktorlıq hám de PhD dissertaciya jumıslarına rásmiy opponent sıpatında qatnasqan. Sonday-aq, tayarlaǵan 4 studenti Nawayı, 3 studenti Prezident hám 5 studenti Berdaq atındaǵı mámleketlik stipendiyalarınıń jeńimpazları bolǵan.
Ózbekstan-Finlyandiya pedagogikalıq institutı janındaǵı ilimiy dárejeler beriwshi DSc.03/13.06.2025.F.178.02 sanlı Ilimiy Keńeste hámde Mırza Uluǵbek atındaǵı Ózbekstan milliy universiteti janındaǵı ilimiy dárejeler beriwshi DSc.03/30.12.2019.F.01.05 sanlı Ilimiy Keńestiń aǵzası hám Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı janındaǵı ilimiy dárejeler beriwshi DSc.03/30.12.2019.Ped.34.01 sanlı ilimiy keńesi seminar baslıǵı.
Professor A.Berdimuratova Qaraqalpaq mámleketlik universitetinde ilimiy xızmetker izleniwshi, tayanısh doktorantlar hám óz betinshe izleniwshi studentler ushın “Zamanagóy filosofiyanıń ontologiyalıq mashqalaları,” “Ilim filosofiyası. Texnika filosofiyası” hám “Filosofiya tariyxı” pánleri boyınsha qosımsha qánigelik imtixanlarınıń qabıllaw komissiyasınıń baslıǵı.
Professor A.Berdimuratova xalıqaralıq hám respublika sheńberinde ámelge asırılıp atırǵan 30 dan aslam ilimiy-izertlew joybarları sheńberinde ilimiy izleniwler alıp barmaqta. Atap aytqanda, “Globallıq qáwipsizlik sistemasında Ózbekstan Respublikası ekologiyalıq qáwipsizligi qáliplesiwiniń filosofiyalıq-metodologiyalıq tárepleri” fundamentallıq izertlew joybarı hám “Jámiyettiń innovaciyalıq rawajlanıw basqıshında jaslardıń ideologiyalıq qáwipsizligin támiyinlew” mámleketlik joybarınıń basshısı sıpatında ilimiy-izertlew jumısların alıp barǵan.
Sonday-aq, ol 20 dan aslam respublikalıq hám xalıqaralıq ilimiy-metodologiyalıq jurnallar, atap aytqanda, Qaraqalpaq mámleketlik universitetiniń “Axboronoma» sı, Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutınıń “Ilim hám jámiyet” jurnalı, “Tamaddun nurı” jurnalı, Ózbekstan mámleketlik kórkem óner hám mádeniyat institutı Nókis filialınıń “Kórkem óner hám mádeniyat xabarshısı” sıyaqlı redakciyalıq kollegiyalarınıń aǵzası esaplanadı.
Sonday-aq, professor A.Berdimuratovanıń basshılıǵında hám qatnasıwında respublikalıq hám xalıqaralıq kólemdegi 10 nan aslam ilimiy-teoriyalıq ánjumanlar ótkerilgen.
Ustazdıń ilim hám jaslarǵa tálim-tárbiya beriwdegi miynetleri húkimetimiz tárepinen múnásip bahalanıp, 2003-jıl “Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen ilim ǵayratkeri” húrmetli ataǵı menen sıylıqlandı. Sonday-aq, ol Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń pármanı menen 2022-jılı “Dwstlik” ordeni, 2023-jılı Ózbekstan Respublikası Joqarı bilimlendiriw, ilim hám innovaciyalar ministriniń buyrıǵı menen “Ózbekstan joqarı bilimlendiriw aǵlası” hám “Ózbekstan Respublikası Ǵárezsizliginiń 30 jıllıǵı” kókirek nıshanları menen sıylıqlandı. Sonday-aq, filosofiya ilimleriniń rawajlanıwına qosqan úlesi, filosofiyalıq bilimlerdi xalıq arasında keńnen úgit-násiyatlaw hám xalqımızda filosofiyalıq mádeniyattı qáliplestiriw baǵdarındaǵı úlken xızmetleri ushın “Ózbekstan Filosofiya jámiyetiniń Húrmet jarlıǵı” menen sıylıqlandı. Sonday-aq, kóplegen xalıqaralıq hám respublikalıq kólemdegi sertifikat, alǵısnama hám húrmet jarlıqları menen sıylıqlanǵan.
– Ustaz óziniń ilimiy miynetleri, pidayılıǵı hám adamgershilik pazıyletleri menen jámiyetimiz ilim tarawında múnásip orın iyelep kelmekte. Ol tek ǵana ilimiy mektep jaratqan emes, al filosofiya, pedagogika, siyasattanıw, tariyx hám huqıqtanıw tarawlarında tereń bilimge iye, keń dúnyaqarasqa iye shákirtler tayarlap, mámleketimizdiń ilimiy potencialın arttırıwǵa úlken úles qosıp kiyatır. Onıń shákirtleri búgin respublika kóleminde jumıs alıp barıp atırǵan jetik ilimpazlar, izertlewshiler, oqıtıwshılar hám ámeliyatshı qánigeler qatarında múnásip orın iyelep tur. Ustazdıń talapshańlıǵı, bilimi, kerek jerinde qattıqollıǵı hár bir shákirti ushın ibrat mektebi,- deydi onıń shákirtleriniń biri filosofiya ilimleriniń doktorı (PhD), docent Jaqsılıq Biyimbetov.
Professor Berdimuratova óz shákirtlerine tek ǵana ilimiy bilim emes, al jaqsılıq, hadallıq, ádillik hám juwapkershilik sıyaqlı ulıwma insanıylıq qádiriyatlardı sińdirgen ustaz sıpatında tán alınadı. Búgin kóplegen shákirtleriniń ilimiy ataq alıwı, dissertaciyaların tabıslı qorǵawı hám bilimlendiriw sistemasında belsene xızmet etiwi bul professor Alima Berdimuratovanıń miynet súygishligi hám ustazlıq pidayılıǵınıń ayqın dálili bolıp esaplanadı. Álbette 60 jasın usınday úlken tabıslar menen qarsı alıp atırǵan ustazdıń jámiyetke, ilimge, jaslardı tárbiyalawǵa qosqan úlesi onıń ómirindegi úlken jeńisi, maqtanıshı, qaraqalpaq hayal-qızlarına tán bolǵan mártlik hám márdana jolı.
– Tuwrı jasawǵa, ilim alıwǵa baǵdarlap, tárbiya menen qosa tálimdi de bergen ata-anama bárqulla minnetdarman. Álbette, ustazlarım ushın da aytar raxmetlerim kóp. «Insan ómirde aǵla maqsetlerdi qoyıp, oǵan jetisiw ushın hadal miynet etse álbette jetisedi» degen ákemniń násiyatı meniń ómir jolımda azıq boldı. Bul gápti men shákirtlerime de aytıp kelmektemen. Hár bir shákirtimniń, studentlerimniń elimizde jaratılǵan imkaniyatlardan orınlı paydalanıp, elemizge hadal xızmet etetuǵın, jámiyetke kerekli insanlar bolıp jetilisiwine tileklespen,- deydi ol.
Qaraqalpaq mámleketlik universitetinde 40 jılǵa shamalas waqıttan berli sutdent jaslarǵa bilim berip kiyatırǵan professor A.Berdimuratova tek bilim beriwshi emes, al ruwxıy kúsh, ilham hám jaqsılıqqa shaqırıwshı ustaz. Onıń ilimiy miyrası búgin shákirtleri ushın jol kórsetiwshi jol, al keleshekte bolsa jas ilimpazlar ushın ómir azıǵı bolıp xızmet eteri sózsiz.

Gúlnara Turdıshova, Qaraqalpaqstan xabar agentligi