Qarar hám onıń orınlanıwı

Prezidentimizdiń 2025-jıl 29-iyuldegi qararına tiykarlanıp Qurallı Kúshler akademiyası reformalandı. Onıń negizinde Ózbekstan Respublikası Áskeriy qáwipsizlik hám qorǵanıw universiteti shólkemlestirildi.
Universitettiń búgingi jumısı haqqında Áskeriy qáwipsizlik hám qorǵanıw universiteti baslıǵınıń birinshi orınbasarı, general-mayor Farhodjon ShERMATOVtıń pikirleri menen qızıqsındıq.
– Ózbekstan Respublikası Prezidenti, Joqarı Bas Sárkardamız Shavkat Mirziyoevtiń usı qararı menen Qorǵanıw ministrliginiń barlıq áskeriy bilimlendiriw mákemeleri – 5 institut, Serjantlar tayarlaw joqarı mektebi jáne Aviciya hám ushıwshısız ushıw apparatları qánigelerin tayarlaw orayı institut statusında universitet quramına ótkerildi. Bul bolsa, oraylasqan vertikal sistemanı payda etip, áskerlerdiń jawıngerlik potencialın jáne de arttırıw, dual bilimlendiriwdi keńeytiw, ilimiy izertlewlerdi ámeliyatqa engiziw sıyaqlı maqsetlerdi óz ishine aladı, – dedi F.Shermatov. – Jańalıqlardan jáne biri – tar sheńberdegi qánigelikler boyınsha “2+2” tártibi jolǵa qoyıldı. Yaǵnıy, psixolog, baylanısshı, támiynatshı, qoymaxanashı sıyaqlı 18 túrli taraw qánigeleri basqa joqarı bilimlendiriw mákemeleriniń ekinshi basqısh studentleri arasınan tańlap alınadı.
Qábiletli jaslardı qollap-quwatlaw maqsetinde, usı oqıw jılınan baslap, pitkeriwshi basqısh kursantları ushın tańlaw tiykarında “Joqarı Bas Sárkarda” mámleketlik stipendiyası beriledi. Bul stipendiya iyesi bakalavriattı tamamlaǵannan soń bes jıl dawamında joqarı áskeriy bilimlendiriw mákemeleriniń magistraturasına imtixanlarsız qabıl etiledi. Joqarı áskeriy bilimlendiriw mákemeleriniń 36 tálim baǵdarınıń pitkeriwshileri bir waqıttıń ózinde eki diplom – puqaralıq hám áskeriy kásipke mólsherlengen qánigelik iyesi boladı. Bul olarǵa áskeriy xızmetten keyin de belsene jumıs islew imkaniyatın beredi.
Qurallı Kúshler akademiyasın reformalaw hám onıń negizinde Ózbekstan Respublikası Áskeriy qáwipsizlik hám qorǵanıw universitetin shólkemlestiriw procesinde bir qatar jańa kafedra hám oraylar shólkemlestirildi.
Universitet ishinde 4 hám okruglerde 6 okrug fakultetleri jumıs isley basladı. Áskeriy qáwipsizlik bas shtabı fakulteti, Ulıwma áskeriy fakultet sıyaqlılar usılardıń qatarına kiredi. Ulıwma áskeriy fakultet (bakalavriat) pitkeriwshilerine leytenant áskeriy ataǵı, joqarı maǵlıwmatlı qánige diplomı hám aydawshılıq gúwalıǵı beriledi.
Sırt el áskeriy kadrların tayarlaw fakultetinde – 100 den aslam sırt elliler magistratura, bakalavriat, áskeriy professor-oqıtıwshılar (doktorantura, erkin izleniwshiler)dıń mamanlıǵın arttırıw kursları, joqarı bilimlendiriwden keyingi bilimlendiriwde bilim aladı.
Bunnan tısqarı, Shegara xızmeti fakulteti de bar. Ulıwma armiya fakultetinde bolsa moto mergen hám shegara bólimleri komandiri, tárbiyalıq hám ideologiyalıq jumıslar taktikalıq komandirligi oficerleri, armiyalar front artı taktikalıq komandirligi, Ximiya armiyaları taktikalıq komandirligi, IIM armiyalarının taktikalıq komandirligi hám de áskeriy psixolog qánigelikleri boyınsha oficerler tayarlanadı.
Búgingi kúnde universitette bir qatar sırt mámleketlerden kelgen kursant hám oficerler bakalavriat, magistratura hám tayanısh doktoranturada bilim almaqta, sonday-aq, sırt elli áskeriy pedagog kadrlardıń mamanlıǵın arttırıw ámelge asırılmaqta.
Jedellik penen rawajlanıwǵa qádem taslap atırǵan dáwirde qaysı taraw bolmasın, zamanagóy ilimlerdi sapalı iyelewge tiykar bolatuǵın qurallardıń ornı sheksiz áhmiyetke iye. Usıǵan muwapıq, universitettiń oqıw-materiallıq bazası, oqıw auditoriyaları eń sońǵı texnologiyalar tiykarında islep shıǵılǵan zamanagóy trenajyorlar, laboratoriyalıq ásbap-úskeneler hám kompyuter texnikası menen támiyinlengen.
Kursant hám tıńlawshılardıń jasawı hám dem alıwı ushın ıqsham hám kórkem jataqxanalar, jabıq suw basseyni, zallar, mádeniy dem alıw orayı hám asxana jumıs alıp barmaqta. Bunday keń imkaniyatlar Watanımızdıń bolajaq qorǵawshıları shın kewilden, qunt penen taraw sırların ózlestiriwinde tiykar boladı.
Ózbekstan Respublikası Ministrler Kabinetiniń 2023-jıldaǵı “Jaslardı áskeriy-watansúyiwshilik ruwxında tárbiyalaw jumıslarınıń nátiyjeliligin arttırıw ilajları haqqında”ǵı qararı qabıl etilgen. Soǵan muwapıq, elimizde jaslardı áskeriy-watansúyiwshilik ruwxında tárbiyalawǵa baylanıslı jumıslardıń nátiyjeliligin jańa basqıshqa alıp shıǵıw, olardıń sanasına watansúyiwshilik, mártlik sezimlerin sińdiriw máselelerine ayrıqsha itibar qaratılmaqta.
– Usı jerde soraw tuwıladı, joqarı áskeriy bilimlendiriw mákemesi kursantı qanday imkaniyat hám jeńilliklerge iye boladı?
– Bárinen burın, 100 procentlik mámleketlik grant tiykarında bilim aladı, biypul joqarı bilim alıw menen birge, oqıw dawamında hár ayda stipendiya da beriledi. Máselen, hár bir semestrdi “qanaatlandırarlı” bahalarǵa juwmaqlasa, hár ay ortasha 1 million sum muǵdarında, “jaqsı” bahaǵa juwmaqlasa, hár ay ortasha 1 million 200 mıń sum muǵdarında, “ayrıqsha” bahaǵa juwmaqlasa, hár ay ortasha 1 million 500 mıń sum muǵdarında stipendiya aladı.
Áskeriy joqarı bilimlendiriw mákemeleri pitkeriwshileriniń bántligi júz procent támiyinlenedi. Olarǵa leytenant áskeriy ataǵı, joqarı maǵlıwmatlı qánige diplomı hám aydawshılıq gúwalıǵı beriledi. Kursant hám tıńlawshılar ushın bir jılda eki márte – qısta 15 kún, jazda bolsa bir ay dem alıs beriledi. Bul waqıtta wálayatlarǵa barıw ushın biypul temir jol biletleri usınıladı. Oqıw dawamında bolsa hár altı ayda tereńlestirilgen medicinalıq tekseriwden ótkeriledi. Qala transport qurallarında biypul júriw, muzey, kewilashar hám mádeniy orınlarǵa kiriw imkaniyatı da usılardıń qatarına kiredi. Oqıw dawamında bolsa hár háptede mine usınday mádeniy-aǵartıwshılıq ilajlar shólkemlestiriledi.
Universitet kursantları arasınan qara belbew iyeleri, sport sheberligine talabanlar, sport sheberi hám Respublika saylandı komandaları qatarına aǵzalardıń sanın arttırıw maqsetinde ǵalaba túrde shıǵıs jeke gúresleri menen shuǵıllanıw imkaniyatı jaratılǵan. Yaǵnıy hár bir kurs bir sport túrine qánigelestirilgen. Atap aytqanda, birinshi basqısh karate, ekinshi basqısh taekvondo, úshinshi basqısh boks hám ózbek jawıngerlik óneri, tórtinshi basqısh kursantları bolsa armiya qol urısına qánigelestirilgen.
Mákemede ekinshi kurstan baslap sırt elde tájiriybe almasıw, tájiriybe arttırıw hám oqıp keliw imkaniyatı da jaratılǵan. Sebebi kursantlar oqıw procesinde shet tillerin úyreniw imkaniyatına iye. Rus hám inglis tilleri usılar qatarına kiredi.
Jáne bir tárepi, Qorǵanıw ministrligi sistemasında ámelge asırılıp atırǵan keń kólemli reformalar, sonıń ishinde, áskeriy bilimlendiriw sistemasın zamanagóy talaplarǵa muwapıq jetilistiriw processlerin keń jámiyetshilikke jetkeriw maqsetinde universitette ǵalaba xabar quralları wákilleri ushın press-turlar shólkemlestiriledi.
Onda qatnasıwshılar oqıw-materiallıq baza hám auditoriyalarda bolıp, jaratılǵan sharayatlar, zamanagóy texnologiyalar, laboratoriyalar, aldınǵı ásbap-úskeneler hám kompyuter texnikası menen tanısadı. Bul áskeriy bilimlendiriwdiń áhmiyetin jaslarǵa jetkeriwde tiykar esaplanadı.

Abdulaziz RUSTAMOV,
Nosirjon HAYDAROV (súwret), ÓzA