Balalardı tárbiyalaw procesi hár dayım ańsat óte bermeydi. Ata-analar perzentlerine tárbiya beriw, olardıń ómirde tabısqa erisiwin támiyinlew maqsetinde túrli tárbiyalıq usıllardan paydalanadı.

Biraq geyde hádden tıs qatańlıq, ruwxıy hám fizikalıq basımnıń kúsheyiwi balanıń psixologiyalıq jaǵdayına unamsız tásir kórsetiwi múmkin.
Amerikanıń WebMD basılımınıń maǵlıwmatlarına bola, ata-analardıń hádden tıs qattı qatańlıǵı balalarda depressiya hám basqa da ruwxıy mashqalalar qáwpin arttıradı. Ásirese, ósiw dáwirindegi balalar ushın bunday stressli ortalıq uzaq múddetli unamsız aqıbetlerge alıp keliwi múmkin. Sonlıqtan, balalardı tárbiyalawda xoshametlew hám ruwxıy qollap-quwatlawdı tiykarǵı faktor etip alıw zárúr.
Ata-analardıń tárbiyalıq usılı balanıń ruwxıy salamatlıǵına tikkeley tásir etedi. Hádden tısqarı qatań hám qadaǵalawshı qatnas, fizikalıq jazalaw hám sóylesiwdi sheklew sıyaqlı usıllar balalardıń ózin túsinbeytuǵınday, jalǵız hám qádir-qımbatınan ayırılǵanday seziniwine sebep boladı. Bunday psixologiyalıq ortalıq, ásirese, ósip kiyatırǵan balanıń sanasında stress hám qáweterlilik dárejesiniń artıwına alıp keledi.
Psixologiyalıq basım astında tárbiyalanǵan balalarda depressiya jaǵdaylarınıń kóbeyiwi baqlanǵan. Bul jaǵday, óz gezeginde, balanıń sociallıq belsendiligine, oqıwǵa bolǵan qızıǵıwshılıǵı hám ózin-ózi ańlaw qábiletine unamsız tásir kórsetedi. Sonday-aq, fizikalıq jazalawlar balalarda fizikalıq hám ruwxıy travmalardı keltirip shıǵaradı, bul bolsa olardıń ózine bolǵan isenimin tómenletedi.
Izertlewler sonı kórsetedi, ata-analar perzentlerin xoshametlew hám ruwxıy qollap-quwatlawǵa kóbirek itibar qaratqanda, balalardıń ruwxıy hám intellektuallıq salamatlıǵı jaqsılanadı. Máselen, perzent penen ashıq hám shın kewilden sóylesiw, unamlı pikirlerdi xoshametlew hám olardıń sezimlerin itibarǵa alıw balalar ushın qáwipsiz hám qolaylı ortalıq jaratadı. Bul bolsa olardıń ózin-ózi qádirlew hám stresske shıdamlılıq dárejesin arttıradı.
Nátiyjede, ata-analardıń tárbiyalıq usılın jetilistiriw hám psixologiyalıq salamatlıqtı itibarǵa alǵan halda, balanıń individual ózgesheliklerin esapqa alǵan qatnastı qollanıw áhmiyetli. Sebebi, bala ruwxıy jaqtan salamat bolsa, ol jámiyette de belsendi hám tabıslı shaxsqa aylanıw imkaniyatına iye boladı.

Dildora DWSMATOVA, ÓzA