Ullı oyshıl shayır Áliysher Nawayı kitapqa mine usınday sıpatlama berip, onı bilim hám ruwxıy rawajlanıwǵa erisiwdiń eń tiykarǵı deregi, dep tán alǵan edi.

Xalqımızdıń bir neshe mıń jıllıq tariyxı hám eki oyanıw dáwirinde de dúnya iliminiń, civilizaciyasınıń rawajlanıwına sheksiz úles qosqan ullı oyshıllarımızdıń ómiri, ilimiy-dóretiwshilik jumısında kitaptıń qanshelli áhmiyetli orın iyelegenin jaqsı bilemiz. Áyne, olardıń bay ruwxıy miyrası da ózleri jaratqan hám paydalanǵan kitapları arqalı bizge shekem jetip kelgen, ásirlerden ásirlerge ótip, insaniyattıń turmısın sáwlelendirip kelmekte.
Búgingi jedel dáwirde turmısımızǵa zamanagóy málimleme texnologiyaları jedel kirip kelip, tek ǵana ilim hám bilimlendiriw tarawlarında emes, al kúndelikli turmısımızdıń barlıq tarawlarında da jedel qollanılmaqta. Bul tábiyǵıy, álbette. Sebebi, házirgi waqıtta rawajlanıwdı zamanagóy málimleme texnologiyalarsız kóz aldımızǵa keltirip bolmaydı. Biraq, mine, usı qolaylıq hám imkaniyatlardı durıs baǵdarlay alsaq, olardan nátiyjeli paydalana alsaq, bul arqalı kitapqumarlıqtı da keńnen úgit-násiyatlaw, kitap oqıwǵa qızıǵıwshılıqtı arttırıw múmkin.
Mámleketimiz basshısı kitap oqıǵan, óz ústinde islegen adamda qanat bolatuǵının atap ótip, ol biypárwa bolmaydı, kúshli, bilimli boladı, dep atap ótedi. Sonıń ushın balalarımızdı baqsha jasınan, baslawısh klasslardan kishigirim kitaplarǵa úyretiw, sol arqalı olardı kitapqumar etip tárbiyalaw zárúr, degen edi.
Haqıyqatında da kitapqumarlıq – insan mánawiyatınıń aynası esaplanadı. Kitap oqıǵan insan erkin pikirleydi, dúnya qarası keńeyedi, aqılı jetik boladı, mánawiyatı qáliplesedi. Eger pútkil xalıq kitapqumar bolsa she? Bunday xalıq, millet ullı islerge uqıplı boladı, mánawiyatı sıyaqlı mámleketi de rawajlanadı, joqarılaydı.
Mine, sonıń ushın Prezidentimiz Shavkat Mirziyoev mámleket basshısı sıpatındaǵı jumısınıń dáslepki jıllarında-aq bul máselege ayrıqsha itibar qarattı. Bul baǵdarda mámleket basshısınıń ózi úlgi boldı, sırt mámleketlerge saparları dawamında sol xalıqtıń ádebiyatınıń biybaha shıǵarmaları awdarılǵan kitaplardı mámleket jetekshisine sawǵa etiwi dástúrge aylandı, elimizge keletuǵın abıraylı miymanlarǵa da eń qádirli sawǵa sıpatında kitaplar berilmekte. Mine, usı Prezidentimizdiń baslaması menen túrkiy xalıqlar ádebiyatınıń 100 tomlıq biybaha dúrdana shıǵarmaları basıp shıǵarıldı.
Kitap hám kitapqumarlıq mádeniyatı haqqında sóz bolǵanda, Prezidentimizdiń 2017-jıl 13-sentyabrde qabıl etilgen “Kitap ónimlerin basıp shıǵarıw hám tarqatıw sistemasın rawajlandırıw, kitap oqıw hám kitapqumarlıq mádeniyatın arttırıw jáne úgit-násiyatlaw boyınsha kompleksli ilajlar baǵdarlaması haqqında”ǵı qararın ayrıqsha atap ótiw zárúr.
Usı qarar menen tastıyıqlanǵan kompleksli ilajlar baǵdarlamasında bir qatar áhmiyetli wazıypalar, sonıń ishinde, málimleme-kitapxana jumısın kúsheytiw, bilimlendiriw mákemeleriniń málimleme-resurs oraylarınıń kitapxana fondları, kitapxanalar, shólkemler hám mákemelerdiń “Ruwxıylıq xanaları”n oqıw-metodikalıq, texnikalıq ádebiyatlar, ádebiy-kórkem, aǵartıwshılıq hám ilimiy-ǵalabalıq kitaplar menen bayıtıw, olardıń materiallıq-texnikalıq bazasın bekkemlew, Ózbekstan Milliy kitapxanası hám málimleme-kitapxana oraylarındaǵı barlıq túrdegi málimleme-kitapxana resurslarınıń birden-bir bazasın qáliplestiriw hám onnan basqa da málimleme-kitapxana mákemelerinde turıp paydalanıwdı támiyinlew, awıl xalqına kitapxana xızmetin kórsetiw sistemasın shólkemlestiriw sıyaqlı wazıypalar belgilengen edi. Usı qarar menen kitap oqıw hám kitapqumarlıq mádeniyatın arttırıwǵa baylanıslı úgit-násiyatlaw jumısların sistemalı hám nátiyjeli shólkemlestiriw, bul baǵdarda kitapqumarlar, kitapxanashı hám úgit-násiyatlawshılar arasında “Eń kitapqumar mektep”, “Eń kitapqumar máhálle”, “Eń kitapqumar shańaraq”, “Eń belsendi kitapxanashı” sıyaqlı tańlawlardı ótkeriw jolǵa qoyıldı.
Búgin bul wazıypalar turmısta óz kórinisin tawıp atırǵanın, sanap ótilgen tańlawlar jaslardıń, ulıwma, kitapqumar xalqımızdıń dástúriy tańlawlarına aylanǵanın kórip turmız.
Jańa Ózbekstanda xalqımızdıń kitapqumarlıq mádeniyatın joqarılatıw háreketi endi baslanıp atırǵan waqıtta mámleketimiz basshısı “xalıqtıń, ásirese, jaslardıń kitapqa mehirin arttırıw ushın, kerek bolsa, mashina berip, kitap oqıwǵa úyretemiz” dep atap ótken edi. Bul tek ǵana shaqırıq emes ekenligin búgin xalqımız jaqsı biledi, hár jılı respublikamızda “Jas kitapqumar”, “Kitapqumar shańaraq” tańlawlarınıń jeńimpazları Prezident sawǵası sıpatında avtomashina menen sıylıqlanbaqta.
Samarqand wálayatı Urgut rayonınıń Diyqanabad máhállesinde Oliy Majlis Senatınıń aǵzası, Ózbekstan Respublikasına xızmet kórsetken jurnalist, Ózbekstan Respublikasına xızmet kórsetken jaslar ustazı, belgili jazıwshı hám shayır, publicist Abdusaid Kwchimovtıń kitapxanası ashıldı.
Elimizde sońǵı jılları xalqımızdıń kitapqumarlıq mádeniyatın arttırıw, kitap oqıwǵa qızıǵıwshılıǵın kúsheytiw baǵdarında keń kólemli jumıslar ámelge asırılmaqta. Prezidentimiz xalıqtıń, ásirese, jaslardıń kitapqa mehirin arttırıwǵa ayrıqsha itibar qaratıp, “kerek bolsa, mashina berip, xalqımızdı kitap oqıwǵa úyretemiz”, degen pikirleri búgin óz nátiyjesin bermekte. Respublikamızda “Jas kitapqumar”, “Kitapqumar shańaraq”, “Kitapqumar máhálle” sıyaqlı tańlawlardı ótkeriw dástúriy túrge enip, jeńimpazlar Prezident sawǵası sıpatında avtomashina menen sıylıqlanbaqta. Abdusaid Kwchimovtıń baslaması hám Urgut rayonı hákimliginiń járdeminde shólkemlestirilgen bul kitapxana da mine usı iygilikli islerdiń jáne bir ayqın kórinisi boldı.
– Bul kitapxananıń jaratılıw tariyxı qızıq bolǵan, – deydi Abdusaid Kwchimovtıń klasslas dostısı, kóp jıllar bilimlendiriw sistemasında miynet etken miynet veteranı Quddus Asqarov. – Bir kúni kitap hám kitapqumarlıq mádeniyatı haqqında sóylesip otırǵanımızda” itibar berip atırsız ba, jora, Prezidentimizdiń qálegenindey, jaslarımızdıń kitapqa múnásibeti biraz ózgerdi, kitap oqıwshılar kóbeydi, kitapxanalar tolıp qaldı, – dedi ol. – Jaqsı bilesiz, meniń jeke kitapxanamda da 10 mıńnan aslam kitap bar. Olardı ózim jıynaǵanman, perzentlerim alıp kelgen, sawǵa etken. Qánekey, bul ǵáziyneden basqalar da paydalansa. Hár saparı awılǵa barǵanımda mektepke, aǵayin-tuwǵanlarıma sawǵa sıpatında alıp baraman, qońsı-qobalarǵa kitaplardı alıp barıp oqıń, deymen. Kelgeni kelip aladı, biraq úyge kitap sorap keliwge tartınatuǵınlar da bar ǵoy” dep qaldı. Sol sóylesiw waqtında kitaplardı mektepke, qanday da bir kitapxanaǵa tapsırıw yamasa adamlarǵa bólip beriwdi de sóylestik, biraq bir sheshimge kele almadıq. Bir neshe kúnnen keyin yarım aqshamda Abdusaid telefon etip qaldı hám “kitaplardı ne qılıwdıń jolın tapqandayman” dedi. Xosh, aytıńızshı, qanday jol eken, dep soradım. “Jaqsı bilesiz, awıldaǵı ata-anamnan qalǵan úyden hesh kim paydalanbaydı. Men hám balalarım da paytaxtta jasap atırmız, hár waqıtta bir awılǵa barǵanımızda da tuwǵan-tuwısqan, dos-yaranıń miymanshılıǵınan artpaymız.
Usı úydiń ornında bir kitapxana shólkemlestirsek she. Kitaplardı jaylastıramız, hám máhállemiz, Urgut ushın jáne bir kitapxana payda boladı”, dedi. Durıs, bul pikir meniń de kıyalımnan ótken edi, biraq dostıma úyin kitapxana et dep aytıwǵa uyalıp tur edim. Onıń sózin esitip, kózimnen jas shıǵıp ketti hám “eger siz sonday jaqsı niyet etken bolsańız, bul istiń basında ózim turayın, dedim. Sonıń menen kitapxana shólkemlestiriw háreketin basladıq. Niyetimizden Urgut rayonı hákimligi basshıları xabardar bolǵannan soń, olar bul baslamanı qollap-quwatladı. Isbilermen hám kitapqumarlar bizge qosıldı, máhálle járdem berdi. Usı tárizde eki jıl ishinde eski háwliniń ornında mine usı kórkem kitapxana boy tikledi.
Dóretiwshi óziniń jeke kitapxanasındaǵı kitaplardan hám óziniń jigirmadan aslam shıǵarmalarınan basqalar da paydalanıwın qálep, bul iygilikli isti baslaǵan edi. Jaqsı niyetti qollap-quwatlawshılar hám bul maqsetke úles qosıwdı qálewshiler kóbeydi hám on mıńǵa shamalas kitap jıynaldı.
Eń áhmiyetlisi, Ózbekstan Milliy kitapxanası bul aǵartıwshılıq dárgayın da óz tarmaǵına qosıp, urgutli kitapqumarlardıń mámleketimiz bas kitapxanası fondındaǵı shıǵarmalardan onlayn paydalanıwına imkaniyat jarattı.
Nawayı kán-metallurgiya kombinatı bolsa kitapxananı zamanagóy kompyuterler menen támiyinlep, internet arqalı Nawayı mámleketlik kánshilik hám texnologiya universiteti kitapxanası menen baylanıstırdı.
Máhállede kitapxana shólkemlestiriliwinen quwanǵan hám bul baslamanıń ǵalaba en jaydırılıwın qálegen Ózbekstan Máhálleleri awqamı da kitapxana ushın onlaǵan kompyuter toplamın sawǵa etti.
Jańa kitapxananıń ashılıw máresiminde elimizdiń belgili ilimpaz hám zıyalıları, dóretiwshiler, deputat hám senatorlar, kitapqumarlar qatnastı.
Samarqand wálayatı hákiminiń orınbasarı Husan Twxtaev, Samarqand mámleketlik universitetiniń rektorı, Oliy Majlis Senatınıń aǵzası Rustam Xolmurodov, “Xalq swzi” hám “Narodnoe slovo” gazetalarınıń bas redaktorı Wtkir Rahmat, “Tasviriy oyina” dóretiwshilik awqamınıń basshısı Isfandiyor Latipov hám basqalar xalqımızdıń kitapqumarlıq mádeniyatın arttırıw baǵdarındaǵı jumıslardı atap ótip, ustaz dóretiwshi Abdusaid Kwchimovtıń bul baslaması da xalıq arasında kitap úgit-násiyatlawdı ǵalaba en jaydırıwǵa xızmet etetuǵının atap ótti.
– Abdusaid Kwchimov tek ǵana qálemi ótkir jurnalist hám jazıwshı emes, al júreginde eli, xalqı, ásirese, jaslardıń táǵdiri ushın qayǵıratuǵın shın mánáwiyat pidayısı, – deydi Ózbekstan Jazıwshılar awqamı baslıǵınıń birinshi orınbasarı Minhojiddin Mirzo. – Dóretiwshiniń ózi tuwılıp ósken awılında shólkemlestirgen kitapxanası da bul pikirimizdi tastıyıqlaydı. Bul jerde aǵartıwshılıqtıń ruwxı, ustaz sóziniń nápesi hám ibratı bar. Jaslar bul jerge tek ǵana kitap oqıw ushın emes, al óz ústinde islew, turmısta durıs jol tabıw ushın da keledi. Ózbekstan Jazıwshılar awqamı bul kitapxananı awqam tárepinen basıp shıǵarılǵan kitaplar menen támiyinlep barıwdı óz juwapkershiligimizge alamız.
Kitapxananıń ashılıwında qatnasqan miymanlardıń barlıǵı bul ilaj ózine tán ibrat sabaǵı bolǵanın atap ótti hám dóretiwshilerdiń kópshiligi usınday kitapxana shólkemlestiriwge bel bayladı.
– Ustazımız Abdusaid Kwchimov joqarı qábilet, bay bilim hám tájiriybege iye bolsa da, júdá kishipeyil, haq kewil, xalıqshıl insan, – deydi “Ishonch” hám “Ishonch-doveriye” gazetalarınıń bas redaktorı, Oliy Majlis Senatınıń aǵzası Husan Ermatov. – Men ol insan menen birge islesiw procesinde, házirgi waqıtta da usınday insanıylıq pazıyletleriniń kóp gúwası bolǵanman, ózim ushın juwmaqlar shıǵarǵanman. Ózi tuwılıp ósken awılda usınday kórkem aǵartıwshılıq orayın shólkemlestirgeni de Abdusaid aǵanıń kim ekenligin, qanday maqset-oyları bar ekenligin kórsetip tur. Bul jerde úlken, saltanatlı turaq jay da qurıw múmkin edi, usınday jol tutqanda da ustazǵa hesh kim qarsılıq bildirmes edi. Biraq bul insan máhálle jasları, urgutliler kóbirek kitap oqısın, aǵartıwshı bolsın, dep usı iygilikli iske qol urǵan eken, bunnan tek quwanıw, úyreniw, úlgi alıw kerek, dep oylayman. Jeke ózimde de búgin mine usınday kitapxana shólkemlestiriw tilegi tuwıldı.
Urgut rayonınıń hákimi Dilmurod Saidqulov rayonnan kóplegen dóretiwshiler, shayır hám jazıwshılar jetisip shıqqanın atap ótip, rayon hákimligi olardıń da xalqımızdıń mánawiyatın arttırıwǵa xızmet etetuǵın bunday baslamaların qollap-quwatlawǵa tayar ekenin bildirdi.

Ǵolib Hasanov,
ÓzAnıń xabarshısı