Múnásibet

Kóp mıń jıllıq bekkem tamırlarǵa iye Ózbekstan – Ázerbayjan arasındaǵı óz-ara qatnasıq ulıwmalıq tariyxqa, bir dinge, milliy, mádeniy hám ruwxıy qádiriyatlardıń uqsaslıǵına, til hám etnikalıq uqsaslıqqa tiykarlanadı. Eki xalıqtıń mádeniyatı, tili, dástúrleri bir-birine sonshelli jaqın mine, usı tárepler mámleketlerimiz arasındaǵı birge islesiwdi bunnan bılay da bekkemlewge xızmet etpekte.
Ázerbayjan – mámleketimizdiń Qubla Kavkazdaǵı strategiyalıq sherigi hám tuwısqan el bolıp esaplanadı. Ózbekstan hám Ázerbayjan áyyemgi hám jańa tariyxta bárqulla tıǵız birge islesiw alıp barǵan bolıp, doslıq qatnasıqların saqlap kelmekte. Ózbekstannıń xalıqaralıq birge islesiwshileri arasında Ázerbayjannıń ayrıqsha ornı bar ekenligi mámleketlerimiz arasındaǵı joqarı hám basqa da dárejedegi jedel sóylesiwden dárek beredi.
Usı jıldıń 6-7-oktyabr kúnleri Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoevtiń Ázerbayjanǵa ámeliy saparı regionallıq birge islesiw hám ekonomikalıq integraciyada jańa betler ashıwǵa qaratılǵan áhmiyetli waqıya sıpatında bahalanbaqta.
Bul sapar etiw eki mámleket arasındaǵı qatnasıqlardı bunnan bılay da bekkemlew, sawda-ekonomikalıq hám investiciyalıq birge islesiwdi keńeytiw, sonday-aq, regionda turaqlılıq hám qáwipsizlikti támiyinlewde strategiyalıq áhmiyetke iye.
Óz-ara qatnasıqlardıń jańa basqıshı mámleket basshılarınıń óz-ara saparları, siyasiy, ekonomikalıq hám mádeniy baylanıslardıń jedel rawajlanıwında sáwlelenbekte.
Birinshi márte Tashkent qalası “Gardashlıq” ázerbayjan milliy mádeniy orayı sıpatında 1989-jılı shólkemlestirilgen strukturaǵa keyin ala Samarqand hám Buxaradaǵı bólimler qosıldı.
2003-jılǵa kelip, usı jámáátler negizinde Respublikalıq Ázerbayjan milliy mádeniy orayı dúzildi. Ózbekstan hám Ázerbayjan arasındaǵı qatnasıqlar tariyxıy, mádeniy hám strategiyalıq jaqtan úlken áhmiyetke iye. Eki mámleket xalıqların uqsas milliy úrp-ádet, dástúrler, mádeniyat hám din, eki tárepleme baylanıslardıń bay tariyxı jáne regionallıq birge islesiwdegi ulıwmalıq mápler birlestiredi. Ázerbayjan menen qatnasıqlardıń áhmiyetinen kelip shıǵıp, eki mámleket arasındaǵı óz-ara isenim hám doslıq qatnasıqlarına 2024-jılı ótkerilgen Mámleketleraralıq joqarı keńestiń birinshi májilisiniń juwmaǵı boyınsha Awqamlaslıq dárejesi berilip, bul eki mámleket arasındaǵı qatnasıqlardıń eń joqarı dárejesi bolıp esaplanadı.
Maǵlıwmat ornında sońǵı segiz jıl ishinde mámleketlerimiz arasında óz-ara tovar almasıw kólemi 7,8 esege artıp, 2024-jıl 253 million dollardı quradı. Bul kórsetkishti 1 milliard dollarǵa jetkeriw maqset etilgen.
Sonıń ishinde, Prezident Sh.Mirziyoevtiń baslaması menen dos xalıqlarımız arasındaǵı bekkem doslıqtıń belgisi sıpatında 2023-jılı Fizuliy qalasında Mırza Ulıǵbek atındaǵı zamanagóy mektep qurıldı. Ázerbayjan xalqı bul isti mámleketimiz jetekshisiniń aymaqta sociallıq-ekonomikalıq infrastrukturanı tiklew jolındaǵı ullı háreketi sıpatında joqarı tán aldı.
Mámleketimiz basshısı Ázerbayjanǵa saparı dawamında Gabala qalasında bolıp ótken Túrkiy mámleketler shólkeminiń sammitinde qatnasıp, shólkemniń keleshegi ushın úlken áhmiyetke iye baslamalardı alǵa qoydı. Bul baslamalar hár tárepleme oylanǵanı, shólkemge aǵza mámleketlerdiń imkaniyatları hám talapların qamtıp alǵanı menen itibarǵa ılayıq bolıp, olardı búgingi global geosiyasiy mashqalalarǵa qarsı birgelikte háreket etiw baǵdarlaması sıpatında bahalaw múmkin.
Mádeniyat, ruwxıylıq, ilim, bilimlendiriw hám ekonomikalıq tarawlardaǵı birge islesiwdi rawajlandırıwǵa qaratılǵan Túrkiy mámleketlerdi 2030-jılǵa shekem rawajlandırıw strategiyası, “Máńgi doslıq hám tuwısqanlıq shártnaması” jáne ekonomikalıq sheriklik boyınsha Turaqlı keńesti shólkemlestiriw ideyaları alǵa qoyıldı. Mámleketimiz basshısı óziniń shıǵıp sóylegen sózinde Túrkiy investiciya qorınıń jumısın keńeytiw, jasalma intellekt hám kreativ ekonomika boyınsha “jol kartası”n qabıl etiw jáne Ózbekstanda Túrkiy dúnya xalıqaralıq kórgizbesin ótkeriw rejelestirilip atırǵanın málim etti.
Prezidentimiz bilimlendiriw tarawına ayrıqsha itibar qaratıp atırǵan mámleket sıpatında Ózbekstanda Túrkiy mámleketler xalıqaralıq universitetiniń shólkemlestiriletuǵının málim etti. Bul bilimlendiriw orayı jaslardıń ilimiy potencialın birlestiredi. Keleshekke óz-ara jaqın, dos, pikirles sıpatında birdey kúsh sıpatında ilgerilew imkaniyatın beredi.
Juwmaqlap aytqanda, Ózbekstan hám Ázerbayjan arasındaǵı kóp qırlı hám nátiyjeli baylanıslar, sammitte bildirilgen usınıs hám baslamalar TMSh mámleketleri arasında siyasiy, ekonomikalıq, ekologiyalıq hám mádeniy birge islesiwdi jańa basqıshqa alıp shıǵıwǵa xızmet etedi.

Guljan Xalmuratova,
Oliy Majlis Nızamshılıq palatası deputatı,
ÓzLiDeP frakciyası aǵzası.
Qaraqalpaqstan xabar agentligi